Muziekprijs Vincent van Amsterdam groeide op met het accordeongeluid van zijn vader. Deze vrijdag krijgt hij, als eerste accordeonist ooit, in TivoliVredenburg de prestigieuze Nederlandse Muziekprijs uitgereikt.
De eerste keer dat ik Vincent van Amsterdam zag, zal hij een jaar of 8 geweest zijn. Samen speelden we in Air & Tune, het jeugdaccordeonorkest van de Haarlemse muziekschool. De dirigent, Evert van Amsterdam, was zijn vader.
Nu, 27 jaar later, is Vincent uitgegroeid tot internationaal gelauwerd musicus. Deze vrijdag krijgt hij, als eerste accordeonist ooit de prestigieuze Nederlandse Muziekprijs uitgereikt (de hoogste onderscheiding die door het ministerie van OCW aan klassiek geschoolde musici wordt uitgereikt). Door de jaren heen studeerde hij aan het conservatorium in Tilburg, Würzburg en Moskou, hij ging als laureaat van het Prinses Christina Concours op tournee door Groenland en kreeg les van topmusici. Maar zijn állereerste leermeester zit naast hem, hier aan de keukentafel van zijn ouderlijk huis in Haarlem-Noord. „Boven, naast mijn slaapkamer, hadden we een geïsoleerde muziekkamer. Als ik in bed lag hoorde ik mijn vader spelen. Dat wilde ik ook.”
Een interview met Vincent en Evert van Amsterdam is onherroepelijk een lofzang op de accordeon („het accordeon”, zegt Evert – daarover verschillen de twee van mening). Verwacht van hen geen smartlappen of walsjes, maar Bach, Scarlatti, Piazzolla, Gubaidulina, Solotarjov. Klassiek, tango, hedendaags: met de accordeon kun je alle kanten uit. „Het is een heel breed instrument”, zegt Vincent. „De Japanse accordeonist Mie Miki speelt geweldig werk van Grieg, zelf trad ik onlangs met mijn vrouw [mezzosopraan Esther Kuiper] en het Ludwig-orkest op met muziek van Mahler. Muziek die nooit is geschreven voor accordeon maar haast klinkt alsof het ervoor gemaakt is. Daarnaast worden er allerlei nieuwe composities geschreven voor accordeon, van avant-garde tot neo-romantisch en minimal.”
Naast de tafel staat Vincents accordeon, een Italiaanse Bugari („Op de derde date met Esther zijn we samen naar Castelfidardo gereden om hem op te halen.”) Op tafel ligt een lp van Harry Mooten, de accordeonist die aan de zijde van acteur Edwin Rutten en pianist Harry Bannink vooral beroemd werd door De film van Ome Willem. „Maar hij was daarnaast heel goed in jazz en in klassiek repertoire”, vertelt Evert. „Hij zette in de jaren zeventig als eerste in Nederland Scarlatti op plaat. Ook mijn eigen vroegere docent, de in 2023 overleden Miny Dekkers, was bijzonder vooruitstrevend. En nu, met de toekenning van de Muziekprijs aan Vincent, komt de erkenning van accordeon als klassiek instrument weer een stap verder.”
Al bij zijn auditie voor het ontwikkeltraject van de Nederlandse Muziekprijs, eind 2020, moest Vincent aangeven wat zijn ontwikkeldoelen waren. „Hedendaagse muziek en barok.” Voor dat laatste doel ging hij in de leer bij dirigent en organist Ton Koopman en Tineke Steenbrink, die Holland Baroque oprichtte en daar ook orgel en klavecimbel speelt. „Wat betreft hedendaagse muziek heb ik aan de Vlaamse componist en slagwerker Wim Henderickx gevraagd om een compositie voor mij te schrijven.” Henderickx overleed plotseling eind 2022, maar zijn assistent maakte het in zijn naam af. „In 2024 heb ik samen met het Ludwig-orkest de première gespeeld.”
Het traject naar de Muziekprijs was niet altijd makkelijk, zegt Vincent. „Het is echt niet gegarandeerd dat je hem uiteindelijk ook krijgt. En mijn beginperiode werd enigszins bemoeilijkt door corona – een periode waarin vooral plannen voor de kortere termijn werden gemaakt, waarin je pas last minute wist of optredens doorgingen. Terwijl de Muziekprijs juist heel erg gaat om de langere termijn. Elk half jaar heb je een gesprek met de commissie, om te zien of je nog op schema zit met je doelen.”
Tussendoor kwamen de juryleden ook nog langs bij sommige concerten, zonder aankondiging. Evert: „Een beetje zoals de culinair recensenten die Michelin-sterren uitdelen.” Vincent: „Daardoor voelde elk concert wel een beetje als een auditie.”
