Met een speciaal actieprogramma wil minister Barry Madlener (Infrastructuur) voorkomen dat Nederland in 2030 met een enorm drinkwatertekort komt te zitten. Waarom moet Nederland vrezen voor een drinkwatercrisis?
is politiek verslaggever van de Volkskrant.
Hoe kan Nederland een tekort aan drinkwater hebben?
Minister Madlener (PVV) lijkt er zelf misschien wel het meest van geschrokken. ‘Niet uit te leggen’ vindt hij het dat een land met water in overvloed in 2030 afstevent op een drinkwatertekort, tenzij er maatregelen genomen worden.
Water is er inderdaad genoeg, maar de beschikbaarheid van drinkbaar, zoet water staat onder druk. ‘Het is nu niet zeker of er in 2030 genoeg water is voor de productie van drinkwater’, luidde de onheilspellende waarschuwing die het RIVM in 2023 gaf. Ten opzichte van 2020 heeft Nederland in 2030 100 miljoen kuub meer drinkwater nodig.
Daar heeft verschillende oorzaken. Niet alleen groeit de bevolking, waardoor de vraag automatisch toeneemt. Ook gaat het Nederland economisch voor de wind. Daardoor doen bedrijven en de industrie in toenemende mate een beroep op schoon drinkwater.
Een andere oorzaak is klimaatverandering. Door de opwarming van de aarde verandert het klimaat ook in Nederland. De zomers worden droger, met steeds minder regenval. Niet alleen lopen schepen vast door de lage waterstand, er valt dan ook te weinig regen om drinkwater uit de rivieren en waterbronnen te onttrekken. In afgelopen zomers waarschuwden verschillende drinkwaterbedrijven al voor acute drinkwatertekorten.
Alles over politiek vindt u hier.
Wat gaat het kabinet doen?
In reactie op het RIVM-rapport heeft het vorige kabinet een eerste aanzet gedaan om te zorgen dat er ook de komende jaren water uit alle keukenkranen blijft stromen. Het ministerie kondigde aan samen met de provincies en de waterbedrijven met een actieplan te komen. Dat is maandag naar de Kamer gestuurd.
Om te beginnen moeten de waterbedrijven in staat worden gesteld om meer drinkwater te winnen. Om tot deze extra productiecapaciteit te komen, gaat het ministerie onderzoeken hoe het kan helpen om sneller vergunningen af te geven voor de uitbreiding van winningsgebieden, of om nieuwe bronnen aan te boren.
In het programma staan verder veertien regionale plannen van aanpak die zijn toegesneden op de lokale omstandigheden. In de Achterhoek wordt verkend of water uit de IJssel kan worden gebruikt. Noord-Brabant wil kijken of het brak grondwater (tussen zoet en zout in) kan winnen en zuiveren.
En het zeewater dan?
Het zuiveren van zeewater is ook mogelijk, maar kent voor Nederland veel uitdagingen. De zogenoemde ontzilting van zeewater komt al voor in het Caribisch deel van het Koninkrijk. Tussen 1973 en 1987 is Texel ook op deze wijze van drinkwater voorzien.
Minister Harbers, de vorige bewindspersoon, schreef de Kamer dat ontzilten van zeewater een lang voorbereidingstraject kent. Investeringen en aanleg van bijbehorende infrastructuur zullen naar verwachting niet voor 2030 gereed zijn.
Daarnaast is het drinkwaterklaar maken van zout water een energievretend proces. Dit zou een structureel beroep doen op het stroomnet. Dat zit op dit moment al overvol. ‘Deze congestieproblematiek kan een obstakel vormen voor de inzet van ontzilting’, schreef Harbers eerder al.
Hoe zit het met de kwaliteit van het drinkwater?
Naast de toenemende druk op de drinkwatervoorraden speelt ook mee dat het water steeds viezer wordt. Grondwater en rivierwater zijn normaal gesproken goed te zuiveren, maar dat wordt wel moeilijker nu het water op steeds meer plekken vervuild raakt.
In opdracht van het ministerie onderzocht het RIVM de kwaliteit van het drinkwater en concludeerde dat in veel gebieden de waterkwaliteit ‘niet goed genoeg’ is. Het drinkwater raakt vervuild door bestrijdingsmiddelen en de grote hoeveelheden mest die boeren uitstrooien. Ook medicijnresten en lozingen uit de industrie, zoals PFAS, verontreinigingen het water.
De waterkwaliteit is inmiddels zo slecht dat Nederland de doelen van de Europese Kaderrichtlijn Water (KRW) niet gaat halen. Die schrijven voor dat grond en oppervlaktewater in 2027 van goede kwaliteit horen te zijn.
Voor waterbedrijven betekent dit dat het water beter gezuiverd moet worden. Dat kost geld. Deze kosten worden weer doorberekend aan de consument. De prijs voor een glaasje schoon drinkwater ging vorig jaar omhoog, net als het jaar daarvoor. Voor 2025 stijgen de prijzen bij drinkwaterbedrijf Vitens met 11 procent, vergelijkbaar met verhogingen bij andere bedrijven.
De verbetering van de kwaliteit van het water maakt geen onderdeel uit van het actieprogramma van de minister. Het vorige kabinet was al begonnen met een ander programma. Dat zet Madlener voort.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant