Na één jaar staat ook de vernieuwde doorstroomtoets in groep acht alweer in een kwade reuk. Een veel wezenlijker debat over de selectie in het Nederlandse onderwijs komt intussen niet goed van de grond.
Hoe lang kan een politiek trauma duren? De klachten over de manier waarop we in Nederland leerlingen rond hun twaalfde verjaardag selecteren voor een schoolkeuze die de rest van hun leven zal beïnvloeden, gaan inmiddels ruim een halve eeuw terug. Barend Biesheuvel (1920-2001) was nog minister-president toen het kabinet begin jaren zeventig een experiment aankondigde met de integratie van de verschillende onderwijstypen in de onderbouw van het voortgezet onderwijs.
Stel de definitieve selectie met twee tot drie jaar uit, was het idee, omdat veel kinderen zich op hun twaalfde slecht laten voorsorteren. Er volgden jarenlange debatten over de nieuwe ‘middenschool’, culminerend in de invoering van de brede basisvorming in 1992, in de hele onderbouw van het voortgezet onderwijs.
Maar die poging tot vernieuwing stuitte op zoveel aanhoudend verzet vanuit het onderwijs, dat het tweede kabinet-Balkende in 2004 capituleerde. Met haar historische woorden ‘ik wil het woord basisvorming niet meer horen’, markeerde dienstdoend onderwijsminister Maria van der Hoeven het trauma. Het was ook het begin van een tijdperk waarin op het Binnenhof de afkeer van elke vorm van onderwijsvernieuwing dominant werd.
Alleen jammer dat het probleem – de wel erg vroege en verre van volmaakte selectie – daarmee nog niet was opgelost. Dat voelden opeenvolgende kabinetten ook wel aan. En zo is het politieke fröbelen met de schooladviezen in groep acht begonnen.
Voor wie de draad kwijt is: eerst werd de ‘eindtoets’ naar later in het jaar verplaatst, ruim na het advies van de school. Dat moest al te veel druk op de momentopname voorkomen. Toen bleek dat het oordeel van de leerkracht te vaak niet in het voordeel werkte van kinderen van praktisch opgeleide ouders, werd de toets weer naar voren gehaald en belangrijker gemaakt. En inmiddels stijgt uit de eerste resultaten van vorig jaar het beeld op dat veel kinderen nu weer te hoog worden ingeschaald. Omdat er ook nog eens per se keuzevrijheid voor de scholen moest komen, zijn er acht toetsen in omloop – ook nog eens zo verschillend dat ze onderling slecht vergelijkbaar zijn.
Tientallen basisscholen overwegen inmiddels de toets niet meer af te nemen. Wie kan het ze kwalijk nemen? Het gehannes is niet om aan te zien. Dinsdag beloofde verantwoordelijk staatssecretaris Mariëlle Paul aan de geschrokken Tweede Kamer dat zij komende herfst met weer een nieuw ‘scenario’ komt voor de toekomst van de doorstroomtoets.
De andere optie is uiteraard om met het toetscircus in groep acht te stoppen, het voortgezet onderwijs te beginnen met verlengde, brede brugklassen en de selectie dus met twee tot drie jaar uit te stellen, zoals in heel veel andere landen.
In de Tweede Kamer wint dat idee aan populariteit, maar er is ook een regering voor nodig die de noodzaak ervan ziet. Want het vergt een fikse onderwijshervorming. Aangezien het huidige kabinet de subsidie voor een experiment met brede brugklassen juist net heeft ingetrokken, valt daar voorlopig weinig van te verwachten.
In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant