Waar zijn de media in het buitenland vol van? Vandaag: na de schok volgen complottheorieën over de diefstal van Roemeense topstukken in Drenthe, ziet correspondent Centraal- en Oost-Europa Arnout le Clercq.
is correspondent Centraal- en Oost-Europa van de Volkskrant. Hij woont in Warschau.
De kunstroof uit het museum in Assen is al dagen voorpaginanieuws in Roemenië. Uit de tsunami aan reacties beklijven vooral de sombere woorden van Ernest Oberländer-Tarnoveanu, directeur van het Nationaal Historisch Museum in Boekarest. De tentoonstelling Dacia - Rijk van goud en zilver moest Roemenië juist van zijn beste kant laten zien, zei hij tegen nieuwssite Hotnews. Als een plek met rijk cultureel erfgoed, in plaats van een land dat ‘alleen bekendstaat om zijn dieven, bedelaars en aardbeienplukkers’.
De gestolen stukken behoren tot de top van Roemeens en Europees erfgoed. Het gaat om de vrijwel zuiver gouden helm van Cotofenesti, uit de vijfde eeuw voor Christus, alsook drie gouden armbanden. Het zijn voorwerpen van de Daciërs, een volk uit de oudheid dat grofweg hetzelfde gebied bewoonde dat het huidige Roemenië beslaat.
In Roemenië staat met name de helm van Cotofenesti in het collectieve geheugen gegrift. ‘Alsof de Nachtwacht is gestolen’, probeerde een Roemeense journalist het leed invoelbaar te maken bij de NOS.
De Dacische schat, in 1928 gevonden in Roemenië, is behalve landelijk erfgoed een bron van nationale trots. In aanloop naar de Roemeense presidentsverkiezingen in mei is het ook politieke munitie, blijkt nu. Extreemrechtse partijen grijpen de kunstroof aan om de regering als incompetent en nalatig af te schilderen.
George Simion, partijleider van AUR, de tweede partij in het land, noemde het ‘een directe aanval op onze geschiedenis en identiteit’. Ook de ultranationalistische politicus Calin Georgescu deed een duit in het zakje. De Roemeense staat kan schatten van het land niet beschermen, schreef hij op Facebook. ‘Net zoals het zijn menselijke schat, het Roemeense volk, niet beschermt!’
In de historische verbeelding zijn de strijdlustige Daciërs verre voorvaders van Roemenen. Kritische historici zullen opmerken dat hedendaagse Roemenen weinig te maken hebben met de Daciërs, al is het maar door de pakweg vijfentwintig eeuwen die hen scheiden. Het volk uit de oudheid bood een historisch anker toen Roemenië in de negentiende eeuw op zoek ging naar zijn identiteit als natiestaat. ‘De historische waarheid is niet van belang’, concludeerde een columnist van dagblad Libertatea echter over de discussie. ‘Het ideologische construct staat voorop.’
Politicus en notoir complotdenker Diana Sosoaca vermoedt een grotere samenzwering. Ze claimde dat de diefstal in scène is gezet door de Roemeense inlichtingendiensten, zodat de huidige regering voor de verkiezingen een wit voetje kan halen bij de kiezer. Over twee weken halen ze de helm van Cotofenesti ‘uit de mottenballen’, voorspelt ze, zodat de regering zich kan opwerpen als ‘redder van de schat’.
Anderen denken weer dat het Kremlin achter de diefstal zit, schreef Libertatea. Nadat de presidentsverkiezingen in november werden geannuleerd wegens vermoedens van Russische inmenging, moet de kunstroof nu extreemrechts een zetje geven voor de nieuwe verkiezingsronde in mei. De roof drukt ‘precies op de gevoelige knoppen’ bij de Roemenen, citeerde de krant een onderzoeker. ‘De Roemeense fascisten hebben het onderwerp al gemanipuleerd’ en sturen aan op ‘interne destabilisatie’.
Maandag bleek dat de Dacische kunst Roemenië verliet voor de tentoonstelling in Assen, zonder dat de regering daar officieel toestemming voor gaf: voer voor meer complotten. Ondertussen zit de Roemeense regering klem tussen indianenverhalen en groeiende woede over de gestolen schat.
Dinsdag koos premier Ciolacu de vlucht naar voren. Hij kondigde op een persconferentie aan een ‘ongekende schadevergoeding’ te eisen als de stukken niet terugkeren. ‘De Nederlandse staat draagt de volledige verantwoordelijkheid voor de ontstane situatie.’
Het is de vraag of deze daadkracht zijn landgenoten overtuigt. Veel Roemenen wantrouwen hun instituties; krant en televisie leggen het doorgaans af tegen de samenzweringen die volksmenners ongebreideld verspreiden via sociale media.
Nieuwszender Digi24 ging op reportage in Cotofenesti, het dorp waar de helm bijna honderd jaar geleden werd gevonden. ‘Ze hebben de rijkdom van een land gestolen’, zegt een van de inwoners, die van mening is dat de schat nooit Roemenië had mogen verlaten. Een andere dorpeling weet zeker dat er opzet in het spel was. ‘Ze hebben samengezworen om de helm uit het land te krijgen.’ Ze vestigt haar hoop op hogere machten. ‘Misschien zal God hem terugbrengen.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant