Zodra het bestand zondag in ging, kropen de strijders van Hamas, in zwarte kleding en met grote machinegeweren, uit hun tunnels. Wat wil de organisatie daarmee laten zien?
is buitenlandredacteur van de Volkskrant. Ze schrijft over Israël en de Palestijnse gebieden, het Midden-Oosten en België.
Ze stonden overal toen de Israëlische gijzelaars zondag op het centrale Saraya-plein in Gaza-stad werden overgedragen aan het Rode Kruis: mannen met zwarte maskers, machinegeweren, en een groen lint om hun voorhoofd of een Hamasvlag in hun handen.
De strijders van Hamas. De militanten waar Israël de afgelopen vijftien maanden op gejaagd heeft, en die we bijna niet meer zagen op filmpjes uit de Gazastrook omdat zij zich diep in de tunnels verborgen hielden voor het Israëlische leger. Maar nu dat leger zich de komende weken uit het gebied moet terugtrekken, is de organisatie weer zichtbaar aanwezig.
‘Het is duidelijk wat ze willen laten zien’, zegt Michael Milshtein, hoofd Palestijnse studies aan het Moshe Dayan Centrum aan de Tel Aviv Universiteit en voormalig hoofd van de afdeling Palestijnse Zaken van de Israëlische inlichtingendienst. ‘Israël heeft ons niet verslagen, en als het gaat om de toekomst van Gaza, kan er nog steeds niemand om ons heen.’
Dat laatste werd vooral duidelijk toen het media-kantoor van Hamas op zondag aankondigde dat duizenden politiemannen aan het werk zouden gaan in de Gazastrook ‘om de veiligheid en de orde te waarborgen’. Ministeries en instellingen waren klaar om weer aan de slag te gaan, aldus het mediakantoor, om ‘volgens plan alle maatregelen te treffen die de terugkeer naar het normale leven kunnen garanderen’.
De beelden komen in Israël hard aan. Dit is precies waar de haviken al maanden op hameren: Hamas is nog springlevend, en als we de oorlog stoppen, dan blijven die strijders een bedreiging. Om deze reden is de omstreden minister Itamar Ben Gvir afgelopen weekeinde dan ook opgestapt uit de regering. Zijn ultrarechtse partij wil niets met de deal te maken hebben.
Behalve woede onder radicaal-rechts, wakkeren dergelijke beelden ook angst aan bij de bredere Israëlische bevolking. Dit zijn de strijders die onschuldige burgers hebben vermoord en ontvoerd naar Gaza, en als zij de kans krijgen, doen ze dat een volgende keer weer.
Hamas doet niets om die angst weg te nemen. ‘De grote opofferingen en het bloedverlies van de Palestijnen zullen niet voor niets zijn geweest’, zei Abu Obeida, de woordvoerder van de militaire vleugel van Hamas zondag in een toespraak nadat de deal was ingegaan. ‘De operatie Al Aqsa Vloedgolf (de aanval op 7 oktober van Hamas op Israël - red.) was de laatste nagel in de doodskist van het Israëlische regime. We moeten een einde maken aan de bezetting en alle pogingen om deze toch in stand te houden, zullen we met geweld beantwoorden.’
Het tekent de moeilijke weg die het akkoord nog te gaan heeft. Over twee weken zal er onderhandeld worden over fase twee van het akkoord: ook de overgebleven Israëlische gijzelaars moeten worden vrijgelaten in ruil voor nog meer Palestijnse gevangenen, en Israël zal zich helemaal moeten terugtrekken uit Gaza. ‘Het is duidelijk dat Hamas een heel hoge prijs voor de laatste gijzelaars zal vragen’, zegt Milshtein. ‘Het is tenslotte hun belangrijkste troef tegen Israël. En ook voor fase drie, de vraag wie Gaza mag gaan besturen, zal de organisatie haar eisen stellen.’
Het is nog maar de vraag of er ooit zal worden onderhandeld over fase drie. De uiterst rechtse flank van de Israëlische regering wil dat de oorlog weer verder gaat, en het formele standpunt is dat Israël zich pas terugtrekt als Hamas volledig is weggevaagd. Hamas stelt weer dat de laatste gijzelaar pas naar huis kan, als alle Israëlische troepen uit Gaza zijn vertrokken.
Vooralsnog sloten in elk geval drie Israëlische gezinnen zondag hun geliefden weer in de armen, evenals de families van 90 vrijgelaten Palestijnse gevangenen. Voor de twaalf gevangenen die terugkeerden naar hun huizen in Oost-Jeruzalem, dat door Israël wordt bezet, waren ‘publieke vreugdetaferelen’ verboden. In de stad Ramallah, die door de Palestijnse Autoriteit wordt geregeerd, kon Israël de feestelijke ontvangst van de overige gevangenen echter niet verhinderen.
Zowel de nationale vlag, als die van Hamas, lichtten op in het vuurwerk dat vol vreugde werd afgestoken. ‘Het is voor veel Palestijnen dubbel’, zegt Milshtein. ‘Sommigen vragen zich af of de prijs van de oorlog, de tienduizenden doden, niet te hoog is geweest. Tegelijkertijd bewonderen vele Palestijnen haar strijdvaardigheid en standvastigheid, en is de vrijlating van de gevangenen toch maar mooi te danken aan Hamas. Wat dat betreft klopt de boodschap die de organisatie wil laten zien. Ze is er nog.’
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant