Een motie over een strenger migratiebeleid die woensdag werd aangenomen in de Duitse Bondsdag veroorzaakt veel consternatie. Niet vanwege de motie zelf, maar omdat CDU/CSU steun van het AfD accepteerde. Het politieke taboe op samenwerking met die radicaal-rechtse partij werd zo doorbroken.
De liberale FDP en verschillende onafhankelijke parlementariërs stemden ook voor de motie, maar het AfD bleek nodig om die over de eindstreep te krijgen.
Gewoonlijk wordt elke vorm van samenwerking met het AfD geweigerd door de andere Duitse politieke partijen. Die zien het AfD als extreemrechts: ondemocratisch en racistisch. Dat cordon sanitaire rond het AfD staat in Duitsland bekend als de Brandmauer.
"Het was tot nu toe de regel dat geen enkele motie of benoeming met steun van het AfD zou worden doorgezet. Dat moest te allen tijde worden voorkomen", zegt Hanco Jürgens, onderzoeker bij het Duitsland Instituut van de Universiteit van Amsterdam. "Dat is gisteren echt veranderd."
Andere politieke partijen en meerdere maatschappelijke organisaties en kerken zeggen dat het blok van de CDU en haar Beierse zusterpartij CSU een gat in die muur heeft geslagen.
"Sinds de stichting van de federale republiek Duitsland, meer dan 75 jaar geleden, is er altijd een duidelijke consensus geweest onder alle democraten: we werken niet samen met extreemrechts", zei bondskanselier en SPD-leider Olaf Scholz tegen CDU/CSU-leider Friedrich Merz. "U heeft die basisovereenkomst van onze republiek verbroken."
Het AfD reageerde verheugd op de ontwikkelingen in het parlement. Coleider en kandidaat-bondskanselier Alice Weidel schreef op X: "De Brandmauer is gevallen!"
CDU/CSU-leider Merz schilderde de steun van het AfD zelf af als een bijkomstigheid, zegt Jürgens : "Hij heeft gezegd: 'Deze motie is zo belangrijk, die moet er linksom of rechtsom doorheen komen', of dat nou met AfD-steun is of niet. Hij zegt dat hij daarover niet heeft overlegd met het AfD."
"Er is geen twijfel over mogelijk: de democratie is in gevaar als de radicalen aan de macht komen, dus we zullen er alles aan doen om dat te voorkomen", zei Merz voorafgaand aan de stemming. "Ik wil daaraan toevoegen dat de democratie ook wordt bedreigd als een sociale en politieke minderheid de radicalen gebruikt als een middel om de wil van een meerderheid van de bevolking te negeren."
Migratie is momenteel de belangrijkste kwestie in aanloop naar de parlementsverkiezingen van 23 februari, die de samenstelling van de Bondsdag zullen bepalen. Een reeks van recente aanslagen en andere geweldsincidenten zorgt ervoor dat veel Duitse kiezers zich minder veilig voelen.
De CDU/CSU-motie was een directe reactie op een mesaanval op een crèchegroep in een park in de Beierse stad Aschaffenburg op 22 januari. Daarbij kwamen een 2-jarig kind en een 41-jarige man om het leven. Drie anderen raakten gewond, onder wie een andere peuter, die ernstige verwondingen opliep. De 28-jarige verdachte is een Afghaanse asielzoeker, die al uitgezet had moeten zijn.
De motie bevat een plan van vijf punten, waaronder "permanente grensbewaking" en "volledige verwerping van elke poging om illegaal binnen te komen", ook door asielzoekers die al in een ander EU-land zijn geregistreerd. Uitgeprocedeerde asielzoekers zouden moeten worden vastgezet in afwachting van een van de "dagelijkse" uitzettingen waar het plan in voorziet.
Het christelijke blok van Merz ligt in de peilingen op koers om zo'n 30 procent van de stemmen te krijgen. Het AfD zou tweede kunnen worden met ongeveer 20 procent van de stemmen, wat een ongekend succes voor die partij zou zijn. De SPD van bondskanselier Olaf Scholz lijkt af te stevenen op een historisch zetelverlies.
De CDU/CSU-motie is niet bindend, dus de huidige regering van Scholz hoeft er niets mee te doen. De plannen zijn vooral een politieke intentieverklaring door het blok van de centrumrechtse christendemocraten van de CDU en haar Beierse zusterpartij CSU.
Jürgens noemt het symboolpolitiek en verkiezingsretoriek. "Duitsland heeft in totaal langere landgrenzen dan de VS, dus het voorstel om die permanent te bewaken is in de praktijk helemaal niet haalbaar. Er zijn daarnaast bijvoorbeeld niet genoeg plekken om vluchtelingen gevangen te zetten voordat ze worden uitgezet en er is niet genoeg politie om dat te organiseren."
Merz beloofde de plannen uit de motie meteen in te voeren als hij bondskanselier wordt. "Dat kan hij helemaal niet waarmaken", zegt Duitslanddeskundige Jürgens. "Dan zou hij een coalitie moeten vormen met het AfD. En zelfs dan zou de Duitse Eerste Kamer, de Bondsraad, er nooit mee akkoord gaan."
Een absolute meerderheid in het Duitse parlement is net zo zeldzaam als in het Nederlandse. Dus ook met zo'n ruime voorsprong zal CDU/CSU een regeringscoalitie moeten vormen met andere partijen.
"Iedereen gaat ervan uit dat het een coalitie met de SPD wordt", zegt Jürgens. "De leider van de CSU in Beieren heeft zo vaak gezegd dat hij niet met Die Grünen wil regeren, dat dit lastig zou worden."
Een coalitie tussen de CDU/CSU en AfD zit er niet in, denkt hij. "Voor deze verkiezingen is de kans nul, maar het AfD blijft groeien en je weet nooit hoe het in de toekomst gaat. Bij het AfD denken ze: we blijven rustig zitten en op een gegeven moment kan CDU/CSU niet meer om ons heen."
Source: Nu.nl algemeen