De gemeente Utrecht en stichting Collectief Kapitaal zijn woensdag begonnen met een crowdfunding voor inwoners in de bijstand. In een dag is ruim 55 duizend euro opgehaald. Het initiatief geeft ook een boodschap af aan Den Haag: ‘Het is hoog tijd om de wet aan te passen.’
is binnenlandverslaggever van de Volkskrant.
De actie moet 100 duizend euro opleveren. Wat gaat daarmee gebeuren?
Honderd inwoners in de bijstand krijgen een potje van duizend euro. Als zij meer gaan verdienen, wordt dat extra inkomen niet van hun uitkering, maar van die buffer afgetrokken. Zo krijgen zij meer financiële stabiliteit. Dat idee komt van Collectief Kapitaal, een stichting die onder meer geld binnen wijken herverdeelt.
De hoogte van een bijstandsuitkering wordt in Nederland per maand vastgesteld, op basis van het recentste inkomen. ‘Wie in de bijstand 100 euro meer verdient dan normaal, krijgt ergens in de maanden daarop 100 euro minder uitgekeerd’, zegt Denise Harleman, oprichter van Collectief Kapitaal. ‘Voor mensen met een wisselend inkomen, bijvoorbeeld omdat zij een oproepcontract hebben, leidt dat tot grote onzekerheid.’
Dat systeem weerhoudt mensen ervan om te gaan werken, zegt Linda Voortman, wethouder werk en inkomen in Utrecht. ‘Mensen in de bijstand hebben weinig te besteden. Maar zolang hun inkomen niet verandert, weten ze in ieder geval hóe weinig. Een wisselend inkomen durven ze niet aan.’
Waarom moet dit via crowdfunding, kan de gemeente het niet zelf betalen?
Eerder probeerde Utrecht de kosten van mensen met een laag inkomen te drukken door hen te ontslaan van gemeentelijke belastingen. Daarin werd de gemeente in september teruggefloten door de Raad van State. Inkomenspolitiek wordt immers landelijk bedreven - de gemeente mag met haar geldstromen niet aan die knoppen draaien.
De huidige actie werkt met een maas in de wet, aldus de initiatiefnemers. Stichting Collectief Kapitaal zamelt het geld in en stelt dat vervolgens ter beschikking aan de gemeente. Wat de gemeente te veel aan uitkeringen betaalt, hoeft zo niet meer op de ontvanger verhaald te worden: het wordt gecompenseerd vanuit dat fonds.
Dat is geen inkomenspolitiek, stelt de gemeente, omdat het geld een gift is van Collectief Kapitaal. Mensen in de bijstand mogen maximaal 1.800 euro per jaar aan giften ontvangen - daar blijft het initiatief onder.
Middels een loting bepaalt de gemeente straks welke honderd, van de ongeveer achthonderd inwoners in de bijstand met een wisselend inkomen, in aanmerking komen voor de regeling. ‘Als we meer ophalen dan het streefbedrag, hopen we meer mensen te helpen.’
Naast een crowdfunding is er ook de campagne ‘de Bestaansbalans’. Welk signaal willen de initiatiefnemers daarmee afgeven?
‘Dat mensen niet aan het werk durven gaan, is een gevolg van landelijke wetgeving’, zegt Voortman. De campagne is een aanklacht tegen ‘het kapotte bijstandssysteem’, staat op de website.
De Participatiewet, waarin de bijstandsregeling is vastgelegd, bestaat nu tien jaar. ‘Een twijfelachtig jubileum’, aldus Voortman. In die tijd laaide de discussie over de wet regelmatig op. Zo was er in 2020 de mevrouw die werd gekort op haar uitkering omdat ze boodschappen ontving. ‘Daar zijn we dan allemaal een paar dagen boos over, maar uiteindelijk verandert er niks’, zegt Voortman. ‘Het is de hoogste tijd dat de wet wordt aangepast.’
Een aangepaste versie van die wet ligt overigens klaar: afgelopen zomer diende Carola Schouten, destijds minister voor armoedebeleid, het voorstel ‘Participatiewet in balans’ in bij de Tweede Kamer. Voortman noemt dat voorstel ‘een stap in de goede richting’. De behandeling ervan staat gepland op 3 februari. Donderdag vindt bovendien een Kamerdebat plaats over de Participatiewet.
‘Het is goed dat de gemeente mensen in de bijstand stimuleert aan het werk te gaan’, mailt een woordvoerder namens staatssecretaris Participatie en Integratie Jurgen Nobel (VVD) desgevraagd. ‘Dat is waar hij vanuit Den Haag ook aan werkt.’ Veel zaken die de gemeente Utrecht voorstelt ‘doen we al’, aldus de woordvoerder, ‘of liggen momenteel voor’, zoals in het wetsvoorstel Participatiewet in balans.
Is het niet gek dat een gemeente campagne voert over landelijk beleid?
Utrecht is wel vaker een luis in de pels als het over armoedebeleid gaat. Zo voerde de gemeente ondanks woedende reacties uit Den Haag soepeler bijstandsregels voor jongeren in. ‘We proberen altijd te kijken hoe regels in dienst staan van mensen, en niet andersom’, zegt Voortman.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant