Sociale verschillen tussen kinderen zijn zichtbaar in hun lunchtrommeltjes. In die van mijn kleinkinderen zie ik stukken kiwi, mango, paprika, wortel en komkommer, en volkorenboterhammen met kaas, begeleid door twee bekers water. Met schaamte denk ik aan de lunch die ik voor mijn kinderen maakte: naast boterhammen twee ‘gezonde’ koeken, een pakje fristi of sap, en een banaan met hun naam op de schil geschreven. Die vond ik dan rottend terug in hun één keer per week gebruikte gymtas, tussen de met fristi doordrenkte gymkleren.
In de lunchtrommeltjes van veel kinderen zit, volgens leerkrachten en onderzoekers, weinig gezonds. Een wit broodje chocopasta, koude patat, koek en chips, en blikjes frisdrank. Ik vind het stiekem weleens zielig dat mijn kleinkinderen zelden een koekje krijgen en altijd water drinken; alleen op feestjes krijgen ze limonade en taart. Maar zielig zijn zij, en hun eveneens blakend gezonde en dunne klasgenootjes, natuurlijk niet; ze ontspringen de dans en krijgen minder snel diabetes en hartklachten.
Over de auteur
Aleid Truijens is schrijver en recensent en columnist voor de Volkskrant. Ze schreef romans en biografieën over F.B. Hotz en Hella Haase. Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit.
Het wil maar niet lukken met het promoten van een gezonde levensstijl, ook al gooien gemeenten er geld tegenaan. Overgewicht blijft volgens het RIVM in Nederland toenemen; in 2050 zal 64 procent van de Nederlanders overgewicht hebben (50 procent in 2022), en de toename zit ’m vooral bij de jongvolwassenen – de kinderen met de broodtrommeltjes van nu.
In een verhelderende reportage van EenVandaag leggen een huisarts, een onderzoeker en een psycholoog uit waarom leefstijladviezen in wijken met veel armoede en problemen niet aanslaan: wie weinig geld heeft of schulden, of opvoedingsproblemen, is niet echt geholpen met het advies meer te bewegen en groente te eten, vooral niet als er overal fastfood wordt aangeboden dat goedkoper is dan gewone boodschappen. En ja, een emmer gefrituurde kip is troostrijker dan een stronk broccoli.
Gezonde schoollunches helpen wél. Goed nieuws deze week: ouders, kinderen en leerkrachten zijn enthousiast over het idee van een gezamenlijke gezonde lunch. Dat blijkt uit het onderzoek waarmee gezondheidswetenschapper Frédérique Rongen donderdag 16 januari aan de Vrije Universiteit promoveert. Ze gaat uit van het schokkende gegeven dat minder dan de helft van de Nederlandse schoolkinderen dagelijks fruit eet en slechts een kwart dagelijks groente. Bij een gezonde schoollunch gaan kinderen gezonder eten, ook na school, en minder snoepen.
Er is een karrevracht internationaal onderzoek dat de gunstige effecten van de schoollunch aantoont. Vooral in landen met overheidsprogramma’s voor voeding, zoals Zweden en Finland, werkt dat goed. Daar krijgen leerlingen al zestig jaar een gratis warme lunch. In Finland leidde een programma met behalve lunches ook voorlichting door diëtisten in zes jaar tot een halvering van het aantal 5-jarigen met overgewicht. Uit kleinschalig onderzoek blijkt dat ook de sfeer op school en het gedrag van kinderen verbeteren, er minder wordt gepest en dat de leerprestaties omhooggaan.
Waar wachten we nog op? Voer nu meteen die gezonde warme lunch in op school! Het zal niet gebeuren. Want het kost wel wat: in Zweden kosten de 1,4 miljoen maaltijden per dag de Zweedse overheid jaarlijks 335 miljoen euro.
Het is verkeerde zuinigheid; schoollunches zijn een topinvestering. Onderzoeker Peter Lundborg rekende in 2021 voor dat deelname aan schoolmaaltijdprogramma’s leidt tot meer kansengelijkheid en een 3 procent hoger toekomstig levensinkomen. Uit een Nederlands onderzoek van Deloitte bleek dat elke 1 miljard euro uitgegeven aan gezonde schoolmaaltijden zichzelf vijfvoudig terugbetaalt: door besparing op gezondheidszorg en stijging van inkomens. Misschien dat deze spectaculaire cijfers de verkeerde zuinigheid van ons kabinet kunnen ombuigen.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant columns