De zoektocht naar alternatieven voor de btw-verhoging op sport, media en cultuur dreigt in een doolhof te eindigen voordat hij goed en wel begonnen is. Een kabinetsvoorstel om het hoofdtarief te verhogen naar 21,4 procent, is een doodgeboren kindje.
is politiek verslaggever van de Volkskrant en schrijft over financiën en landbouw.
De afgesproken intrekking van de btw-verhoging op sportabonnementen, boeken, media en culturele instellingen is een van de vele kwesties die de begrotingsonderhandelingen de komende maanden op scherp zetten. Het kabinet heeft de oppositie beloofd de gehate maatregel dit voorjaar terug te draaien, maar wel onder de strikte voorwaarde dat er een aanvaardbaar alternatief gevonden wordt dat evenveel (1,2 miljard euro) opbrengt.
De Tweede Kamer droeg het kabinet op met voorstellen te komen om dat bedrag op een andere manier op te halen. Een breed gedragen Kamermotie verzocht staatssecretaris Tjebbe van Oostenbruggen (Fiscaliteit, NSC) die alternatieven te zoeken in het schrappen van ‘willekeurige’ uitzonderingen in het btw-gebouw, en te streven naar ‘vereenvoudiging’.
Alles over politiek vindt u hier.
Van Oostenbruggen heeft gegrasduind in het handboek Omzetbelasting, maar het vinden van een btw-maatregel die 1,2 miljard opbrengt én op voldoende politieke steun kan rekenen lijkt een onmogelijke missie. De staatssecretaris stuurt zijn lijstje met btw-alternatieven volgende week naar de Tweede Kamer, maar een Kamermeerderheid zet nu al zijn stekels op.
Hoewel vrijwel de hele oppositie de staatssecretaris vroeg de 1,2 miljard euro bij elkaar te sprokkelen door ‘onlogische’ btw-uitzonderingen te schrappen, lijkt dat niet echt mogelijk te zijn. Die onlogische uitzonderingen zijn bij nader inzien toch niet zo onlogisch, of het wegnemen ervan stuit op dezelfde bezwaren als de verhoging voor sportabonnementen en cultuur.
Een van de voorstellen op Van Oostenbruggens lijstje, zo bevestigen meerdere Haagse bronnen na een bericht in het AD, is het verhogen van het algemene btw-tarief van 21 naar 21,4 procent. Dit zou circa 1,3 miljard euro extra inkomsten opleveren, voldoende dus om het schrappen van de btw-verhoging op sport, media en cultuur te bekostigen. Een andere optie is het schrappen van het 9-procentstarief voor andere btw-categorieën dan sport, media en cultuur, maar ook dat ligt gevoelig.
Onder de lage btw vallen ook medicijnen, medische hulpmiddelen, kappers, kleer- en schoenmakers, voedingsmiddelen en water. Als het verhogen van de prijzen van sportabonnementen en boeken al op onoverkomelijke bezwaren stuit, zal het duurder maken van voedsel en kappersdiensten evenmin op enthousiasme kunnen rekenen. Bovendien is dit – met uitzondering van de lage btw op voedsel – financieel gezien allemaal klein bier: het verhogen van de btw op rollators zet bijvoorbeeld amper zoden aan de dijk.
Het probleem is dat elk voorstel de steun vereist van (waarschijnlijk) minstens zeven partijen. Niet alleen de vier coalitiepartijen moeten het onderling eens worden; ook een aantal oppositiepartijen moet het alternatief steunen om een meerderheid in de Eerste Kamer te garanderen.
Een groot aantal fracties klom woensdagochtend in de hoogste boom toen Van Oostenbruggens belangrijkste voorstel (de verhoging van het algemene btw-tarief met 0,4 procentpunt) uitlekte. De christelijke oppositiepartijen CDA, ChristenUnie en SGP zien dat in elk geval niet zitten. SGP-leider Chris Stoffer twittert dat zijn partij ‘er niet op zit te wachten om nu alles voor iedereen duurder te maken’.
De mening van de ‘christelijke drie’ is belangrijk, omdat zij vorig jaar het belastingplan van het kabinet door de Eerste Kamer loodsten – inclusief de btw-verhoging op sport, cultuur, media en boeken. Die btw-verhoging gaat volgend jaar gewoon in, tenzij een meerderheid in beide Kamers het eens wordt over een alternatief. CDA, CU en SGP stemden voor het belastingplan onder voorwaarde dat de btw-verhoging dit voorjaar weer geschrapt wordt. Maar dan moeten ze eerst een compromis sluiten met de coalitie over een andere invulling van de gederfde 1,2 miljard euro.
Op steun van de coalitie hoeft Van Oostenbruggen ook al niet te rekenen. Drie van de vier coalitiepartijen wijzen nieuwe btw-verhogingen af. Wilders suggereert op X dat de afgesproken dekking maar moet komen uit het nog verder uitkleden van het budget voor ontwikkelingshulp. De woensdag gepresenteerde VVD-visie op ‘werkend Nederland’ pleit ook voor extra bezuinigingen op dat terrein. De VVD gaat in elk geval ‘niet akkoord’ met een btw-verhoging als dekking, meldt partijleider Yesilgöz op X.
De BBB vindt het dempen van het begrotingsgat überhaupt niet zo nodig. ‘Je moet je afvragen of er wel geld opgehaald moet worden en de inflatie verder aangejaagd’, reageert financieel woordvoerder Henk Vermeer. Het komt de BBB goed uit dat NSC-leider Pieter Omtzigt tijdens het kerstreces heeft berekend dat het kabinet veel ruimer in zijn geld zit dan eerder aangenomen.
Volgens Omtzigt zijn de financiële ramingen van het kabinet gebaseerd op verkeerde aannamen, waardoor het begrotingstekort bijna elk jaar kleiner uitvalt dan geraamd. De boodschap van NSC, die PVV en BBB gretig onderschrijven, is dat het kabinet niet zo krap bij kas zit als VVD-minister van Financiën Eelco Heinen beweert. Heinen heeft ‘minder uitgeven’ tot zijn persoonlijke geloofsartikel verheven, maar de rest van de coalitie deelt die opvatting niet.
De opstelling van NSC, PVV en BBB zet Heinen in de aanstaande begrotingsonderhandelingen onder druk. Het terugdraaien van de al ingeboekte btw-verhoging is namelijk niet de enige aanslag op de schatkist die hij moet pareren.
De aanpak van het stikstofprobleem is na twee recente rechterlijke vonnissen extra urgent geworden en vraagt waarschijnlijk om een investering van miljarden euro’s extra in verduurzaming van de landbouw. Het defensiebudget moet mogelijk verder omhoog nu de steunpilaar onder de Navo, de Verenigde Staten, terugtrekkende bewegingen maakt. VVD-minister Sophie Hermans van Klimaat komt dit voorjaar met nieuwe klimaatmaatregelen, omdat Nederland anders de klimaatdoelen niet haalt. Ook dat nieuwe klimaatbeleid kan veel geld kosten.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant