schrijft elke week over een alledaags opvoedkundig probleem waarvoor ze een oplossing zoekt.
‘Als je tot je 18de niet rookt, dan krijg je van ons je rijbewijs.’ Het is een worst die veel ouders hun kind voorhouden om sigaretten en vapes buiten de deur te houden. Mijn ouders zeiden het tegen mij en ik onlangs ook tegen mijn kinderen van 7 en 8 jaar oud. Is dit een effectieve maatregel om te voorkomen dat je kind verslaafd raakt?
Eerst even de cijfers: een op de vier jongeren onder de 25 jaar rookte in 2023 weleens een sigaret. Zo’n 18 procent doet dat maandelijks. Volgens het Trimbos-instituut wint roken snel aan populariteit met de leeftijd. Onder 12-14-jarigen rookt 5,5 procent maandelijks. Bij 22 tot 25-jarigen is dat al 36 procent. Vooral de e-sigaret is aan een opmars bezig: 10 procent van de 12 tot 14-jarigen zegt het afgelopen jaar te hebben gevapet. Bij de leeftijdsgroep 15-17 jaar is dat ruim 23 procent.
Over de auteur
Anna van den Breemer schrijft over grote en kleine levensvragen voor de Volkskrant. In de opvoedrubriek ‘Iedereen doet maar wat’ behandelt ze elke week kwesties waar ouders tegenaan lopen. Ze publiceerde meerdere boeken, waaronder Alle ouders klungelen maar wat aan.
Hoe streng zijn ouders als het gaat om roken? Driekwart van de ouders van scholieren (12-16 jaar) vindt dat hun kind niet mag roken en drinken onder de 18 jaar. Toch heeft slechts eenderde een NIX18-afspraak met hun kroost: niet drinken en niet roken tot 18 jaar, zo blijkt uit onderzoek van Trimbos.
Sommige ouders zullen denken: verbieden heeft geen zin, want dan gaat mijn kind stiekem roken of vapen. ‘Toch is het goed om duidelijke regels te hebben’, zegt gedragswetenschapper Maartje Luijten die aan de Radboud Universiteit onderzoek doet naar rookgedrag. ‘Kinderen die grenzen meekrijgen en weten dat hun ouders het afkeuren, roken en drinken minder dan kinderen bij wie dat niet het geval is.’
Het rijbewijs als beloning voor niet roken: is dat effectief? ‘Pubers zijn minder gevoelig voor beloningen op de lange termijn. Dat rijbewijs klinkt te ver weg’, zegt Luijten. Een beloning op de korte termijn kan wel, bijvoorbeeld samen iets leuks ondernemen na een jaar niet roken.
Wat werkt nog meer goed? Luijten: ‘Praat met je kind over de verleidingen rondom roken. Wat als vrienden een sigaret aanbieden? Wat kun je dan zeggen?’ Bij pubers neemt de invloed van leeftijdsgenoten toe. Bij de groep horen is dan erg belangrijk.
Voor een goed gesprek moeten ouders wel op de hoogte zijn van de nieuwste ontwikkelingen. Je moet weten dat het gebruik van snus in opkomst is; dat zijn nicotinezakjes die je onder de bovenlip steekt. ‘En wees ervan op de hoogte dat de tabaksindustrie telkens sluwe manieren bedenkt om jongeren verslaafd te maken. Denk aan vapes met een lekker smaakje en spelletjes erop.’
Wanneer begin je over de gezondheidsrisico’s van roken? Ooit dachten wetenschappers dat het slim was om al op de basisschool voorlichting te geven over roken. ‘Daar is men van teruggekomen’, aldus Luijten. ‘Als ouders veelvuldig praten over middelengebruik wanneer dit nog helemaal niet speelt in het kinderleven, dan kan dit juist de interesse aanwakkeren.’ Wacht dus op het moment dat roken daadwerkelijk een risico is. ‘Natuurlijk kun je er bij jonge kinderen best iets over zeggen als er een concrete aanleiding is.’
Voor jongeren is autonomie erg belangrijk. Ze willen zelf bepalen wat ze doen. ‘Ouders kunnen hier in de voorlichting handig op inspelen', zegt Luijten. ‘Het kan goed werken als ze doorkrijgen dat de tabaksindustrie slimme campagnes inzet om hen verslaafd te maken.’ Een sigaret opsteken voelt minder stoer wanneer je bedenkt dat je hiermee als toekomstige klant van de tabaksfabrikant wordt binnengehengeld. ‘Daar kun je ze mee prikkelen.’
Maartje Luijken en haar collega’s doen onderzoek naar jongeren die willen stoppen met roken. Hier vind je meer info.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant