Sjoerd den Daas
correspondent Verenigde Staten
Sjoerd den Daas
correspondent Verenigde Staten
Van Amazon-oprichter Jeff Bezos tot Facebookmiljardair Mark Zuckerberg en Sam Altman, de baas van het bedrijf achter ChatGPT: de mannen die de grote Amerikaanse techbedrijven runnen wacht een prominente plek bij de inauguratie van Donald Trump. Maar niemand wist zich in korte tijd zo dicht naast de nieuwbakken president te posteren als Tesla-baas Elon Musk.
"Een oligarchie krijgt vorm in Amerika", zei president Joe Biden deze week in zijn afscheidsrede. "Extreme rijkdom, macht en invloed die onze democratie, onze basisrechten en vrijheden bedreigt", stelde de vertrekkend president. "We zijn al enige tijd een oligarchie", zegt hoogleraar politicologie Larry Sabato daarover. "Maar de oligarchie is rijker en machtiger dan ooit tevoren."
In 2016 moest Musk weinig hebben van Trump. Niet de juiste man voor het presidentschap, zei hij destijds nog in een interview. Maar tijden zijn veranderd. In de afgelopen maanden maakte Musk liefst 277 miljoen dollar over naar 'Team Trump', eerst voor de campagne, daarna voor de inauguratiekas.
"Als hij verliest, I'm fucked", zei Musk kort voor de verkiezingen nog tegen voormalig Fox-presentator Tucker Carlson. "Zijn grootste gok tot nu toe", zegt ook hoogleraar Sabato. Maar de gok pakte goed uit: volgens Bloomberg steeg zijn vermogen van zo'n 262 miljard dollar daags voor de verkiezingen, naar 449 miljard dollar nu. "Voor dit soort mensen is het nooit genoeg", zegt Sabato van University of Virginia over de drijfveren van Musk.
"Hij heeft enorme financiële belangen, die hij in het Witte Huis of bij het kabinet kan veiligstellen. Hij wil de eerste biljonair worden", meent de presidentieel historicus. Maar er zijn meer redenen voor Musk om nu 'all-in' te gaan, denken kenners. "Elon Musk lijkt sterk gedreven door wrok", zegt Ali Breland, die voor tijdschrift The Atlantic de verinnigende banden tussen de techwereld en politiek op de voet volgt.
Hij wijst naar een eerdere bijeenkomst met makers van elektrische auto's in het Witte Huis, waarvoor de Tesla-baas niet werd uitgenodigd door Biden. "Dat lijkt zijn rancune verder te hebben aangewakkerd." De grieven komen ook voort uit de familiesfeer van Musk. "Hij houdt zich erg bezig met transgenders", zegt Breland. "Waarschijnlijk vanwege de vervreemde relatie met zijn dochter, die transgender is", zegt hij. "Mijn zoon is dood", stelde Musk in een interview met Jordan Peterson. "Vermoord door het woke mind virus. Daarna heb ik gezworen dat virus te vernietigen."
"Veel wijst erop dat hij nu een harde, rechtse ideologie aanhangt", gaat Breland verder over Musks mogelijke beweegredenen. "De steun aan Trump is een manier voor hem om zichzelf politiek te uiten, en het Amerikaanse politieke systeem vorm te geven op een manier zoals hij vindt dat het zou moeten zijn. Ook Mark Zuckerberg lijkt dit nieuwe rechtse sentiment in de afgelopen dagen te uiten."
Met sociaal netwerk X heeft Musk een belangrijke megafoon in handen om het rechtse geluid te versterken, zegt Sabato. "Niets wordt verspreid als Elon Musk niet wil dat het wordt verspreid", stelt hij. "Zijn algoritmes zorgen ervoor dat mensen die niet aan zijn kant staan, niet meer dezelfde ruimte krijgen als vroeger."
Hoeveel macht Musk heeft, bleek kort voor Kerstmis al. Een reeds onderhandelde deal in het Amerikaanse Congres tussen de Republikeinen en de Democraten verdween in de prullenbak, nadat Musk op zijn eigen X de aanval had geopend. "Nagenoeg in zijn eentje dwong hij Trump en de Republikeinen om de wet te herzien", zegt Breland. "Mensen zoals Elon Musk, Marc Andreessen en Mark Zuckerberg hebben veel meer controle en macht over de regering dan vroeger."
"Hij kan gaan waar hij wil in Mar-A-Lago", onderschrijft ook Sabato. Musk week nauwelijks van Trumps zijde in diens luxeresort in Florida, ook wel het Winter Witte Huis genoemd. Musk huurde er een strandhuis. "Ik weet niet waarvandaan Trump straks zal regeren, maar ik neem aan dat Musk het Oval Office krijgt", grapt Sabato.
Hoeveel ruimte de techmiljardair daadwerkelijk krijgt in het Witte Huis, is nog niet duidelijk. Volgens de New York Times zou Musk een kantoor in de Eisenhower Executive Office Building betrekken, pal naast de ambtswoning van de president. Vanuit daar zou hij het nieuw op te zetten ministerie van Overheidsefficiëntie, een adviesorgaan, moeten gaan leiden.
Hoe de machtsverhoudingen straks liggen? "Ik denk dat het een soort vreemde wisselwerking zal zijn vol met spanning", zegt Breland desgevraagd. "En ik betwijfel of het iets blijvends zal zijn." Toch is de kans klein dat Trump hem zal wegsturen, denkt Sabato. "Hij is de zon in de wereld van Trump." Zonder zon geen licht, wil hij maar zeggen. "Musk heeft simpelweg te veel geld."
Buitenland
Deel artikel:
Source: NOS nieuws