Met nog één dag te gaan, is de onduidelijkheid over de situatie van TikTok in de Verenigde Staten groter dan ooit. De dienst moet op zwart, maar Biden noch Trump lijkt er verantwoording voor te willen dragen.
is techredacteur van de Volkskrant, gespecialiseerd in de impact van kunstmatige intelligentie op de maatschappij.
De Amerikaanse makers van filmpjes op TikTok verkeren al een paar dagen in existentiële paniek. Blijft de dienst beschikbaar voor de maar liefst 170 miljoen Amerikaanse gebruikers of niet? En zo niet, hoe weten de contentcreators en hun volgers elkaar dan nog te vinden?
In paniek vluchtten velen de afgelopen dagen al naar de Chinese app RedNote, in de hoop het innige verbond tussen verslavende filmpjes, aandacht en likes daar te kunnen voortzetten. Anderen maken juist melancholieke laatste beelden op TikTok, of tonen zich boos, woedend of humoristisch.
Even was er vrijdag nog hoop op een uitspraak van het Hooggerechtshof. Tevergeefs: het stemde unaniem voor de wet die TikTok verbiedt in de VS. Met dit besluit blijft de wet in stand die president Biden in april ondertekende.
Volgens hem zou China met de app informatie over Amerikaanse burgers kunnen inwinnen, wat een risico vormt voor de nationale veiligheid. TikTok probeerde de wet aan te met het argument dat een verbod de vrijheid van meningsuiting schaadt. Deze redenering is nu afgewezen: het veiligheidsargument weegt zwaarder.
En dus is het zondag zover en mag de app niet meer in de VS gebruikt worden. Of toch wel? Eigenlijk weet niemand zaterdag, één dag voor de deadline, wat er daadwerkelijk gaat gebeuren. De regering-Biden haast zich tegenover ABC News te melden dat ze de wet, die één dag voordat de president aftreedt van kracht wordt, niet zal handhaven.
TikTok voert hierna de druk nog wat verder op door op X te verklaren dat de dienst toch echt op zwart gaat, tenzij de regering-Biden ‘onmiddellijk met een definitieve verklaring komt’ en te garanderen dat ze de regels niet zal naleven.
Een dag eerder dankt TikTok-topman Shou Zi Chew in een videoboodschap op zijn eigen netwerk nog uitbundig aankomend president Donald Trump (door hem voor het gemak alvast ‘president’ genoemd) voor zijn inzet om een oplossing te vinden om het platform beschikbaar te houden in de Verenigde Staten.
Dat TikTok nadrukkelijk naar Trump kijkt, is logisch. Niet alleen heeft de aankomend president zich de laatste tijd herhaaldelijk positief uitgelaten over TikTok, hij is ook de enige die daadwerkelijk iets kan betekenen.
Zo zou hij kunnen besluiten twee of drie maanden uitstel te verlenen, zodat TikTok weer beschikbaar wordt voor de miljoenen Amerikanen die aan de app verslaafd zijn. Voorwaarde voor zo’n uitstel is wel dat er zicht is op een concrete oplossing in de vorm van een verkoop van de Amerikaanse activiteiten van TikTok aan een geïnteresseerde (Amerikaanse) koper.
Trump, met 14 miljoen volgers zelf erg populair, heeft redenen genoeg om de ban weer op te heffen. Hij kan zich zo in één klap populair maken bij de 170 miljoen Amerikanen die dolblij zijn met de app. Ook kan hij zich profileren als ‘dealmaker’.
En anders is het nog wel zijn innige band met miljardair Jeff Yass, die de partijkas van de Republikeinen met grote donaties. Yass’ bedrijf, Susquehanna International Group, heeft een belang van maar liefst 15 procent in ByteDance, het moederbedrijf van TikTok.
Ooit was Trump fel tegenstander van TikTok. Sterker nog: het is Trump die ooit aan de wieg stond van het de ban die nu aanstaande is. Maar als Trump in februari van vorig jaar een ontmoeting heeft met Yass, verandert hij radicaal van mening. Vanaf dat moment is TikTok ineens geen probleem meer.
Nee, het echte probleem is dan het Meta van Zuckerberg. ‘Als je TikTok verwijdert, verdubbelen Facebook en Zuckerschmuck hun omzet’, aldus Trump in maart op Truth Social. Overigens zijn Zuckerberg en Trump na Trumps verkiezingsoverwinning weer vrienden geworden. Wat dit betekent voor Trumps houding ten opzichte van TikTok is nog niet helder.
Paddy Leerssen, onderzoeker bij het Instituut voor Informatierecht van de Universiteit van Amsterdam, vindt alle omtrekkende bewegingen en chaos inmiddels een gênante klucht. ‘Zowel Biden als Trump waren ooit voorstander van het hele idee om TikTok uit de VS te bannen. Maar inmiddels schuiven ze het dossier als een hete aardappel voor zich uit omdat ze beiden niet de boeman willen zijn.’
Dat de huidige en aankomend president beiden geen verantwoordelijkheid willen nemen, zorgt voor de chaos die er nu heerst, zegt Leerssen. ‘Dit is wanbestuur.’ Op persoonlijk vlak spreekt hij van hypocrisie: ‘Trump was eerst in de meest felle bewoordingen tegen TikTok. Dat was ineens voorbij omdat het hem niet meer uitkwam.’
Dat het hele TikTok-dossier zo chaotisch is, is volgens de onderzoeker het gevolg van de soms conflicterende belangen van alle betrokkenen. Het officiële argument voor het stilleggen van TikTok is de nationale veiligheid. China zou via de populaire app directe toegang hebben tot Amerikanen.
Maar er speelt veel meer, zegt Leerssen: ‘Natuurlijk zijn er ook politieke en economische belangen.’ Wat betreft het eerste wijst hij op uitspraken van senator Mitt Romney in mei vorig jaar, toen hij zijn steun uitsprak voor een verbod. Hij wees toen op de grote hoeveelheid pro-Palestijnse video’s op TikTok en het feit dat de Amerikanen dat geen invloed op konden uitoefenen.
Verder is er ook sprake van protectionisme. En ook op dit punt signaleert Leerssen hypocrisie: ‘Als Europa via strenge wetten de macht van Amerikaanse techbedrijven aan banden probeert te leggen, schreeuwt men in de VS moord en brand. Maar zodra het eerste Chinese concern succesvol is, doen ze daar hetzelfde.’
Mocht het inderdaad tot een definitieve blokkade komen, dan is één ding in ieder geval wél duidelijk voor Leerssen: de oude belofte van een open en vrij internet raakt steeds verder op de achtergrond om plaats te maken voor een splinternet of 'Balkanisering' van het web. Rusland, China, de VS en in een later stadium misschien ook wel de EU zullen daarbij steeds meer hun eigen diensten hebben en andere blokkeren.
Alles over tech vindt u hier.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant