Elon Musk is zichtbaarder dan ooit. De rijkste persoon ter wereld gebruikt zijn fortuin, invloed en bereik om radicaal-rechtse politieke standpunten aan te jagen. Hij heeft het oor van Donald Trump en richt zich nu op Europese landen.
Samen met een andere miljardair, Vivek Ramaswamy, wordt Musk topadviseur van de aankomende Amerikaanse president. Ze gaan onderzoeken hoe er ingrijpend kan worden bezuinigd op de landelijke overheid van dat land.
Tegelijkertijd houdt de eigenaar van autofabrikant Tesla, ruimtevaartbedrijf SpaceX en AI-ontwikkelaar xAI zich ook bezig met politiek buiten de VS. Musk belooft nu miljoenen aan rechts-radicale partijen in Europa en spreekt zich publiekelijk voor hen uit. Steeds meer Europese leiders maken zich zorgen over zijn invloed.
Kort na de jaarwisseling begon Musk een vete met de Labour-regering van de Britse premier Keir Starmer. Die beschuldigt hij van medeplichtigheid aan een schandaal rond een netwerk van kindermisbruikers, in meerderheid van Pakistaanse afkomst en islamitisch, rond de Noord-Engelse stad Rotherham.
Musk claimt dat de Britse overheid het misbruik heeft laten gebeuren en beweerde dat oud-premier Gordon Brown "kleine meisjes verkocht voor stemmen". Hij geeft de huidige Britse premier Starmer, destijds landelijk hoofdaanklager, er de schuld van dat verdachten volgens hem niet afdoende werden vervolgd.
Het Rotherham-schandaal werd al in 2012 ontdekt. Het kwam opnieuw voor het voetlicht nadat rechtse politici, zoals Nigel Farage van de partij Reform, het gebruikten om de nieuwe Labour-regering aan te vallen. Musk joeg dat verder aan en verspreidde daarbij een stroom van onwaarheden en misleidende informatie.
Musk mengt zich ook in de Duitse politiek, in aanloop naar de landelijke verkiezingen van eind februari. Hij interviewde Alice Weidel, leider van Alternative für Deutschland (AfD), op X en schreef in een opiniestuk voor een Duitse krant dat "alleen de AfD Duitsland kan redden".
Hij onderhoudt warme banden met rechts-populistische leiders, zoals premier Viktor Orbán van Hongarije en premier Giorgia Meloni van Italië. Laatstgenoemde mocht onlangs uitleggen aan de Italiaanse oppositie waarom SpaceX, het bedrijf van haar "vriend" Musk, een overheidscontract ter waarde van 1,5 miljard euro had gekregen.
Zijn bemoeienis met Europa laat opnieuw zien dat de techmagnaat vol inzet op radicaal-rechtse politiek en misleiding daarbij niet schuwt. Het is moeilijk vast te stellen wanneer hij dat doet uit overtuiging en wanneer uit zakelijk belang. Wel is duidelijk dat Musk in het afgelopen decennium een politieke transformatie heeft ondergaan.
De oorspronkelijk Zuid-Afrikaanse zakenman omschreef zijn politieke standpunten in 2014 als "ergens in het midden, sociaalliberaal en fiscaal conservatief". Jaren later zei hij geregistreerd te staan als kiezer zonder partijvoorkeur, maar "overweldigend vaak" op Democraten te stemmen. Hij steunde Barack Obama (2008 en 2012), Hillary Clinton (2016) en Joe Biden (2020).
Tijdens het presidentschap van Biden ontstond een breuk tussen de Democraten en Musk. Biden wilde dat hij vakbonden toestond binnen zijn bedrijven en nodigde hem daarom niet uit voor gesprekken over elektrische voertuigen in het Witte Huis. De miljardair vond ook dat de regering-Biden niet genoeg deed aan het klimaat.
Musk maakte een politieke ruk naar rechts. Na de mislukte moordaanslag in juli vorig jaar, zegde hij zijn volle steun toe aan Trump. Hij stak in totaal 277 miljoen dollar (270 miljoen euro) in Trumps campagne en verscheen met hem op het podium tijdens rally's. Musk krijgt een post als bezuinigingsadviseur in de nieuwe regering van Trump.
De zakenman draagt tegenwoordig veel radicaal- tot zelfs extreemrechtse standpunten uit. Die verspreidt hij voornamelijk via het sociale medium dat hij voor dat doel lijkt te hebben gekocht.
Musk beloofde bij de overname van Twitter iets anders. In 2022 had hij 44 miljard dollar over om van het sociale netwerk een "digitaal dorpsplein" te maken, waar mensen met uiteenlopende meningen "op een gezonde manier met elkaar kunnen debatteren". Musk waarschuwde destijds voor het gevaar dat sociale media veranderden in echokamers voor links- en rechts-extremisme. "Dat zorgt voor meer haat en polarisatie in de maatschappij."
Toch doet Musk daar zelf vaak aan mee. Nadat hij bekendmaakte Trump te steunen, werden zijn uitspraken steeds politieker. In aanloop naar de Amerikaanse presidentsverkiezingen deelde hij veel berichten die pro-Trump en anti-Kamala Harris waren. Hij noemde de Democratische tegenstander van Trump onder meer een communist en deelde een bewerkte video van Harris waarin ze bizarre dingen leek te zeggen.
Uit onderzoek van de Queensland University of Technology blijkt dat berichten van Musk (die 213 miljoen volgers heeft) een stuk meer gelezen werden dan voorheen. Ook werden ze vaker verspreid. In weliswaar iets mindere mate zagen de onderzoekers ook dat andere accounts uit de Republikeinse hoek een groter bereik kregen. The Wall Street Journal en The Washington Post schreven dat een verandering van het algoritme van X daar mogelijk de oorzaak van was.
Musks politieke betrokkenheid, hoe oprecht die ook is, legt hem op financieel gebied geen windeieren. De aandelenprijs van Tesla is met 50 procent gestegen sinds de verkiezingswinst van Trump en ook de cryptovaluta waarin Musk investeert (en waar Trump interesse voor toont) doen het goed. De waarde van X zit niet meer in vrije val en die van zijn bedrijven xAI en SpaceX groeit, na geslaagde recente financieringsrondes.
Binnen de aankomende regering-Trump lobbyt Musk voor maatregelen zoals afschaffing van belastingvoordelen bij aankoop van elektrische voertuigen. Vooral de concurrenten van marktleider Tesla zouden daaronder lijden.
In Europa staan ook financiële belangen op het spel voor Musk. De Britse regering buigt zich momenteel bijvoorbeeld over nieuwe regels voor cryptovaluta en AI en onderhandelt met Amazon over markttoegang voor Project Kuiper, een initiatief voor internet via satelliet dat een directe concurrent van Musks Starlink dreigt te worden.
Toch kan Musks politieke inmenging hem ook blootstellen aan risico's. De Europese Unie kijkt momenteel bijvoorbeeld kritisch naar het bedrijfsbeleid bij en Musks groeiende politieke gebruik van X. De Europese Commissie onderzoekt de algoritmes achter zijn sociale medium.
In veel Europese hoofdsteden wordt met groeiende zorg gekeken naar de politieke invloed van de rijkste man ter wereld. De Duitse bondskanselier Olaf Scholz noemde Musk eind vorige week een bedreiging voor de Europese democratie. Ook de Franse president Emmanuel Macron waarschuwde voor "verkiezingsinmenging" door de techmagnaat.
Het is de vraag of de twee grote ego's van Musk en Trump in hetzelfde Witte Huis passen. Maar ook als zijn rol in de regering-Trump op niets uitloopt, lijkt het Musk te bevallen om zich te mengen in de wereldpolitiek. Terwijl hij zich voorbereidt op de kolonisatie van Mars, is het aan regeringen op aarde om uit te vogelen hoe ze omgaan met de rijkste man ter wereld en zijn megafoon.
Source: Nu.nl algemeen