Twee leden van het extreemrechtse White Lives Matter Nederland horen woensdag welke straf zij krijgen voor het projecteren van discriminerende leuzen in Rotterdam en Eindhoven. Aan hun gedachtegoed is nog niets veranderd, blijkt uit een onderzoek naar hun (online)gedrag.
Een dag na de zitting, waar hij in december terechtstond voor groepsbelediging en niet kwam opdagen, postte Daniil S. in een Telegramgroep een plaatje van een gespierde arische man. ‘We are not equal’, stond er in hoofdletters boven. ‘Zwarten en bruinen zijn lelijk, gevaarlijk en inferieur. Deporteer ze.’
Het lijkt een doorsneebericht voor S., wiens recidivegevaar volgens de reclassering ‘gemiddeld’ is. In appgroepen heeft hij het, onder een pseudoniem, geregeld over ‘kutjoden’ en deelt hij foto’s van wapens. Hij is aanhanger van het fascisme en van alt-right, een provocatieve, uiterst-rechtse internetcultuur.
Woensdag doet de rechter uitspraak in de zaak tegen Daniil S. (36) en John A. (26), tegen wie 6 maanden cel is geëist wegens het projecteren van discriminerende teksten op de Erasmusbrug in Rotterdam (‘Vrolijk blank 2023’) en op het stadhuis van Eindhoven (‘Houd Lampegat blank’). Daarmee zouden zij zich schuldig hebben gemaakt aan groepsbelediging en het aanzetten tot haat en discriminatie.
Volgens hun advocaten vielen de uitlatingen binnen de vrijheid van meningsuiting. Zelf hebben de mannen niets verklaard over hun gedachtegoed en overwegingen. Maar uit hun uitlatingen in chatgroepen en activiteiten voor extreemrechtse groeperingen komt een duidelijk beeld naar voren: dat zij nog altijd overtuigd racist en neonazi zijn.
Dat blijkt uit onderzoek van de Volkskrant in samenwerking met Capitol Terrorists Exposers, een collectief dat activiteiten van rechts-extremisten bijhoudt. Voor dit onderzoek is gebruikgemaakt van vele berichten, foto’s en video’s uit Telegramgroepen. Ook is de expertise geraadpleegd van Willem Wagenaar, die als onderzoeker bij de Anne Frank Stichting deze groepen volgt.
John A. en Daniil S. vormen de kern van White Lives Matter Nederland (WLM), een antisemitische en extreemrechtse groepering die recentelijk door rechtszaken in de verdrukking is gekomen. Maar hun invloed reikt verder. Zij zijn sleutelfiguren in een netwerk van neonazistische groepen die vooral actief zijn op Telegram, maar zich ook op straat laten gelden.
Zo is John A. een prominent lid van Active Club Dietsland (ACD), een groep die in 2022 is ontstaan in navolging van andere ‘active clubs’. Dit zijn groepjes waarin de leden vechtsport beoefenen om zich voor te bereiden op een ‘in hun ogen onvermijdelijke rassenoorlog’, zo schrijft de Nationaal Coördinator Veiligheid en Terrorisme (NCTV).
Hoe groot het extreemrechtse netwerk rond A. en S. is, valt moeilijk te zeggen; de meeste groepen hebben een harde kern van minder dan tien mensen. Opgeteld hebben de appgroepen een bereik van enkele duizenden mensen, van wie de meesten niet de straat op willen.
Wat was de rol van John A. en Daniil S. in de opkomst van WLM? En hoe ziet het extreemrechtse netwerk eruit waarin zij actief zijn?
In reactie op de protestbeweging Black Lives Matter, met het hoogtepunt in 2020, ontstonden wereldwijd White Lives Matter-groepen. Zij presenteren zich als tegenhanger van BLM: witte levens doen er toch ook toe? Maar in tegenstelling tot BLM strijden deze WLM-groepen niet voor gelijke rechten, maar voor overheersing door de witte bevolking.
Zo ook de Nederlandse tak. In hun handleiding staat dat de beweging streeft naar ‘een ondergrens van 99 procent blanken’ in Europa. ‘De overgebleven 1 procent heeft een tijdelijke status in het land en vervult een rol die ten gunste is van de Blanken.’ Hun vijanden zijn ‘Joden & Marxisten’, die de macht over media en regering zouden hebben en met ‘massamigratie’ het witte volk zouden vervangen.
John A. en Daniil S. zijn vanaf het begin in 2021 twee van de actiefste leden van WLM, mogelijk zijn zij de oprichters. Zij demonstreerden tussen 2021 en 2023 samen op de Dam in Amsterdam, in Hoorn bij het standbeeld van J.P. Coen, in Kerkrade en Rotterdam, ze plakten WLM-stickers en hingen banners op in vele andere steden. De Telegramgroep van WLM groeide in die jaren uit tot zestienhonderd leden.
De projecties maakten WLM begin 2023 bekend bij een groter publiek, maar waren ook het begin van een marginaler bestaan. Het risico op vervolging, bijvoorbeeld wegens groepsbelediging, leek voor veel medestanders te groot. Wat mogelijk ook afschrikwekkend werkte: nieuwkomers in de appgroep moesten zich meteen bewijzen door een daad van activisme in te sturen, zoals stickers plakken.
Meermaals kwam de kern van WLM met justitie in aanraking. Daniil S. werd in maart 2023 veroordeeld voor groepsbelediging en mishandeling met een discriminatoir aspect. Hij plakte met John A. in oktober 2021 in Breda stickers met racistische leuzen. De rechtbank vond het ‘onmiskenbaar beledigend’ om een sticker met de tekst ‘stop white replacement’ te plakken.
Tijdens het stickeren ontstond ruzie met een zwarte man. Die sprak de stickeraars aan op de discriminerende teksten. Vervolgens werd hij uitgescholden voor ‘kankerneger’, in de ruzie sloeg Daniil S. de man tegen het hoofd. Hij werd veroordeeld tot een taakstraf.
John A. werd in hoger beroep deels vrijgesproken. Het hof oordeelde dat de formulering ‘White Lives Matter’ niet onmiskenbaar beledigend is. De sticker ‘Nationaalsocialisme, we zijn terug!’ zag het hof wél als nazi-verheerlijking en dus als groepsbelediging. A. kreeg een celstraf van twee weken en een boete van 750 euro.
Ondanks de radicale denkbeelden is er ook in Den Haag steun voor WLM. ‘Ik wil het toch gezegd hebben: white lives matter!’, zei FvD-voorman Thierry Baudet in december in een commissievergadering. Op X noemde hij de strafeis tegen A. en S. ‘krankzinnig’.
Opvallend is dat beide verdachten wortels hebben in het buitenland. John A. is van Oekraïense komaf. Zijn ouders zijn naar Nederland gekomen na het uiteenvallen van de Sovjet-Unie. Hij komt uit Zwijndrecht en werkt als softwareprogrammeur.
Daniil S. is geboren in Letland. Hij kwam in 2005 met zijn moeder naar Nederland. Hij woont tegenwoordig in Landgraaf en werkt als taxichauffeur. Onder een pseudoniem beheert hij meerdere Telegramgroepen met extreemrechtse inslag, in grootte uiteenlopend van honderd tot vierhonderd leden. In een van die groepen postte hij een video dat hij ging stemmen. Doordat hij langs een spiegel liep was duidelijk te zien dat S. degene was die de video had gemaakt – en dus de beheerder was.
S. gaat volgens justitie ook schuil achter het account Derpman in WLM-appgroepen. Na de projecties stuurde Derpman in zo’n groep: ‘Hello, I am the infamous Derpman, I did all of the racisms, it was all me.’ S. werd herkend aan zijn stem: Derpman had in een podcast verteld over WLM. ‘Op de lange termijn zal fascisme altijd winnen’, zei hij.
Een andere bekende extremist die aanwezig is bij veel van de WLM-activiteiten is Jan van de K. (31). Hij is onlangs veroordeeld voor het projecteren van antisemitische leuzen in Rotterdam. ‘Joden runden de slavernij, blanken schaften het af’, was de tekst waar hij in hoger beroep een taakstraf van 80 uur voor kreeg.
Na de zitting over de Erasmusbrug-projectie postte Van de K. een video op X met een boodschap aan andere ‘activisten’: ‘Laat je niet afschrikken door de hoge strafeis.’ In Engeland waren de straffen voor dit soort vergrijpen nog veel hoger.
Van de K. is een uitzonderlijke figuur in extreemrechtse kringen; hij bestiert een boomgaard, was ooit actief voor de milieubeweging en ziet er met zijn baard en lange haar uit als een hippie. Later kwam hij erachter dat progressieve idealen een globalistische ‘scam’ zijn, schreef hij op Facebook.
Nu strijdt hij tegen ‘omvolking’, tipt antisemitische films en noemt het Joodse volk ‘vijand nummer één’. Op een plein in Gouda bracht hij afgelopen zomer de Hitlergroet, zo is te zien op een foto. ‘Ik zie wel het goede in van de ideologie en heb respect voor Hitler’, schreef hij daarna op X, ‘al ben ik het zeker niet met alles eens.’
Hij is bij WLM betrokken geraakt, omdat het een ‘etnocentrische beweging is’ die veel naar buiten treedt met acties, reageert Van de K. aan de telefoon. Al is er maar een ‘klein clubje’ echt actief binnen WLM, zegt hij. ‘De meesten hebben er geen zin in, omdat het gedoe geeft, helemaal als je het openlijk doet, zoals ik.’
Van de K. beheert meerdere neonazistische Telegramgroepen en is de oprichter van de Stichting Inheems Europese Rechten. In de appgroep (107 abonnees) schrijft hij: ‘Een aantal trends waar we mee te maken hebben, zijn bedreigend voor onze toekomst als inheemse Europeanen.’ Hij organiseert onder meer datingevents voor witte mensen en is tegen rassenvermenging.
Zo hebben Van de K., S. en A. alle drie eigen aanverwante projecten naast WLM. John A. lijkt vooral druk met Active Club Dietsland (ACD). Dietsland verwijst naar de ‘Dietsche Gedachte’, het idee dat er meer eenheid in de Nederlanden moet komen, dus met Vlaanderen (en soms ook andere gebieden) erbij.
Oprichter van de active clubs is Rob Rundo, een Amerikaanse neonazi die bekend is geworden door te vechten met antifascisten. Na 2 jaar cel kwam hij onlangs vrij dankzij een schikking. Dit werd gevierd met een ‘Rundo Free’-graffiti in de ACD-groep (2.300 leden). In de hoek stond ‘14 words’, de leus die ook op de Erasmusbrug werd geprojecteerd: ‘We moeten het voortbestaan van ons volk en een toekomst voor blanke kinderen veiligstellen.’
In het buitenland zijn deze clubs meermaals gewelddadig geweest. ‘In Nederland is het doel tot nu toe ter ‘zelfverdediging’ van het ‘blanke ras’’, volgens de NCTV. Wel is er een zorgelijke fascinatie voor vuurwapens en een baan bij Defensie binnen deze groep.
‘Als je een nationalist bent in 2024 die niet aan vechtsport en liften doet, waar ben je dan in godsnaam mee bezig?’, zo valt te lezen in de ACD-Telegramgroep. De vereisten om lid te worden: ‘Blank (Europees) van bloed, geest en ziel’ en ‘Pro-blank wereldbeeld en dagelijks bezig met zelfverbetering’. Het wordt als ‘pluspunt’ gezien als je langer dan 1.85 meter bent en meer dan 80 kilo weegt.
Daaraan voldoet John A. Op de vele foto’s van mannen met blote torso’s en geblurde gezichten, gedeeld in de Telegramgroep, is A. telkens makkelijk te herkennen. Hij is de enige met borsthaar, een verticaal lijntje van zijn borst tot zijn kruis. Aan de foto’s te zien is hij een van de vaakst aanwezige leden.
Het groepje gelijkgestemden met wie A. zich in de active club omringt lijkt klein, rond de vijftien, maar internationaal is hun netwerk groot. Ze hebben nauwe banden met clubs in onder meer Zweden, Frankrijk en Polen en zoeken elkaar op tijdens vechtwedstrijden. Mede hierom worden ze nauwlettend in de gaten gehouden door veiligheidsdiensten.
In het openbaar doen de active clubs nauwelijks racistische uitingen; de nadruk ligt op fit worden, zelfontwikkeling en een ‘pro-blanke’ houding. Maar in hun beeldtaal zijn zogeheten hondenfluitjes te zien als Keltische kruizen, de 14 words en de Kühnengroet, een alternatief voor de Hitlergroet waarbij je een W maakt met gespreide duim, wijs- en middelvinger, wat staat voor Widerstand, verzet.
Dankzij een contactverbod mochten John A. en Daniil S. de afgelopen jaren elkaar niet zien of spreken. Daar lijken ze zich aan gehouden te hebben. Maar dat weerhield hen er niet van om hun rechts-extremisme, deels onder de radar, voort te zetten. Beiden willen, ondanks meerdere verzoeken, niet reageren.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant