Het aantreden van Donald Trump leidt in Moskou niet tot vreugdetaferelen. Ook de media zijn terughoudend over een mogelijk herstel van de betrekkingen. ‘Het minimum wat haalbaar is, zijn onderhandelingen over onderhandelingen.’
is correspondent Rusland van de Volkskrant. Hij woont sinds 1992 in Moskou.
Op de Arbat, de bekendste winkelstraat van Moskou, kon je tijdens zijn eerste ambtstermijn nog levensgrote afbeeldingen van Donald Trump tegenkomen. Zowel Moskovieten als buitenlandse toeristen poseerden met graagte naast de toenmalige Amerikaanse president.
Nu de betrekkingen met de Verenigde Staten slechter zijn dan ze ooit waren is Trump verdwenen uit het straatbeeld. Zijn plaats is ingenomen door de Chinese leider Xi Jinping, die op meerdere plekken gebroederlijk staat opgesteld naast de beeltenis van Vladimir Poetin. De talrijke Chinese toeristen op de Arbat laten zich graag met het glimlachende tweetal fotograferen.
Trump is er wel – sporadisch – als matrjosjka, de bekende Russische houten pop die, als je hem openmaakt, een kleiner poppetje in zich draagt, dat je dan ook weer kunt openmaken. Maar in de etalages van de souvernirwinkels is voor hem vooralsnog geen plaats. Trump staat binnen bescheiden opgesteld tussen andere staatshoofden en regeringsleiders, onder wie Poetin (in vele gedaanten), natuurlijk Xi, de Turkse president Recep Tayyip Erdogan, alsook Sovjetleiders Lenin en Stalin. De Kirgizische verkoopster laat desgevraagd weten dat nieuwe Trump-matrjosjka’s in aantocht zijn. Of dat op tijd zal zijn voor de inauguratie op 20 januari is niet duidelijk.
Uit peilingen die zijn gehouden voorafgaand aan de Amerikaanse presidentsverkiezingen in november bleek al dat de meeste Russen er niet bijster veel belangstelling voor toonden en geen duidelijke voorkeur hadden voor Trump of Kamala Harris. Ook nu is een veelgehoorde mening dat Trump voor Rusland geen haar beter is dan zijn voorganger Joe Biden of Harris.
‘Ik geloof niet dat het iets uitmaakt’, zegt Andrej, een vrolijke dertiger met bril en vlasbaardje die met vriendin Irina over de Arbat flaneert. Hij is meermalen in de VS geweest en noemt Amerikanen ‘hele open, aardige mensen’. ‘Alles blijft precies zoals het was. We wensen iedereen gezondheid en geluk, natuurlijk, en dat er in het komende jaar maar geen oorlogen of conflicten mogen zijn.’
‘We hopen natuurlijk wel dat Poetin en Trump tot een akkoord komen, want dit moet eindigen’, valt zijn vriendin hem bij. ‘Iedereen wil in vrede leven’, besluiten ze in koor.
Als gebruikelijk willen de meeste wandelaars weinig kwijt over de grote politiek. ‘Laten we die betrekkingen maar beter niet becommentariëren’, zegt een man die zijn naam niet wil noemen en haastig verder beent. ‘Het maakt geen verschil, er zijn al zoveel andere presidenten geweest’, zegt een ander. ‘Geen commentaar’, werpt een vrouw met een hoofddoek lijzig toe, om snel door te lopen.
Voor de schaarse Russen die de Amerikaanse verkiezingen met meer dan gemiddelde belangstelling hebben gevolgd lijkt Trump toch het minste van twee kwaden. Hij wekt bij sommigen hoop op verbetering, een mogelijke eerste stap op weg naar een dooi in de relatie.
‘Misschien komt er wat beweging in de politieke sfeer’, zegt Igor, begin twintig. ‘Ik denk dat Trump een stap zet in de richting van herstel van de betrekkingen met Rusland, en dat is alleen maar goed.’
Nog geen kilometer van de Arbat staat het gebouw van de voormalige Amerikaanse ambassade, tegenwoordig een van een heel complex gebouwen dat in gebruik is bij de Amerikaanse diplomaten in Moskou. Als illustratie van de ijzige relatie tussen Moskou en Washington staat pal voor de ingang met reuzenletters in de kleuren van de Russische vlag de tekst ‘Wij zijn samen’ en vlak ernaast de letters ZVO, waarvan de Z staat voor ‘za pobedoe’ – ‘voor de overwinning’, en symbool is voor de Russische inval in Oekraïne. Overdag post hier vaak een lid van een pro-Kremlingroep met teksten die Poetin prijzen en oproepen tot hardere actie tegen het buurland.
De Russische media berichten terughoudend over een mogelijke toenadering tussen Trump en Poetin, en waar dat toe zou kunnen leiden. Er wordt wel ruimschoots geciteerd uit de recente uitspraken van minister van Buitenlandse Zaken Sergej Lavrov en Kremlinadviseur Nikolaj Patroesjev, die vooral aangeven wat voor Moskou absoluut onbespreekbaar is, zoals zelfs maar een theoretisch Navo-lidmaatschap voor Oekraïne, of het afstaan van door Rusland geannexeerd gebied.
‘Het minimum, wat denk ik haalbaar is, zijn onderhandelingen over onderhandelingen’, zegt Dmitri Babitsj, voormalig Amerika-correspondent en thans buitenlandcommentator bij de Komsomolskja Pravda, die de lievelingskrant van Poetin heet te zijn. ‘Dat is een begrip dat wordt gehanteerd door diplomaten, waarbij wordt afgesproken dat de vertegenwoordigers elkaar op een zekere plek zullen ontmoeten en in dialoog gaan. Dat is het minimale waar ik op hoop en wat denk ik zal worden bereikt.’
Volgens Babitsj, die in zijn artikelen volledig achter de lijn van het Kremlin staat, is het ‘altijd makkelijker een oorlog te beginnen dan hem te beëindigen’, en is er op dit moment geen enkel contact tussen Russische en Amerikaanse diplomaten. ‘Dat is een heel gevaarlijke situatie en alleen al daarom kijk ik met hoop naar een ontmoeting van Poetin en Trump.’ De uitkomst daarvan blijft ook voor de Russen onvoorspelbaar, zegt Babitsj. ‘Rusland verwacht van Trump geen cadeautjes.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant