Een jaar na de snoeiharde conclusies van de enquêtecommissie Fraudebeleid klinkt in de Kamer bezorgdheid over het uitblijven van maatregelen om een nieuwe toeslagenaffaire te voorkomen. Pieter Omtzigts NSC, dat is opgericht om die reden, moest met vier verantwoordelijke bewindspersonen de klappen opvangen.
is politiek verslaggever van de Volkskrant en schrijft over pensioenen en sociale zekerheid.
De toeslagenaffaire is een van die dossiers waarover in tegenstelling tot veel hete hangijzers in Den Haag de standpunten van links tot rechts op het oog maar weinig van elkaar verschillen. Alle partijen erkennen immers de ernst en allemaal willen ze vergelijkbare schandalen in de toekomst voorkomen.
Die politieke eensgezindheid leek bovendien alleen maar sterker toen de parlementaire enquêtecommissie Fraudebeleid en Dienstverlening begin vorig jaar met een snoeihard rapport kwam. Daarin concludeerde de commissie dat ‘alle drie de staatsmachten’ hadden gefaald en burgers werden ‘vermorzeld’. De belangrijkste waarschuwing: ‘morgen kan het weer gebeuren’.
Maar in april vorig jaar, toen de Tweede Kamer zich voor het eerst over de conclusies van de commissie boog, kwamen de eerste voorzichtige scheurtjes in de eensgezindheid aan het licht. Waar aanbevelingen van een parlementaire enquêtecommissie in de regel worden overgenomen, ging dat ditmaal moeizamer. Met name het rechter deel van de Kamer bleek terughoudend, al lukte het uiteindelijk alsnog om bijna de voltallige Kamer, met uitzondering van PVV en FvD, achter de in totaal negentien aanbevelingen te krijgen.
Dat de discussie daarmee allerminst klaar is, blijkt deze woensdag als de Kamer zich eens temeer in een debat over de kwestie buigt. Nu, bijna een jaar nadat het rapport van de enquêtecommissie is verschenen, komt het erop aan wat voor concrete maatregelen het kabinet neemt om een nieuwe toeslagenaffaire te voorkomen.
Op het eerste oog lijkt het kabinet daarvoor goede papieren te hebben. Het kabinetsvak (‘vak K’) wordt tijdens het debat bezet door maar liefst vier NSC-bewindspersonen. Zij danken die plek indirect aan het doortastende werk dat NSC-leider en -oprichter Pieter Omtzigt de afgelopen jaren verzette in het blootleggen van de toeslagenaffaire.
Het voorkomen van dergelijke schandalen was voor Omtzigt zelfs een belangrijke reden om zijn partij op te richten en deel te nemen aan de coalitie.
Dat schept verwachtingen, en die zijn volgens oud-voorzitter van de enquêtecommissie Michiel van Nispen niet waargemaakt. Daags voor het debat kwam het SP-Kamerlid in verschillende media met waarschuwende woorden. Hoewel Van Nispen erkende dat het voor een oud-voorzitter ongebruikelijk is zich uit te spreken, vond hij het nodig omdat het rapport volgens hem ‘in een la dreigt te belanden’.
Van Nispens reactie richtte zich op de kabinetsbrief uit december waaruit blijkt dat een deel van de aanbevelingen van de enquêtecommissie niet wordt overgenomen en andere nog moeten worden onderzocht en dus in ieder geval worden uitgesteld. Zo adviseerde de enquêtecommissie dat de Autoriteit Persoonsgegevens moet worden versterkt om burgers beter te beschermen, maar het kabinet maakt daar geen geld voor vrij. En voor het hervormen van het toeslagenstelsel, waarnaar ook nog eerst verder onderzoek moet worden gedaan, is geen extra budget gereserveerd.
In de Kamer zet SP-leider Jimmy Dijk de woorden van zijn partijgenoot kracht bij door hard uit te halen naar de bewindspersonen. Dijk verwijst naar het eerdere werk van Omtzigt rond de toeslagenaffaire en de ‘belofte van goed bestuur’ waarmee de partij in de Kamer kwam. ‘Hoe kunt u dan zo omgaan met de resultaten van een parlementaire enquête?’
De waarschuwende woorden van Van Nispen lijken woensdag in de Kamer bij meer partijen te resoneren, want van links tot rechts klinkt onvrede en ongeduld. GroenLinks-PvdA-Kamerlid Luc Stultiens haalt aan dat de toeslagenaffaire kon ontstaan doordat ‘veels te vaak’ waarschuwingen werden genegeerd en vindt de kabinetsreactie in dat verband ‘pijnlijk’. Ook VVD-Kamerlid Wendy van Eijk noemt de kabinetsbrief ‘teleurstellend’ en ziet dat er nog ‘heel veel’ moet gebeuren.
De meeste ogen zijn woensdag gericht op NSC-leider Pieter Omtzigt, die zich eerder altijd onomwonden uitsprak over de kwestie. Ook nu komt hij met stevige bewoordingen. Hij noemt de conclusies van de enquêtecommissie ‘schokkend’ en de aanbevelingen ‘nodig’. Het grondig aanpakken van de oorzaken van de toeslagenaffaire was bovendien ‘een reden om NSC op te richten’.
Maar hij is minder hard op het kabinet. Hoewel hij nog altijd vindt dat alle aanbevelingen moeten worden opgevolgd en het kabinet zich daarvoor moet inzetten, noemt hij de kabinetsreactie een ‘behoorlijk startpunt’ met ‘ruimte voor verbetering’. Omtzigt denkt niet net als oud-voorzitter Van Nispen dat het rapport ‘in een la belandt’, omdat ‘wij hier met twintig man in de Kamer zitten en ervoor zullen zorgen dat dit niet gaat gebeuren’.
De NSC-bewindspersonen wijzen op hun beurt de beschuldiging af dat zij te weinig actie ondernemen en benadrukken dat veel beleid ook nog verder vorm moet krijgen. Minister van Sociale Zaken Eddy van Hijum benadrukt dat het kabinet ‘in beginsel’ alle aanbevelingen overneemt, maar dat in de uitwerking en ‘prioritering’ verschillen kunnen ontstaan.
Toch kunnen de NSC’ers de indruk niet wegnemen dat de partij die een groot deel van haar bestaansrecht ontleent aan het blootleggen van het toeslagenschandaal op dat dossier plots zelf klappen moet opvangen.
Tegen het eind van het debat blijkt dat het de Kamer, ondanks de scheurtjes die bij het vorige debat ontstonden, toch is gelukt om de eensgezindheid enigszins te bewaren. Een motie waarin het kabinet wordt opgeroepen met een aanvullende reactie te komen, wordt ondertekend door zowel bijna de voltallige oppositie als de VVD en heeft daarmee een meerderheid. De naam van Omtzigt ontbreekt op het papier.
Alles over politiek vindt u hier.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant