Donald Trump tekende op zijn eerste dag als Amerikaans president een decreet waarmee hij de Amerikaanse hulp aan het buitenland voor drie maanden bevroor. Het was de opmaat voor een week van verwarring en wereldwijde paniek.
is buitenlandredacteur van de Volkskrant. Ze schrijft over Afrika en het Mondiale Zuiden.
Van artsen in Afghanistan, tot ondervoede baby’s in Ethiopië en de mijnopruimingsdienst in Vietnam. Over de hele wereld werden afgelopen week de consequenties gevoeld van het grillige beleid van de regering-Trump.
De Amerikaanse president tekende op de dag van zijn aantreden een decreet waarmee hij het complete federale budget voor hulp aan het buitenland voor drie maanden bevroor. Het gaat om 65 miljard dollar per jaar, waarvan het overgrote deel voor ontwikkelingshulp. De VS hebben daarmee het grootste budget voor hulp aan het buitenland ter wereld. Volgens het decreet mag alleen de militaire steun aan Egypte en Israël, die ook uit dit budget wordt betaald, nog doorgaan. Het geld dat naar de rest van de wereld gaat, wordt ‘geherevalueerd’.
Wat het betekende voor door Amerika gefinancierde projecten die schoon drinkwater, levensreddende medicatie of onderdak faciliteren in oorlogssituaties, zoals in Oekraïne, Soedan of Gaza, was niet direct duidelijk. Maar toen Trumps minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio vrijdag een ‘stop working-order’ afgaf voor alle door Amerika gefinancierde ngo’s, was de crisis in de humanitaire hulpsector compleet.
Sommige hulporganisaties moesten prompt honderden medewerkers ontslaan of met verlof sturen. ‘President Trump heeft duidelijk gezegd dat de Verenigde Staten niet langer blind geld gaan uitdelen zonder dat het Amerikaanse volk er iets voor terugkrijgt’, zei Rubio in een statement.
Ngo’s deden vervolgens nog verwoede pogingen om via Amerikaanse ambtenaren door te dringen tot Rubio, aldus The New York Times. Maar dat was niet eenvoudig, want tientallen ambtenaren van het Amerikaanse agentschap voor Ontwikkelingshulp (USAID) werden maandag met verlof gestuurd.
Toch lekte dinsdag een tweede memo uit. ‘Medewerkers van bestaande levensreddende hulpprogramma’s moeten hun werk voortzetten of weer oppakken als ze zijn gestopt’, stond in de tekst die is ingezien door verschillende Amerikaanse media. Welke projecten dat zijn, werd niet duidelijk gemaakt.
De memo beschreef wel expliciet dat activiteiten die ‘abortus, familieplanning, gender, DEI-programma’s (Diversity, Equity and Inclusion), transgenderoperaties en andere niet-levensreddende hulp’ aangingen niet mochten worden voortgezet. Voor ontwikkelingshulp die niet levensreddend is, maar toch niet kan wachten, kunnen ngo’s een uitzondering aanvragen.
Deze drie programma’s staan de komende drie maanden in ieder geval stil.
Sinds Rusland een volledige oorlog tegen Oekraïne is begonnen, gaat het grootste deel van het Amerikaanse budget voor buitenlandse hulp naar Oekraïne: 17 miljard dollar per jaar. Met dit geld worden allerlei projecten gefinancierd die niet direct levensreddend zijn, maar wel noodzakelijk. Dan gaat het bijvoorbeeld om hulp aan soldaten die gewond of getraumatiseerd terugkeren van het front.
The Veteran Hub, een instelling met meerdere vestigingen waar oud-soldaten en hun familieleden terechtkunnen voor psychologische en juridische hulp, is een van de projecten die direct wordt getroffen door het decreet van Trump. Sinds vorige week is de organisatie tijdelijk gestopt met het begeleiden van veteranen naar werk. De locatie in Vinnytsia heeft de deuren moeten sluiten.
‘De financiering staat op pauze. Maar een pauze van negentig dagen betekent voor ons dat we teamleden, werkruimtes en het vertrouwen van onze cliënten kwijtraken’, zei directeur Ivona Kostyna tegen The New York Times.
Een andere Oekraïense organisatie die door Trumps besluit wordt getroffen, is Hope for Ukraine, een organisatie die onder meer brandhout levert aan Oekraïners die om wat voor reden dan ook dicht bij het front moeten blijven.
Wat zeker door Trumps decreet wordt beïnvloed, is het President’s Emergency Plan for Aids Relief, oftewel Pepfar. Dit programma om de verspreiding van hiv en aids te stoppen, is actief in meer dan vijftig landen, waaronder Zuid-Afrika, het land met de meeste hiv-besmettingen ter wereld. 19 procent van de volwassenen is daar met het virus besmet.
Pepfar financiert, net als in het gebied ten zuiden van de Sahara, een groot deel van de hiv-zorg in het land: het gaat volgens de Zuid-Afrikaanse krant Daily Maverick om een vijfde van het totale beschikbare budget.
Meerdere Zuid-Afrikaanse organisaties hebben daarom al hun diensten opgeschort als gevolg van het Amerikaanse besluit. Bijvoorbeeld Engage Men’s Health, een organisatie die hiv-testen, hiv-remmers en prep (ter voorkoming van hiv) verstrekt aan homoseksuele mannen in Johannesburg.
Omdat Rubio heeft gezegd dat levensreddende hulp moet doorgaan, verwacht het Nederlandse Aidsfonds dat Pepfar wel hiv-medicatie zal blijven aanbieden. ‘Onze grootste zorg is preventie en opsporing’, zegt woordvoerder Hilde Brontsema.
Het Aidsfonds denkt dat de vele testlocaties, die de Amerikanen verspreid over Zuid-Afrika hebben, hun deuren moeten sluiten. Zwangere vrouwen die nog niet weten of ze hiv hebben, zullen waarschijnlijk minder worden getest. ‘Als je zonder dat je het weet een kind met hiv ter wereld brengt, is er een grote kans dat het kind voor het tweede levensjaar sterft’, aldus Brontsema. ‘Wij verwachten daarom een toename van kindersterfte in heel Afrika.’
In Mae La, een vluchtelingenkamp op de grens van Thailand en Myanmar, verblijven 700 duizend Myanmarezen, die zijn gevlucht voor de burgeroorlog in hun land. Het International Rescue Committee, dat onder meer door Amerika wordt gefinancierd, is er een van de zorgverleners. Maar vanwege het decreet van president Trump moet de organisatie vanaf vrijdag haar medische voorzieningen in het kamp sluiten. Dat schreef persbureau Reuters woensdag op basis van lokale bronnen.
Volgens lokale medewerkers biedt de ngo nu alleen nog zorg aan de allerziekste patiënten in het kamp. Zorg aan zwangere vrouwen of mensen die zuurstoftherapie nodig hebben, is al opgeschort. Deze patiënten worden in plaats daarvan naar lokale Thaise ziekenhuizen gebracht.
De afvalophaaldienst in het kamp, die het International Rescue Committee ook organiseerde, zou ook last hebben van de bevroren Amerikaanse ontwikkelingshulp. Het hoofdkantoor van het International Rescue Committee was woensdag niet bereikbaar voor commentaar.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant