Na 15 maanden oorlog en tienduizenden doden, rijst de vraag wat Israël militair in Gaza heeft bereikt nu er een wapenstilstand is afgesproken. Hamas is enorme klappen toegebracht en verzwakt. Maar Israëls voornaamste doel, totale vernietiging van de beweging, is niet bereikt.
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant, met defensie als belangrijkste specialisme.
De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Antony Blinken vatte maandag het probleem van Israël in de komende jaren kort samen. Met een totale oorlog probeerde Israël Hamas weg te vagen, maar met een militaire campagne alleen was dat volgens Blinken niet haalbaar.
Omdat in de Israëlische strategie geen aandacht was voor een naoorlogs plan dat moest zorgen voor een alternatief voor Hamas, dreigt de beweging nu weer te herrijzen. Israël claimt zo’n 18 duizend van de geschatte 30 duizend Hamas-strijders te hebben gedood, maar de beweging heeft ze volgens de VS alweer grotendeels vervangen.
De ongekende vernietiging in Gaza heeft de haat tegen Israël alleen maar vergroot. Er zijn volgens het lokale ministerie van Gezondheid meer dan 46 duizend doden en ruim 109 duizend gewonden gevallen. ‘Wij schatten dat Hamas bijna net zoveel nieuwe strijders heeft gerekruteerd als het heeft verloren’, aldus Blinken. ‘Dat is een recept voor een aanhoudende opstand en een voortdurende oorlog.’
Op begrafenissen en tijdens gebedsdiensten rekruteert Hamas nieuwe strijders. Ook worden Palestijnen met voedsel en medische hulp overgehaald zich bij de beweging aan te sluiten, zo meldde de Wall Street Journal over de rekruteringscampagne die Hamas heeft opgezet.
Er kan nog veel misgaan, maar het woensdag bereikte staakt-het- vuren moet uiteindelijk leiden tot een terugtrekking van het Israëlische leger uit Gaza. Toen Israël in oktober 2023 de aanval op Hamas begon, hadden weinig mensen kunnen bevroedden dat de oorlog dit keer zo bloedig zou verlopen. Bij de laatste Gaza-oorlog, in 2014, vielen aan Palestijnse kant zo’n 2.300 doden.
Maar al snel werd duidelijk dat premier Benjamin Netanyahu met een verwoestende campagne voorgoed wilde afrekenen met de terreurgroep. ‘Hamas moet vernietigd worden, Gaza moet gedemilitariseerd worden en de Palestijnse samenleving dient gederadicaliseerd te worden’, aldus Netanyahu over zijn voorwaarden voor vrede.
De brute kracht die het Israëlische leger gebruikte, inclusief het gebruik van zware bommen van 2.000 pond in dichtbevolkt gebied, was ongekend en omstreden. Zelfs tijdens de inval in Gaza in 2014 waren de bombardementen niet zo grootschalig en intensief.
‘Buitensporig’, noemde de Amerikaanse president Joe Biden de Israëlische operatie. De bommenregen, in combinatie met de technologische kracht van het leger, zorgde ervoor dat Hamas militair geen goed antwoord had op het Israëlische optreden.
De voorspelde guerrillastrijd, waarmee Hezbollah in 2006 veel slachtoffers veroorzaakte onder Israëlische eenheden in Libanon, bleef uit. Hamas plaatste video’s van succesvolle aanvallen op Israëlische tanks en pantserwagens, maar ze waren niet talrijk genoeg om de legeroperaties in gevaar te brengen. De Hamas-strijdmacht werd gedwongen ondergronds te gaan, in de tunnels.
Het Israëlische leger liet zich echter niet verleiden tot een moeizame oorlog in het kilometers lange tunnelnetwerk. Gefaseerd werd de militaire infrastructuur van Hamas zware klappen toegebracht, van Gaza Stad in het noorden tot Rafah in het zuiden. Daardoor vielen er veel burgerdoden.
Foto’s van belangrijke Hamas-commandanten die werden uitgeschakeld met drones, en de vele ontdekte tunnels, moesten de Israëlische bevolking duidelijk maken dat de oorlog voorspoedig verliep. De dood van Hamas-leider Jahya Sinwar in oktober, na een klopjacht van een jaar, was het zoveelste teken dat Hamas flink verzwakt was.
Maar de invallen die Israël steeds weer moest uitvoeren in gebieden die het onder controle dacht te hebben, toonden aan dat Hamas niet was weggevaagd. De strijdmacht was weliswaar niet meer in staat gecoördineerd op te treden, mede door de dood van belangrijke commandanten, maar Hamas had nog genoeg kracht om tot aanvallen over te gaan.
Israël probeerde deze lokale cellen te vernietigen, maar het is hierin niet geslaagd. ‘Elke keer als Israël zijn militaire operaties voltooit en Hamas terugduwt, hergroeperen de militanten zich en duiken ze weer op’, aldus Blinken over de vele Israëlische aanvallen in het noorden van Gaza. ‘Omdat er niets anders is dat de leegte kan opvullen.’
Mohammad Sinwar, die zijn broer is opgevolgd als de nieuwe leider van Hamas in Gaza, zal proberen om het staakt-het-vuren en de Israëlische terugtrekking te gebruiken om Hamas militair weer op te bouwen. Dat zal echter niet makkelijk zijn. Bondgenoot Hezbollah is ernstig verzwakt, het Syrische regime is verdwenen en Iran, dat Hamas voorzag van wapens en technologie, moet ook oppassen na de korte strijd vorig jaar met Israël.
Omdat het Israëlische leger het militaire potentieel van Hamas niet compleet heeft vernietigd en de Hamas-top de strijd tegen Israël niet heeft afgezworen, zal het slechts een kwestie van tijd zijn voor er weer een raket- of guerrilla-aanval op Israëlisch grondgebied wordt ondernomen.
Militaire vergelding van Israël, in de vorm van luchtaanvallen, ligt dan weer in het verschiet. Ultra-rechtse Israëlische nationalisten, die nu tegen de deal met Hamas zijn, zullen Netanyahu er dan op wijzen dat Israël gebruik had moeten maken van de inval om militair voor eens en voor altijd af te rekenen met Hamas.
Netanyahu heeft sinds het bekendmaken van het staakt-het-vuren amper iets van zich laten horen. Betwijfeld moet worden of hij in de komende dagen het woord ‘overwinning’ in de mond zal nemen. Hamas daarentegen spreekt van een ‘historisch moment’ en waarschuwt Israël voor nieuw geweld.
Dit zei Khalil al-Hayya, die als voornaamste onderhandelaar van Hamas in Qatar nota bene hielp het akkoord over een staakt-het-vuren van de grond te krijgen. ‘Namens alle slachtoffers zeggen wij: elke druppel bloed die is vergoten en elke traan van pijn en onderdrukking die is gelaten, wij zullen niet vergeten en wij zullen niet vergeven.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant