Hiphoplabel Top Notch zette nederhop definitief op de kaart. Duizend releases en dertig jaar later durft het nog steeds groot te dromen en te doen: van kinderliedjes tot boeken en podcasts. Zolang het maar vet is.
is popredacteur van de Volkskrant.
In 1994 hoort een 23-jarige Kees de Koning, toen vooral radio-dj, de Brabantse rapper Extince voor het eerst in het Nederlands rappen. De Koning besluit prompt: Nederlandse hiphop wordt groot en iemand moet dit gaan uitbrengen.
Lang verhaal kort: hij had gelijk. Het label dat De Koning oprichtte, aanvankelijk vooral om Extinces Spraakwater uit te geven, groeide uit tot het toonaangevendste platenlabel in de Nederlandse muziekgeschiedenis. Hiphoplabel Top Notch viert dit jaar, na bijna duizend releases, zijn dertigste verjaardag.
‘Dat Spraakwater een top tien-hit zou worden en een heel nieuw tijdperk in zou luiden had niemand van ons durven dromen’, zegt Peter Kops aan de telefoon. Als Extince was hij in 1994 eigenlijk klaar om te stoppen met muziek. Na tien jaar in het Engels rappen kon hij er nog steeds niet van leven. Hij was net vader geworden en stond op het punt om zijn hiphopdromen te verruilen voor een baan met een vast inkomen.
Op dat moment vroeg Def P, lid van de Amsterdamse rapgroep Osdorp Posse, Kops om een verse: of hij een couplet wilde rappen op hun nummer. Osdorp Posse was in de vroege jaren negentig een van de weinige hiphopacts die in het Nederlands rapten. Normaal gesproken zou Kops niet op het aanbod zijn ingegaan. ‘Maar omdat ik toch wilde stoppen, vond ik het opeens niet meer zo erg.’
Rappen in het Nederlands lag in 1994 nog wat gevoelig. De hiphopcultuur was overgekomen uit de Verenigde Staten. ‘We hadden geen Nederlandstalige helden in de hiphop’, zegt Kops. ‘Al onze voorbeelden kwamen uit New York. De hele mindset was Engelstalig.’
Maar toen Kops een stukje voor De Koning rapte, stond die erop dat Kops een volledig Nederlandstalig nummer zou maken. En hij wilde het zelf uitbrengen. Volgens De Koning omdat niemand anders er enthousiast genoeg over was, volgens Kops omdat De Koning gewoon graag zelf muziek wilde gaan uitbrengen. ‘Labels bestaan niet om artiesten te helpen’, zegt Kops. ‘Labels bestaan om geld te verdienen.’
Tot dan toe kwam hiphop in Nederland uit bij labels die zich niet per se op deze stroming richtten, maar die vooral groot genoeg waren om een keer het risico te kunnen nemen een hiphopartiest een contract aan te bieden. Daar werden rappers vervolgens toch richting het commerciële geduwd, tot onvrede van de artiesten.
Met Top Notch ontstond een label vanuit de hiphopcultuur zelf, dat begreep wat hiphop is en dus de authenticiteit van de artiesten als hoogste goed beschouwde. Uiteindelijk is dat de beste manier om hiphop te brengen en dus, jawel, er het meeste geld mee te verdienen.
In het Top Notch-kantoor, pal naast de Dam in Amsterdam, voldoet dertig jaar later alles aan het beeld van een succesvol label. Het zit expres midden in de stad, omdat het grotestadsgevoel hoort bij het romantische beeld dat De Koning (CEO) en Vincent Patty (algemeen directeur) van een platenlabel hebben. Die romantiek is sturend voor veel van de keuzes die de twee maken, meer dan praktische (parkeer)bezwaren.
In het kantoor (veel planten en warme kleuren, vol met memorabilia van recente en minder recente successen) overleggen medewerkers lachend met elkaar. In de studio’s in de kelder zit achter de ene deur Yousef Gnaoui (Sef) aan muziek te werken, achter de andere wordt net een kinderliedje over de ramadan afgemaakt.
Dat laatste is onderdeel van een nieuw project uit de Top Notch-koker: Lil Ones. Het idee kreeg Vincent Patty (ook bekend als Jiggy Djé) bij een Aqua Mundo-zwembad. Daar zag hij een etalage vol parafernalia van het immens populaire kinderliedje Baby Shark, sinds 2016 populair in de uitvoering van het Zuid-Koreaanse Pinkfong. ‘Ik dacht: wow, ongelofelijk dat dit een liedje is, en dat ik nu in Zeewolde sta te kijken naar een etalage helemaal vol met die shit’, zegt Patty in een rustige hoek van het kantoor.
Kindermuziek is groot, maar sinds Patty zelf twee kinderen heeft, ziet hij ook hoe weinig divers het aanbod is. Als je je daaraan stoort, moet je het zelf veranderen, vindt hij. Dus lanceerde Top Notch een platform voor zo divers en inclusief mogelijke kindermuziek.
Dit is de mentaliteit die het label altijd heeft voortgestuwd. Daarom gebeurt er ook zoveel onder de Top Notch-vlag: boeken uitbrengen, documentaires maken en podcasts produceren, bijvoorbeeld.
‘Sinds Extince was het altijd spoorzoeken: wat is het volgende ding dat meer aandacht verdient?’ zegt Patty, die sinds zes jaar de dagelijkse leiding heeft over het label. ‘Uiteindelijk zijn wij een soort versterker. Je plugt ons op iets in en dan wordt het luider. Dat is het verhaal van Top Notch: meer volume geven aan mensen die anders niet zo snel worden gehoord of gezien, initiatieven die anders niet zo snel worden opgepakt.’
Top Notch is altijd geleid door dromers. Pragmatische dromers met een scherp zakeninstinct, maar dromers. Groot denken, veel durven. ‘Ik las ergens dat de basketballer LeBron James het record heeft voor zowel de meeste gemiste als de meeste rake schoten in de NBA’, zegt Patty. ‘Dat is denk ik ook wat Top Notch doet: de meeste schoten durven nemen.’
Meer dan aan streamingsaantallen van nummers of views van video’s lezen ze op het Top Notch-kantoor het succes van projecten af aan reacties van anderen uit de hiphopscene. Als zij het vet vinden, is het goed. ‘Nederland is een wat calvinistisch land waarin het niet per se cool is om te zeggen dat je cool wil zijn’, zegt Patty. ‘Maar hiphop is uiteindelijk: wie kan iets het allertofst doen?’
In het voorjaar van 2015 stuurt Top Notch een groep jonge rappers en producers naar Schiermonnikoog. Allemaal willen ze zoveel mogelijk muziek maken. Tien dagen lang krijgen ze op het Waddeneiland alles wat ze nodig hebben om tracks te maken.
Dat doen ze dan ook: even later is daar New Wave. Het album, met nummers als Drank & drugs en Investeren in de liefde, kondigde een nieuw tijdperk in de nederhop aan. Het won de Popprijs en twee Edisons en veranderde voorgoed de manier van samenwerken in de Nederlandse hiphop.
Het succes van New Wave was grotendeels toeval, met een groep artiesten die heel goed samen bleek te kunnen werken en gezamenlijk een nieuwe richting voor Nederlandse hiphop vond. Maar niemand anders was zo gek om een groep artiesten naar een eiland te sturen waar geen van hen ooit nog was geweest en ze daar alle ruimte te geven. ‘Dingen die andere mensen spannend of risicovol vinden, zien wij als de grootste kans om vette shit te doen’, zegt Patty.
Top Notch vertegenwoordigt opvallend weinig vrouwen. Er rappen (nog steeds) veel minder meiden dan jongens, maar je daarachter verschuilen is te makkelijk. Dus probeert het label achter de schermen van alles om vrouwelijke artiesten aan te trekken. ‘Wij zijn voor de underdogs’, zegt Patty.
Bij die underdogs horen blijkbaar ook straatschoffies als Lil’ Kleine, een van de succesvolste rappers van de afgelopen jaren en onder contract bij Top Notch. De rapper kwam vaak in opspraak wegens geweld, onder anderen tegen zijn (inmiddels ex-)vriendin Jaimie Vaes.
In de zomer van 2021 werd Lil’ Kleine in Ibiza opgepakt vanwege vermeend geweld tegen haar. Vlak na zijn twee nachten in een Spaanse cel poseerden De Koning en Patty vrolijk lachend met de rapper op Instagram. Later doken er beelden op van hoe Lil’ Kleine Vaes mishandelt met een autodeur. Op dat moment stond de rapper al niet meer onder contract bij Top Notch.
‘Voor ons is het best ingewikkeld’, zegt Patty. ‘Geweld in welke vorm dan ook is onacceptabel, maar ik heb nooit de ambitie gehad om rechter te worden, politieagent of misdaadjournalist. Ik ben de muziek in gegaan omdat ik muziek mooi en belangrijk vind. Daar ligt mijn verantwoordelijkheid. Dat neemt niet weg dat we ons als label bewust zijn van de invloed die we hebben.’
Inmiddels vertegenwoordigt Top Notch tientallen artiesten, en ging het samenwerkingen aan met andere hiphoplabels. ‘In het begin was het label een speciaalzaak’, zegt Kops. ‘Nu is het eerder een warenhuis. Maar dat is niet erg, de kruidenier op de hoek bestaat ook niet meer.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant