De Democraten worstelen nog altijd met hun antwoord op de tweede termijn van Donald Trump. Terwijl de president op ramkoers ligt, zwijgt de oppositie. ‘Wij hebben ingrijpende veranderingen nodig.’
is correspondent Verenigde Staten van de Volkskrant. Hij woont in New York.
Zelden werd een handdruk gretiger ontleed. Zodra Donald Trump, in de woeste begindagen van zijn tweede presidentschap, de hand schud van de Californische gouverneur Gavin Newsom, regent het analyses. Dagenlang. ‘Zó moet het!’, reageren verheugde progressieven online. ‘Kijk hoe rechtop Newsom staat!’ ‘Zie je hoelang hij Trumps hand vasthoudt!’
Uren gaan eraan op. Iemand berekent zelfs de exacte hoek van Newsoms rug tegenover de, inderdaad, wat krommere Trump. Het beeld gaat viral. Dít is verzet, lijkt de boodschap. ‘Newsom domineert!’
Het is een kortstondige linkse obsessie, die vooral verraadt hoezeer Democratische kiezers smachten naar een boegbeeld om – vrij letterlijk – tegenover Trump te stellen. Want terwijl de Republikeinse president huishoudt met het ene na het andere ingrijpende besluit, en grote groepen Amerikanen wentelen in onzekerheid, blijven de Democraten deze dagen oorverdovend stil.
Je zou het haast vergeten, maar er bestáát in Washington nog altijd een oppositiepartij. Ze zijn er alleen niet uit hoe die oppositie moet klinken.
Voer geeft Donald Trump genoeg. Zijn presidentschap ligt op een ramkoers met de Amerikaanse democratie. Met een ongekende barrage aan decreten, enkelzijdig besloten, plaatste Trump het Congres in twee weken haast buitenspel. De president kondigde al een onwettige grondwetswijziging af; poogde een ideologische zuivering van het overheidsbudget; weert transgenders uit het leger; ontslaat op politieke gronden aanklagers en ambtenaren – alles waar de Democraten tijdens de campagne voor waarschuwden, en meer.
Republikeinen juichen. Maar het tegengeluid stokt.
Als Trump gratie verleent aan honderden gewelddadige Capitoolbestormers – koren op de linkse molen – hebben de Democraten in het Congres een week nodig om te reageren. Braafjes nemen zij een resolutie aan. Eén zin. ‘Wij verwerpen de gratieverleningen.’ Verder vuurwerk blijft uit.
Trumps bondgenoot Elon Musk maakt op een campagnebijeenkomst maar liefst twee bewegingen die verdacht veel weg hebben van een Hitlergroet. Stilte, op een enkele uitzondering na.
Terwijl de Verenigde Staten trillen op hun grondvesten, zijn de Democraten stuurloos en verlamd. Dat is deels een gevolg van Trumps tactiek van ‘flooding the zone’. Met het moordende tempo van zijn beslissingen overweldigt hij bewust de oppositie: je kunt niet overal op reageren. Waarvoor kies je? Trump drijft zijn tegenpartij uiteen als een haai door een school vissen.
Maar er speelt een fundamentelere kwestie. Bij de Democraten ontbreekt een leider die het marstempo aangeeft. Joe Biden is met een duizelingwekkende vaart van het politieke toneel verdwenen, verliezend kandidaat Kamala Harris likt haar wonden in besloten kring.
Populaire gouverneurs als Newsom, Gretchen Whitmer (Michigan), Josh Shapiro (Pennsylvania) en Andy Beshear (Kentucky) – veelgenoemde kanshebbers voor de verkiezingen van 2028 – zagen hun staten scherp naar rechts rukken en zoeken, vóór zij terugkeren op het nationale toneel, eerst hernieuwde aansluiting bij hun eigen electoraat.
‘Ik ga het gevecht met Trump niet opzoeken’, stelde Whitmer deze maand. ‘Ik dien de mensen van Pennsylvania’, aldus Shapiro.
Momenteel zit de landelijke Democratische Partij ook nog zonder formele voorzitter. De nieuwe ‘DNC Chair’, een vooral bureaucratische positie met verantwoordelijkheid voor het uitstippelen van het partijprogramma, wordt deze zaterdag gekozen tijdens een bijeenkomst in de staat Maryland. Daar zal hard in de spiegel worden gekeken.
‘Democraten moeten evenveel tijd besteden aan begrijpen waarom Amerikanen voor Donald Trump kozen’, zegt het Congreslid Ro Khanna vooraf, ‘als aan Donald Trump bekritiseren.’
Twee stromingen tekenen zich binnenskamers al af. Sommige Democraten willen de boel volledig op de schop gooien. Zij zien hoe klassiek ‘linkse’ groepen opschuiven naar rechts, zoals jongeren en niet-witte Amerikanen, en menen dat de partij zichzelf opnieuw moet uitvinden. ‘Wij hebben ingrijpende veranderingen en moeilijke gesprekken nodig’, aldus het New Yorkse Congreslid Pat Ryan. ‘Geen gerommel in de marge.’
Anderen wijzen op het relatief beperkte verlies van de Democraten in het Huis van Afgevaardigden en de specifieke kwestie van de onpopulaire Biden: omdat hij te lang vasthield aan zijn kandidatuur, was de boel altijd kansloos. Zij denken dat de gevolgen van Trumps beleid hem, net als tijdens zijn eerste termijn, vanzelf minder populair zal maken.
‘Ik denk dat we onze gevechten zorgvuldig moeten uitkiezen’, bepleit senator Adam Schiff. ‘En niet achter elke gekke eekhoorn moeten aan hollen.’ Maar zolang de partij twee kanten op wordt getrokken, is stilstand het gevaar.
Inmiddels lijkt zelfs Donald Trump te verlangen naar wat oppositie. Zijn partij geeft hem vrij baan, hoever hij ook gaat. En weinig politici die zo opleven van conflict als hij. Tijdens zijn eerste grote interview, op het conservatieve Fox News, besteedt de president bijna de helft van zijn tijd om zich te beklagen over Gavin Newsom – een gouverneur, duizenden kilometers verderop, die niet eens in Washington aanwezig is.
Zolang de Democraten dat nalaten, kiest Trump uit hun midden doodleuk zelf een antagonist.
Zijn achterban krijgt overigens óók geen genoeg van hun notoire handdruk. Terwijl progressieven zwijmelen bij Newsoms kaarsrechte rug, bejubelt rechts vooral Trumps vermeende knijpkracht. ‘Mijn vent Trump kneep de shit uit die hand’, schrijft een supporter op X. ‘Wat een powermove.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant