Niet alleen TikTok ligt onder vuur van de Amerikaanse regering. Die doet ook Chinese stekkerauto’s en drones in de ban, zoals eerder telecomapparatuur Made in China werd verboden. Moet je als bezorgde consument het Amerikaans voorbeeld volgen? En hoe dan?
Vlak voordat hij afzwaaide heeft de Amerikaanse president Joe Biden nieuwe regels opgesteld die het vrijwel onmogelijk maken om Chinese stekkerauto’s te importeren. Het verbod treft niet elektrische wagens, bussen en trucks rechtstreeks. Maar wel de apparatuur en software die deze voertuigen in beweging zet.
De gedachte achter dit verbod is dezelfde als waarmee de Amerikanen TikTok in de ban doen. Omdat de auto net als chatapps constant in verbinding staat met het internet, zou China die kunnen inzetten om privacygevoelige informatie te verzamelen of erger: er sabotage mee te plegen. Zoveel werk is het niet om via internet een stukje malware te installeren dat ongemerkt het stuur overneemt of een laadpaal opblaast als de autobezitter zijn accu probeert op te laden.
De federale recherche en de veiligheidsdiensten van de VS erkennen dat er geen aanwijzingen zijn dat China zoiets al zouden beramen. Niettemin zijn we better safe than sorry, zegt Gina Raimondo, Bidens minister van Handel tegen persbureau Reuters. ‘We willen geen twee miljoen Chinese auto’s op onze wegen hebben en dan plots tot het besef komen dat we met een dreiging zitten.’ Vlak voor de jaarwisseling maakte Washington ook al regels bekend die later dit jaar Chinese drones aan de grond houden.
Bart Jacobs, hoogleraar computerbeveiliging aan de Radboud Universiteit, heeft begrip voor de Amerikaanse argwaan. ‘Kijk naar hoe de Russen via TikTok de presidentsverkiezingen in Roemenië naar hun hand konden zetten en een kandidaat uit het niks tot de winnaar van de eerste stembusronde maakten.’
En dan hadden de Russen niet eens toegang tot de algoritmen achter TikTok, die nog meer verfijnde manipulatie mogelijk maken, stelt Jacobs. De Chinese regering kan Chinese bedrijven als TikTok dwingen tot aanpassingen.
Ook in Europa neemt het wantrouwen toe over de dataverzameldrift van China en mogelijke ‘achterdeurtjes’ in Chinese apparaten en apps. In 2023 liet de toenmalige staatssecretaris voor Digitalisering, Alexandra van Huffelen (D66), weten dat rijksambtenaren TikTok van hun mobieltje moeten halen.
Al die kwesties roepen de vraag op wat de consument kan doen als hij de zorgen van Washington, Brussel en Den Haag deelt? De burger die wil voorkomen dat hij zijn huis niet meer inkomt omdat iemand op een dag besluit om slimme deursloten in het Westen lam te leggen?
Het antwoord luidt: een hoop. En een boel ook niet.
De gebruikelijke verdachten zijn de smartphones en tablets van Chinese merken als Huawei, Honor, Xiaomi, OnePlus, Oppo en Vivo, en de laptops van Lenovo. Maar er is meer, waarschuwt Jacobs. ‘Als ik een slimme tv zou hebben van Chinese makelij dan zou ik de ingebouwde camera afplakken en de microfoon dichtstoppen.’ Smart-tv’s hebben die aan boord om gebruikers te herkennen en om gesproken opdrachten (‘Schakel over naar Studio Sport’) uit te voeren.
Enkele jaren stonden beveiligingscamera’s gemaakt in China in kwade reuk. Kwaadwillenden konden er eenvoudig via internet op inbreken en beelden stelen. ‘Reken maar dat de Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst is nagegaan of er niet zulke camera’s in de straten hangen rond zijn kantoor in Zoetermeer. En dat ze in de gaten houden of zijn buren geen slimme deurbellen met camera en microfoon installeren.’ Andere veiligheidsdiensten willen maar al te graag weten wie er het AIVD-gebouw in- en uitgaat.
Wie net als de AIVD thuis helemaal op veilig wil spelen moet niet alleen Chinese slimme thermostaten, vochtigheidsmeters, luchtzuiveraars en rookmelders het huis uit doen, maar ook de thuisbatterij die oprukt in Nederland.
Een Chinese router of modem zou huize Jacobs niet in komen. Maar consumenten hadden jarenlang niks te kiezen als ze breedbandinternet namen van KPN. Dan kregen ze een modem van ZTE, de Chinese fabrikant die in 2020 in de VS werd bestempeld als ‘dreiging voor de nationale veiligheid’. KPN laat weten dat zijn modems de laatste jaren van Franse en Taiwanese makelij zijn.
‘Wanneer klanten een oud modem willen omruilen kunnen we altijd bekijken wat de mogelijkheden zijn’, meldt een zegsman.
Het probleem evenwel is dat de consument die alles de deur uit doet waarop staat ‘Made in Shanghai’ of ‘Made in Shenzen’ nog lang niet klaar is. Want er is vrijwel geen enkel stuk elektronica waarin geen Chinese componenten zijn verwerkt.
Neem de iPhone van Apple. In zijn eigen verslag over maatschappelijk verantwoord ondernemen meldt de Amerikaanse techreus dat van zijn 465 leveranciers wereldwijd die producten of diensten leveren er 156 fabrieken in China hebben. Dat zijn in de ogen van experts een hoop potentiële ‘achterdeurtjes’.
De burger die op hulp rekent van de overheid bij zijn ‘Chinese detox’ komt van een koude kermis thuis. Op de website van de Nationale Coördinator Terrorisme en Veiligheid (NCTV) staan aanwijzingen noch adviezen, en ook niet bij het Nationaal Cyber Security Centrum (NCSC) of de AIVD.
De verantwoordelijkheid voor de digitale weerbaarheid van Nederland moet ook niet op de schouders van de ‘brave burger’ liggen, vindt Jacobs. ‘Dat moet op hoger niveau worden geregeld.’
TIKTOK TABOE? DAN ANDERE CHINESE APPS OOK
TikTok is maar een van de vele populaire apps die verwende westerlingen volop gebruiken. De websuper Temu en onlinekledingwinkel Shein staan bovenaan de lijst. Net als CapCut, een video-editor, ook van ByteDance, de uitgever van TikTok. PictureThis, een app die planten herkent als je je smartphone er op richt, wordt gemaakt door Glority Global Group uit Hangzhou. Honderden miljoenen gamers moeten titels wissen als PUBG Mobile, Genshin Impact, Clash of Clans en League of Legends. Dat laatste spel is van Tencent, een Chinese techreus die begin deze maand door de VS op de zwarte lijst is gezet vanwege hand- en spandiensten voor het Chinese leger.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant