Als theaterganger had ik die groene heks natuurlijk allang zien vliegen. In 2012 zag ik in het Circustheater in Scheveningen de Nederlandse versie van de musical Wicked, met Willemijn Verkaik als Elphaba en Chantal Janzen als Glinda. Wicked vertelt een voorgeschiedenis bij de Amerikaanse filmklassieker The Wizard of Oz. We volgen de jonge jaren van ‘goede’ heks Glinda, die blond en populair is, en ‘boze’ heks Elphaba, die is geboren met een groene huidskleur en zich onbegrepen voelt. Wicked stamt uit 2003 en speelt sindsdien onafgebroken in New York en sinds 2006 in Londen.
Wat verklaart het megasucces van Wicked? Momenteel buigen filmkenners zich volop over die vraag nu de verfilming van de musical vorige week tien Oscarnominaties binnensleepte. Met de verfilming maakt een geheel nieuw publiek kennis met Wicked en de liedjes van componist Stephen Schwartz, zoals Popular en Defying Gravity. Dit najaar brak de film al records aan de bioscoopkassa’s; Wicked: Part One staat inmiddels te boek als de succesvolste Broadway-verfilming aller tijden.
Wekelijks neemt Bor Beekman, Robert van Gijssel, Joris Henquet, Merlijn Kerkhof, Anna van Leeuwen of Herien Wensink stelling in de wereld van film, muziek, theater of beeldende kunst.
Hoe dat komt? In de eerste plaats is Wicked een sprookje met alles erop en eraan, inclusief vliegende apen en een sympathieke pratende geit die geschiedenis doceert aan de universiteit, maar dat wegens een fascistisch regime in Oz niet langer mag doen.
Maar Wicked is ook een soort middelbareschoolserie over tijdloze jongerenthema’s als zelfontplooiing, populair zijn, wel of niet kans maken bij die ene knappe klasgenoot. Het komt allemaal aan bod in het eerste deel op Shiz University, waar de arrogante Glinda en buitenbeentje Elphaba een kamer moeten delen.
De verfilming van Wicked had net zo makkelijk kunnen mislukken, maar trof met Jon M. Chu een bekwame regisseur die precies weet hoe hij de sterke liedjes in beeld moet brengen. Zie zijn spectaculaire enscenering van het nummer Dancing Through Life, dat eindigt op de dansvloer van de Ozdust Ballroom.
Zoals wel meer musicals doet Wicked het bijzonder goed bij de lhbti-gemeenschap. Queers kunnen zich op allerlei manieren verhouden tot Elphaba, de groene heks die anders is en buiten de norm moet denken. Wicked is op nog veel meer manieren te bekijken als een queerverhaal; zo bespeurt een grote groep fans naast vriendschap ook ontluikende liefde tussen Elphaba en Glinda. Nu het nieuwe Trump-tijdperk is aangebroken is Wicked al helemaal een verhaal waar Amerikaanse lhbti’ers enige steun aan kunnen ontlenen.
Onlangs bezocht ik de cabaretvoorstelling Wat als van Claudia de Breij, waarin zij haar zorgen uit over toenemende homohaat. De Breij hoort steeds meer mensen zeggen dat ze lhbti-emancipatie steunen, maar dat het de laatste tijd wel ‘een beetje doorslaat’. De Breij onderzoekt waarom dictators en autoritaire leiders vaak zo’n hekel hebben aan homo’s en kunstenaars: omdat deze groepen laten zien dat het ook anders kan, omdat ze denken in ‘wat als’-scenario’s.
Musicals als Wicked en Emilia Pérez, de Mexicaanse misdaadmusical die zelfs dertien Oscarnominaties ontving, tonen het ‘anders zijn’ in uitbundige zang- en dansscènes. Ik gun deze filmmusicals in maart een paar Oscars en verheug me op de dramatische bedankspeeches.
In de tussentijd is de interesse in de theaterversie van Wicked ook enorm toegenomen. In de kerstvakantie bracht de Broadway-versie in één week meer dan 5 miljoen dollar in het laatje. Wéér een record aan diggelen. En dan moet het tweede deel van de verfilming, Wicked: For Good, nog komen.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant columns