Vrijdag werd bekend dat de voortvluchtige drugscrimineel Jos L., beter bekend als 'Bolle Jos', in Sierra Leone verblijft. Nederland heeft geen uitleveringsverdrag met het West-Afrikaanse land. Welke mogelijkheden zijn er om L. hier te krijgen?
De politie van Sierra Leone is in ieder geval bereid om samen te werken met de Nederlandse overheid en internationale politiediensten in de zaak, bleek zondag uit een regeringsverklaring. Er zou nog geen formeel verzoek tot samenwerking zijn gedaan door "een land of instelling".
Over zo'n eventuele samenwerking met Sierra Leone wilde het Openbaar Ministerie (OM) maandag tegenover persbureau ANP niets kwijt. Ook over wat verder wordt gedaan om de crimineel op te sporen, gaat het nu niets vertellen.
De 33-jarige L. is veroordeeld tot 24 jaar cel voor meerdere drugstransporten en het geven van een moordopdracht. Het OM heeft een beloning van 200.000 euro uitgeloofd voor de gever van de tip die leidt tot de aanhouding van 'Bolle Jos'.
Doordat Nederland geen uitleveringsverdrag met Sierra Leone heeft, hoeven de autoriteiten L. niet op het vliegtuig te zetten als ze dat niet willen. Wel zou de regering van het West-Afrikaanse land ervoor kunnen kiezen om samen te werken op basis van het VN-verdrag tegen grensoverschrijdende georganiseerde misdaad. Zowel Nederland als Sierra Leone heeft dat verdrag ondertekend.
"Het verdrag biedt een juridische grondslag voor uitlevering van L. aan Nederland", zegt Bram Groothoff tegen NU.nl. Hij is docent-onderzoeker straf(proces)recht aan de Vrije Universiteit Amsterdam. "Maar het verdrag is niet toegesneden op uitlevering. Iemand wegsturen op basis van dat verdrag zal dan ook niet zo goed afgestemd zijn tussen de landen als een formeel uitleveringsverdrag."
Uitlevering is daarnaast slechts een van de bepalingen van het verdrag, en bovendien heel vrijblijvend. Voor uitlevering van L. zijn we dus echt afhankelijk van hoe zaken in Sierra Leone juridisch zijn geregeld, legt Groothoff uit. "Kan hij bijvoorbeeld tot ongewenst vreemdeling wordt verklaard? Dat weten we niet. Daarvoor weten we te weinig van de wet- en regelgeving in het land."
Een uitlevering - op welke manier dan ook - lijkt daardoor afhankelijk van hoe de autoriteiten in Sierra Leone die voor zich zien. Maar de vraag is of ze wel zo welwillend zijn, zegt Groothoff. Hij wijst daarbij op de berichten dat L. mogelijk bescherming van hooggeplaatste personen geniet.
L. is in de video van first lady Fatima Maada Bio hieronder samen met president Julius Maada Bio te zien. Er zijn volgens Follow the Money en het AD bovendien signalen zijn dat L. hoge functionarissen omkoopt én een relatie heeft met de dochter van de president.
Daardoor lijkt de kwestie op een diplomatiek spel uit te draaien. "Willen ze in Sierra Leone bijvoorbeeld reputatieschade voorkomen?", vraag Groothoff zich af.
In haar verklaring zegt de regering van Sierra Leone dat ze "toegewijd is aan de bestrijding van grensoverschrijdende criminaliteit", waaronder drugscriminaliteit. Ook zegt de regering dat ze er alles aan wil doen het land geen vrijhaven voor de georganiseerde misdaad te laten worden.
Als het op een diplomatiek spel uitdraait, heeft Nederland relatief weinig middelen in handen om druk uit te oefenen op Sierra Leone. Daarvoor waarschuwt Kees Rade, die ruim veertig jaar in Nederlandse diplomatieke dienst werkte.
"Nederland is geen land dat zomaar strafmaatregelen zoals economische sancties kan instellen", zegt Rade. "En wij zijn ook niet het land dat hulp opeens koppelt aan zoiets als medewerking bij een uitlevering."
Daar komt bij dat de diplomatieke en economische contacten tussen Nederland en Sierra Leone sowieso al minimaal zijn. Voor zoiets als consulaire zaken moet je in Ghana zijn, ruim 2.000 kilometer verderop. En ook van een handelsrelatie is nauwelijks sprake. Nederland exporteerde in 2023 voor ongeveer 55 miljoen euro aan goederen naar Sierra Leone. Op Europees niveau ligt er een handels- en ontwikkelingsovereenkomst klaar, maar die is nog niet door alle partijen ondertekend.
"Veel meer dan contact houden met de lokale autoriteiten en aandacht vragen voor deze kwestie kun je als Nederland niet doen", besluit Rade.
Source: Nu.nl algemeen