Uiteindelijk ging eind 2023 de kogel door de kerk. Vincent had net de Weense wereldpremière van het (speciaal voor hem geschreven) Accordeonconcert van Mathilde Wantenaar achter de rug toen hij hoorde dat de jury groen licht gaf. „En toen moest ik het nog geheim houden tot afgelopen november.” Tijdens de prijsuitreiking vrijdag, in TivoliVredenburg in Utrecht, brengt hij het concert samen met het Nederlands Jeugd Orkest (NJO) opnieuw ten gehore. „Ik ben ontzettend opgelucht dat het NJO net als het Prinses Christina Concours opnieuw subsidie heeft gekregen. Zeker in een tijd dat ook muzieklessen steeds verder onder druk komen te staan door privatisering van de muziekscholen is elke investering in jong talent van onschatbare waarde.”
Samenwerken met jong muzikaal talent vindt hij sowieso heel belangrijk. Net als Evert geeft hij tegenwoordig accordeonles aan de Haarlemse Hart Muziekschool; daarnaast organiseert hij sinds een aantal jaar accordeonzomercursussen in Nederland. „Toen ik zelf serieuzer begon te spelen, reisde ik heel Europa af voor zulke cursussen. Met de bus naar Frankrijk, Oostenrijk, Servië … Nu vind ik het mooi om dichter bij huis iets soortgelijks te organiseren. Deelnemers hoeven echt geen jarenlange ervaring te hebben; het gaat erom dat ze gemotiveerd zijn om vijf dagen achter elkaar accordeon te spelen en naar elkaar te luisteren.”
In die pedagogische interesse vinden vader en zoon elkaar, al benadrukt Evert dat het zwaartepunt anders ligt: „Ik ben altijd fulltime docent en dirigent geweest, en heb daarna wel opgetreden met kamermuziekensembles, maar Vincent is de fulltime uitvoerder van ons tweeën. Hij benadert componisten, gaat actief samenwerkingen aan, neemt albums op … Dat vind ik mooi.”
Afgelopen november kwam Vincents meest recente album uit: Inventio, met werken van Couperin, Scarlatti en Bach. Carl Philipp Bach welteverstaan, zoon van Johann Sebastian. Vincent: „Tegenwoordig zijn we hem in Nederland een beetje vergeten, maar in 1750 was hij de grote Bach – vernieuwender dan zijn vader.”
Vincent van Amsterdam (1989) studeerde klassiek accordeon aan het conservatorium in Tilburg. In januari krijgt hij de Nederlandse Muziekprijs uitgereikt. Hij won oa het Prinses Christina Concours (2007), het Nationaal Accordeon Concours (2008 en 2009) en de Dutch Classical Talent Award (2016).
Hij is getrouwd met mezzosopraan Esther Kuiper en treedt als het Van Amsterdam Duo op met zijn zus Jeanine (violiste bij het Nederlands Philharmonisch Orkest).
Evert van Amsterdam (1957) studeerde accordeon aan het conservatorium in Utrecht. Hij geeft accordeonles aan de Hart Muziekschool, en treedt op met het tangokwartet Cuarteto Renuevo en het Ensemble Mihai Scarlat. Hij is oprichter en dirigent van twee accordeonorkesten (Air and Tune en de Kennemer Accordeongroep) en was jarenlang dirigent van het Haarlems Accordeon Orkest.
De Nederlandse Muziekprijs is de hoogste onderscheiding die door het ministerie van OCW aan klassiek geschoolde musici wordt uitgereikt. De eerste winnaar was contrabassist Hans Roelofsen, in 1981. De prijs is bedoeld om de (internationale) persoonlijke muzikale ontwikkeling van winnaars te stimuleren. Elk jaar vinden audities plaats, maar omdat aan de uitreiking van de prijs een meerjarig ontwikkelingstraject voorafgaat, haalt niet iedereen de eindstreep. Toegelaten musici worden ondersteund door een mentor en werken met nationale en internationale musici. Tijdens een openbaar concert wordt de prijs uitgereikt namens het Ministerie van OCW.
Omdat er meerdere musici tegelijkertijd in een opleidingstraject zitten wordt de prijs onregelmatig uitgereikt. In sommige jaren vindt er geen enkele uitreiking plaats; in andere jaren zijn dat er meerdere. In 2024 werden drie winnaars bekendgemaakt: organist Laurens de Man, sopraan Elisabeth Hetherington en accordeonist Vincent van Amsterdam. Beroemde oud-winnaars zijn onder anderen pianist Ronald Brautigam (1984) en violist Janine Jansen (2003).
Source: NRC