Hoogopgeleide kenniswerkers kwamen in 2024 minder vaak naar Nederland. Het aantal nieuwe asielaanvragen nam iets af. Er wachten vele tienduizenden asielzoekers op een beslissing. Vier bevindingen over migratie.
Het aantal mensen dat in Nederland asiel aanvraagt, is vorig jaar iets gedaald. Dat blijkt uit de jaarcijfers die het IND donderdag heeft gepubliceerd. De kleine afname komt na twee jaren van hoge asielcijfers. In totaal zijn er in 2024 ruim 32 duizend eerste asielaanvragen ingediend, zesduizend minder dan het jaar ervoor. Het aantal aanvragen ligt hoger dan tussen 2016 en 2021.
Het recht van asielzoekers om hun familieleden te laten overkomen, leidt tot veel asielaanvragen. Het aantal aanvragen voor gezinshereniging lag volgens het IND afgelopen jaar hoger dan in de jaren daarvoor. Waar in 2023 voor 22 duizend gezinsleden een aanvraag voor hereniging werd ingediend, kwam dat aantal het afgelopen jaar uit op 30 duizend. De meeste aanvragen komen van vluchtelingen uit Syrië.
Hoewel het aantal nieuwe asielzoekers dat zich in Nederland meldt terugloopt, lukt het de IND niet om haar achterstanden in te lopen. Alle asielzoekers moeten aanzienlijk langer wachten op een beslissing dan voorheen. Voordat zij een verblijfsstatus kregen, moesten asielzoekers het afgelopen jaar gemiddeld 53 weken wachten.
Om het IND te dwingen voort te maken, stappen asielzoekers en andere vergunningaanvragers steeds vaker naar de rechter. Het aantal ingediende, gerechtelijke procedures steeg het afgelopen jaar naar ruim 89 duizend. Ongeveer driekwart daarvan wist de IND af te handelen. Soms spannen asielzoekers een rechtszaak aan om bezwaar te maken tegen de uiteindelijke beslissing over hun verblijfsstatus.
Door een aanpassing van de wet worden dwangsommen niet meer automatisch toegekend, maar als iemand naar de rechter stapt kan alsnog een dwangsom worden opgelegd. Door alle rechtszaken werd IND uiteindelijk gedwongen 36,8 miljoen euro uit te keren.
Door de langere wachttijden bij de IND moet een grotere groep mensen op een beslissing wachten. Aan het eind van 2024 verkeerden 51 duizend personen in onzekerheid, meer dan het totale aantal nieuwe aanvragers. Daarnaast wachten er 42 duizend gezinsleden van asielzoekers op een beslissing.
Bij kennismigranten is sprake van een duidelijke kentering. De razendsnelle toename van het aantal hoogopgeleide werknemers uit landen als China en India is gestuit: sinds 2022 is sprake van een duidelijke daling. Het aantal aanvragen voor een arbeidsvergunning lag afgelopen jaar op bijna 22 duizend, ruim een derde lager dan twee jaar geleden.
De IND is minder scheutig met het afgeven van vergunningen. Waar in 2022 nog 94 procent van de aanvragen werd gehonoreerd, kreeg vorig jaar 87 procent van de kenniswerkers een visum. Behalve uit India en China komen er veel kenniswerkers uit Turkije, zo blijkt uit het overzicht van IND.
Deze kenniswerkers namen veel gezinsleden mee, waarvoor ze een aparte aanvraag bij het IND moeten indienen. In totaal vroegen 38 duizend gezinsleden een verblijfsvergunning aan. Dat is een paar duizend minder dan in de twee voorgaande jaren. Vooral uit India, Turkije en de Verenigde Staten komen familieleden over naar Nederland.
Over het hoge aantal van kennismigranten is sinds medio 2023 politieke discussie. Aangezien veel kenniswerkers – vaak expats genoemd – op zoek zijn naar woningen in een overspannen markt, wil het kabinet de instroom van kenniswerkers verminderen door de belastingvoordelen te verminderen.
Het kabinet heeft het plan om het aantal studenten van buiten de Europese zone te verkleinen. Universiteiten zouden hiervoor het aantal specifieke programma’s gericht op internationale studenten moeten verminderen.
Deze aangekondigde koerswijziging heeft het afgelopen jaar weinig effect gehad. Het aantal buitenlandse studenten dat een aanvraag indient bij het IND is weliswaar iets afgenomen, maar blijft ruim boven de 20 duizend per jaar.
Er komen ook veel studenten uit andere Europese landen naar Nederland, maar zij hoeven vanwege de Europese Unie geen visum aan te vragen. Als een student een aanvraag indient, willigt de IND deze nagenoeg altijd in. De meeste studenten van buiten de Europese zone kwamen vorig jaar uit China, de VS en India.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant