De relatie tussen Nederland en drank is problematisch. Tijd om daarover een realistisch gesprek te houden in plaats van een gelikte challenge op sociale media, betoogt ‘verslaafde-in-herstel’ Vincent Cardinaal.
Het is weer Dry January. De periode in het jaar dat er in een deel van de westerse wereld een maand aan onthouding van alcohol wordt gedaan. In de kern een goed initiatief. Het doel is mensen én de samenleving zich bewust(er) te laten worden van hun alcoholconsumptie en de mogelijk negatieve invloed daarvan in hun leven. Zoals gezondheid, financiën en verkeersveiligheid.
Persoonlijk vind ik Dry January ingewikkeld. Dat is omdat ik een alcoholist ben; sinds ruim drie jaar volledig in herstel, zoals je dat noemt. Voor wie niet snapt wat dat betekent: na decennia actieve verslaving ging ik in behandeling en sindsdien ben ik godzijdank clean. Ik bezoek 12-stappenbijeenkomsten, ik heb een sponsor en ben zelf sponsor, ik ben onbezoldigd actief in de verslavingszorg.
Dat maakt mij uiteraard niet erg objectief binnen het debat rondom alcohol in de samenleving. Tegelijk ben ik als ervaringsdeskundige – aan beide kanten van de streep – wel iemand die pijnpunten kan benoemen. Dry January en vooral de uitwerking daarvan is naar mijn mening een pijnpunt.
Over de auteur
Vincent Cardinaal is schrijver en verslaafde-in-herstel.
Dit is een ingezonden bijdrage, die niet noodzakelijkerwijs het standpunt van de Volkskrant reflecteert. Lees hier meer over ons beleid aangaande opiniestukken.
Eerdere bijdragen in deze discussie vindt u onder aan dit artikel.
Wat een deep dive in een maatschappelijk relevant en pijnlijk thema zou kunnen zijn, is in mijn beleving vooral een op sociale media uitgevoerde challenge: wie houdt Dry January het langste vol? De marketeers van de drankmerken doen er hun voordeel mee: alcoholvrij of ‘-arm’ wordt gepusht als coolingdown in januari; uiteraard verbonden aan het drankgelag van de samenleving in december. Daarna gaan zij en hun klanten vanaf februari weer langzaamaan vol op het drankorgel.
Zo verandert er in wezen nooit iets, de prikkels worden slechts verlegd voor een korte periode. Ze zijn bovendien misleidend en in mijn ogen pervers: 0.0 heeft dezelfde marketinginsteek, dezelfde verpakking en dezelfde overkoepelende merknaam. Het is als een maand paracetamol kopen bij je drugsdealer.
Wie het einde van Dry January niet haalt, heeft sowieso nauwelijks een consequentie te dragen. Het is in die zin niet veel meer dan het spelletje Whamageddon, waarin degene die in december het langste kan volhouden om Last Christmas te ontwijken wint – nou ja, ‘wint’, er is geen prijs, dus je loopt niks mis als je ‘verliest’.
In de door sociale media en ‘challenges’ gedomineerde wereld is Dry January verworden tot een wedstrijdje volhouden. Ik gun een ieder zijn tien, twintig of zelfs 31 dagen abstinent zijn, maar maatschappelijk zet het nauwelijks zoden aan de dijk. En die zijn nodig, heel hard nodig.
Experts zijn het er over eens dat er in Nederland zeker twee miljoen mensen met verslavingsproblematiek rondlopen. Tienduizenden zoeken elk jaar hulp. De gevolgen van verslaving zijn gigantisch. Verslaving is een grote en niet zelden doorslaggevende factor bij verkeersongelukken, misstanden in de sociale sfeer, schrijnende geldproblemen, bij het verlies van baan, gezin en inkomen en bij dak- en thuislozen.
Als maatschappelijk thema bevindt alcoholverslaving zich nog altijd in de taboesfeer. Zelf staarde ik me, in mijn actieve gebruik, blind op die laatste factor. Dat ik een drugsprobleem had kon ik wel toegeven, dat vond ik rock-’n-roll. Alcoholist ging er niet in, dat waren voor mij de oude mannetjes met de halve liters bier in het mandje van hun scootmobiel, de eenzame vrouwelijke 60-plusser die de fles wijn openschroeft om 12 uur ’s middags, of de man zonder tanden bij de flessenautomaat van de supermarkt.
Maar niet ik, was je helemaal gek? Ik had een baan, een huis, een inkomen, vrienden en geliefden. Je raadt het al: alcoholisme trekt zich daar niks van aan. Het toegeven van mijn machteloosheid heeft mij bevrijd. Dat gun ik die twee miljoen mensen in Nederland die er nog actief mee rondlopen ook.
Om die taboesfeer open te breken is iets anders nodig. De relatie tussen Nederland en drank is problematisch en hardnekkig. Wordt er ergens anders op de wereld meer gezopen op televisie dan in Nederland? Het zou me verbazen. Neem Wie is de Mol?, een van de populairste programma’s van Nederland, gericht op het hele gezin. Eerste aflevering: volop alcohol in beeld – de groep massaal proostend na de eerste dag en later als onderdeel van een opdracht.
In de populaire serie Nemesis, gestreamd op gezinskanaal Disney Plus, wordt werkelijk in élke thuisscene alcohol geschonken, vrijwel altijd met minderjarige personages in dezelfde kamer. Is dat het beeld van stress bestrijden? Het volle glas wijn is in Nederlandse films en series wat de blote tiet in de jaren zeventig was: een niet-functioneel cliché dat maar blijft terugkeren. Het zou makers sieren hier al meer rekening mee te houden.
Als samenleving kunnen we alleen iets hebben aan Dry January als het gepaard gaat met een echt collectief gesprek over de rol van alcohol. De overheid zou dat moeten adopteren, in mijn optiek. Maak van Dry January bijvoorbeeld WHY?! January, waarin mensen met elkaar praten over waarom je drinkt, wat de rol daarvan is en hoe zich dat manifesteert.
Iedereen mag er een challenge aan koppelen, natuurlijk, maar zo komt er wel iets op het spel te staan: de geestelijke gezondheid van elke mens die alcohol drinkt – of niet drinkt. Daar moet het gesprek over gaan.
Een inhoudelijke, niet-oordelende campagne van de overheid op dit vlak heeft al eerder gewerkt: de BOB-campagne. Inmiddels is het geen enkele discussie meer in dit toch door drank geobsedeerde land: met drank op ga je niet rijden. De ‘BOB’ zijn, is iets eerzaams. BOB richt zich op wat zich buiten de voordeur afspeelt.
Ik geloof niet in strenge maatregelen, maar een betere, meer inhoudelijke vorm van Dry January kan het gesprek openbreken over wat er áchter die voordeur gebeurt. Wie objectief aanschouwt wat alcohol allemaal aanricht, zal hier het nut van inzien. En wie nog wat subjectieve argumenten zoekt, mag altijd bij mij aankloppen.
Wilt u reageren? Stuur dan een opiniebijdrage (max 700 woorden) naar opinie@volkskrant.nl of een brief (maximaal 200 woorden) naar brieven@volkskrant.nl
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant