Abbie Vandivere, restaurator bij museum het Mauritshuis, maakt na De nieuwe Vermeer nu deel uit van de jury van het nieuwe tv-programma De gezonken meesters, waarin deelnemers opnieuw meesterwerken moeten naschilderen.
is media- en cultuurredacteur van de Volkskrant.
Canada of Nederland?
‘Canada is een mooi land, met veel natuur, mooie kunst, maar ik kies toch voor Nederland. Ik woon hier al twintig jaar, en wat ik zo geweldig vind aan Nederland is dat je overal omringd wordt door geschiedenis. Er zijn gebouwen bij mij in de straat in Amsterdam die ouder zijn dan de staat Canada.
‘Ik ben in Engeland geboren, als enig kind, maar in Canada ben ik opgegroeid. Mijn ouders werkten aan een universiteit en verhuisden naar Canada toen ik één jaar oud was. Daar heb ik ook op de middelbare school gezeten.
‘Mijn ouders waren totaal niet bezig met kunst. Zij waren professoren in sociaal-maatschappelijk werk. Maar op de badkamer hadden we wel een klein schilderij van Jeroen Bosch, De landloper, en daar was ik door gefascineerd. Het prikkelde mijn fantasie.
‘Hoewel ik als kind altijd bezig was met knutselen, schilderijtjes maken, wilde ik aanvankelijk tandarts worden. Totdat ik op de universiteit waar ik mij voor de tandartsopleiding had aangemeld een rondleiding kreeg door hun museum. We werden ook langs een restauratie-atelier geleid en toen dacht ik: wow, dit wil ik ook, dit is een fantastische combinatie van kunst en wetenschap.
‘Zo ben ik de opleiding restauratie gaan doen. Via Engeland kwam ik in Nederland terecht, waar zo veel gebeurt op het gebied van kunstrestauratie. Na enkele freelanceklussen en een promotie aan de Universiteit van Amsterdam werk ik sinds 2015 als restaurator bij het Mauritshuis in Den Haag.’
Omroep Max of de VPRO?
‘Omroep Max. Zeker weten. Daar deed ik twee jaar geleden al mee als jurylid in het programma De nieuwe Vermeer, waar ik nieuwe kunstwerken moest beoordelen die gemaakt waren in de geest van Johannes Vermeer. Er zaten mensen tussen die bijna net zo goed als Vermeer kunnen schilderen, maar het leukst vond ik de mensen die een losse interpretatie op Vermeers werk maakten.
‘Komende zondag ben ik, weer als jurylid, te zien in De gezonken meesters, een nieuw programma van Max. Het draait om zes Nederlandse meesterwerken die verloren zijn gegaan toen het schip Vrouw Maria in 1771 zonk. Deelnemers aan het programma wordt gevraagd om die meesterwerken na te maken, waarna ik ze zal beoordelen. En ik geef in het programma een masterclass over de techniek en materialen die de schilders van deze meesterwerken, onder wie Paulus Potter en Gerard Dou, gebruikten.
‘Ik spreek heel graag over mijn werk. Door over het maakproces van een schilderij te vertellen maak je het voor mensen levendig; ze vinden het leerzaam. Een kunstwerk ontstaat niet zomaar, staat niet in één keer op het doek. Het gebeurt in meerdere stappen, met gebruik van allerlei materialen.’
Meisje met de parel of het Melkmeisje?
‘Meisje met de parel natuurlijk. Ik heb dat schilderij zo grondig onderzocht in het Mauritshuis, dat ik soms denk dat ik er meer tijd mee heb doorgebracht dan Vermeer zelf.
‘Natuurlijk is het Melkmeisje ook prachtig, maar zij kijkt naar beneden, je mist het oogcontact met haar. In de ogen van Meisje met de parel kunnen mensen zichzelf zien, of in contact komen met verschillende emoties in zichzelf.
(Lachend) ‘Als ik naar het schilderij kijk, dan zie ik vooral verfkorrels en de materialen die Vermeer heeft gebruikt. Ik kan haar bijna niet meer zien zoals anderen haar zien. Ik zie allereerst alle lagen die Vermeer heeft aangebracht, ik zie hoe ze er misschien uitgezien moet hebben toen Vermeer haar net schilderde.’
‘Bij het Mauritshuis ben ik verantwoordelijk voor het behoud en het beheer van de kunstwerken. Ik doe de behandelingen, zodat de schilderijen er optimaal uitzien en nog lang mee kunnen gaan.
‘Nu ben ik bezig met de restauratie van het schilderij De stier, van kunstschilder Paulus Potter. Dat doe ik met een collega in een zaal van Mauritshuis waar het publiek kan meekijken. Ik word daar helemaal niet nerveus van. Ik kan mensen supergoed negeren als ik aan het werk ben. Maar er is ook een glazen wand tussen ons en het publiek. Wij kunnen gewoon ons werk doen, in ons eigen tempo.’
Zelf schilderen of het werk van anderen bewonderen?
‘Ik schilder zelf niet veel, maar tijdens vakanties vind ik het wel leuk om aquarellen te maken. Door mijn werk als restaurator werk ik al veel met mijn handen, dat vind ik genoeg.
‘Als restaurator moet je niet alleen zelf kunnen schilderen, je moet ook het werk van anderen goed kunnen imiteren. Bijvoorbeeld wanneer je een schilderij moet retoucheren omdat een verflaag beschadigd is geraakt.
‘Dat wil ook weer niet zeggen dat wij de hele dag achter een ezel zitten. Voordat we gaan restaureren is er eerst een lange periode van onderzoek. Hoe is het werk gemaakt, waar moeten we op letten? Daarna halen we de beschermingsmaterialen eraf die door onze voorgangers zijn aangebracht. Vervolgens kunnen we eventuele beschadigingen repareren, met verf retoucheren.’
Blauw haar of zwart haar?
(Lachend) ‘Blauw haar! Als je goed kijkt dan zie je dat mijn haarkleur bijna dezelfde ultramarijn is als in de schilderijen van Vermeer.
‘Nee, een bewuste keuze is dat niet. Blauw is al jaren mijn favoriete kleur. En mijn man heeft dan weer paars haar. We zijn een opvallend koppel.
‘Ik ben het rond 2011 blauw gaan verven, toen ik nog rollerderby speelde. Rollerderby is een soort rugby op rolschaatsen. Ik heb nog voor Team Nederland gespeeld in de wereldbeker. Het is een beetje een alternatieve scene, met veel mensen met tatoeages en gekke haarkleuren. Ik heb ook drie tatoeages, waarvan eentje een schilderij van Jeroen Bosch voorstelt.’
Allochtoon of expat?
‘In een interview heb ik wel eens gezegd dat ik de titel allochtoon met trots draag, juist om de negatieve lading ervan af te halen. Maar nu ben ik van mening veranderd. Ik zou mijzelf een Nieuwe Amsterdammer noemen, hoewel ik toch ook alweer twintig jaar in de hoofdstad woon.
‘Expat zou ik mijzelf nooit noemen. Dat geeft de indruk dat je nog banden hebt met het land waar je vandaan komt. Ik heb op veel plekken gewoond, maar Amsterdam is mijn thuis.
‘Zelfs mijn moeder woont hier nu. Na haar pensionering heeft ze haar boeltje gepakt en is ze hier naartoe gekomen, om dicht bij haar enig kind te kunnen wonen. Dat was ook makkelijk, want in Canada en Engeland zijn geen mensen met wie we hechte familiebanden hebben. Nederland is waar onze toekomst ligt.’
De gezonken meesters, vanaf 19/1, elke zondag, 20.30u, NPO 1.
1979 Geboren in Londen op 16 november
1993-1997 Middelbare school in Canada
1997-2001 Universiteit Princeton, New Jersey, Verenigde Staten, bachelor of arts kunstgeschiedenis, magna cum laude
2002-2005 Vervolgopleiding aan The Courtauld Institute of Art, Londen
2008-2013 Promotie Universiteit van Amsterdam
2015-heden Restaurator bij het Mauritshuis
2023 Jurylid in tv-programma De nieuwe Vermeer
2025 Jurylid in tv-programma De gezonken meesters
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant