Op de CES in Las Vegas worden traditiegetrouw de nodige QD-oledmonitors aangekondigd. Vorig jaar was het bijvoorbeeld de beurt aan de eerste 4k-QD-oledschermen met een 32"-diagonaal. Dit jaar zit de grote ontwikkeling hem juist in de wat kleinere schermen. Samsung Display, de maker van QD-oledpanelen voor monitors, heeft in 2025 twee nieuwe opties beschikbaar. Beide hebben een diagonaal van 26,5", afgerond 27": een paneel met 2560x1440-pixelresolutie en een 500Hz-refreshrate, en een paneel met 3840x2160 pixels, dat net als de eerdere 32"-optie een 240Hz-refreshrate ondersteunt.
Merken zoals ASUS, MSI, Gigabyte en natuurlijk ook Samsung zelf presenteren op de beurs hun nieuwe schermen met de bovenstaande panelen. Omdat ze gebruikmaken van dezelfde panels zijn de beeldeigenschappen voor een groot deel gelijk. In deze preview gaan we eerst in op de ontwikkelingen op paneelgebied. Op pagina twee lees je alles over de nieuwe schermen die tot nu toe werden aangekondigd op of rondom CES.
De eerste 27"-oledpanelen met 2560x1440-resolutie waren niet gebaseerd op een QD-oledpaneel van Samsung Display, maar een woledpaneel van LG Display. Op de CES van 2024 kondigde Samsung Display zijn eerste QD-oledpaneel van 27" aan met een 2560x1440-resolutie. Dat had een refreshrate van 360Hz, hoger dan de eerdere woledpanelen: die gingen tot 240Hz. LG kwam daarop met een 480Hz-woledpanel met 2560x1440 pixels, dat terechtkwam in schermen van ASUS, LG en Sony.
Samsung zet met zijn 500Hz-QD-oledpaneel nu een volgende stap in de concurrentiestrijd met LG. Oké: het verschil tussen 480Hz en 500Hz is in de praktijk waarschijnlijk niet merkbaar, maar ontegenzeggelijk heeft Samsung weer de titel van 'snelste oledpaneel' in handen. Andere soorten oledschermen in bijvoorbeeld laptops, televisies en smartphones komen zelfs bij lange na niet in de buurt van 500Hz. Weliswaar zal de responstijd van het nieuwe QD-oledpaneel vermoedelijk niet merkbaar verschillen van de andere soorten oledpanelen, maar door de hogere beeldsnelheid kan beweging er alsnog scherper uitzien. Het QD-oledpaneel op 500Hz laten draaien was ook niet zo simpel als het bestaande 360Hz-paneel overklokken, zo legt een medewerker van Samsung Display uit op de beurs. Voor het 500Hz-paneel werd een nieuw driving circuit ontwikkeld dat echt fysiek anders is ontworpen dan dat van de oudere panelen.
Misschien indrukwekkender vanuit een technisch oogpunt is het 27" 4k-paneel waar Samsung Display begin 2025 mee komt. Dat heeft een pixeldichtheid van 166 pixels per inch (ppi) en is daarmee het scherpste QD-oledpaneel tot nu toe. De eerste keer dat je een 4k-oledscherm van 27" kunt kopen is dit overigens niet. Een paar jaar geleden zagen we al schermen met deze diagonaal en resolutie met een geprint oledpaneel van het inmiddels terziele gegane Joled.
Ook Samsung maakt gebruik van een printproces in een deel van de productie van het QD-oledpaneel: bij het maken van de laag met rode en groene quantumdots die het paneel zijn naam geven, en de betreffende subpixels de juiste kleur. Dat printproces is voor het maken van het nieuwe QD-oledpaneel verbeterd, zodanig dat er zelfs al scherpere QD-oledschermen kunnen worden gemaakt. Samsung Display toont op zijn stand een prototype van een 27"-paneel met 5k-resolutie (5120x2880 pixels). Dat levert een pixeldichtheid van ongeveer 220 ppi op, hetzelfde als bij het Apple Studio Display. Voorlopig zijn er geen concrete plannen om dat paneel daadwerkelijk te gaan leveren.
De duurste Samsung-televisies van 2025 beschikken over een nieuw QD-oledpaneel met een 30 procent efficiënter oledmateriaal ('Hyper Efficient EL 3.0', genoemd op de slide hieronder). Dat maakt bij die televisies een hogere helderheid mogelijk, met een piek van liefst 4000cd/m² en een fullscreenhelderheid van 440cd/m².
Samsung gebruikt het nieuwe oledmateriaal ook in de 27" 4k-panelen, zo bevestigt een medewerker in de ruimte van Samsung Display. Die toepassing leidt hierbij jammer genoeg niet tot een hogere helderheid. De piekhelderheid (bij een 3 procent window) blijft bij het monitorpaneel staan op 1000cd/m², de fullscreenhelderheid op 250cd/m². Het eerste 34"-QD-oled-monitorpaneel uit 2022 had al dezelfde specificaties. Samsung Display denkt dat deze helderheid voldoende moet zijn voor de toepassing in gamingmonitors, die vooral worden opgesteld in een relatief donkere ruimte. Een goede reden om de helderheid bij het nieuwe 27" 4k-paneel niet verder te verhogen is daarbij dat een hogere pixeldichtheid een beeldpaneel over het algemeen minder efficiënt maakt. Hoe kleiner de pixels zijn, hoe minder van het oppervlak bestaat uit het deel dat licht geeft. De pixels wat minder hard aansturen kan voordelig zijn om het risico op burn-in te beperken.
Het nieuwe 500Hz-paneel heeft geen nieuw oledmateriaal. Opvallend genoeg lijkt het erop dat nieuwe monitors met dit paneel toch marginaal feller kunnen zijn. Verschillende monitorfabrikanten die een 500Hz-QD-oledscherm hebben gemaakt beloven een Vesa DisplayHDR True Black 500-certificering. Voorgaande QD-oledschermen met een Vesa-certificering hadden daarentegen een DisplayHDR True Black 400-logo. Het True Black 500-logo vereist een iets hogere fullscreenhelderheid van 300cd/m². De vereiste piekhelderheid voor dit keurmerk is slechts 500cd/m², dus feller dan 1000cd/m² gaan deze schermen vermoedelijk niet.
Met de 2025-panelen heeft Samsung het traditionele minpunt van QD-oledpanelen - de driehoekige subpixelindeling - niet opgelost. Omdat de rode, groene en blauwe subpixels niet op één lijn zitten zie je paarse en groene randjes in overgangen met veel contrast, waaronder kleine tekst. Een hoge pixeldichtheid helpt dat effect te verminderen en in die zin zijn de nieuwe 27" 4k-panelen wel een verbetering, maar helemaal weg is het effect ook bij de nieuwe schermen niet.
QD-oledschermen hebben geen polarisatiefilter voor het scherm, waardoor het paneel bij invallend omgevingslicht minder zwart oogt dan concurrerende paneeltechnieken. Ze hebben daarbij een glimmende afwerking die het scherm er misschien beter uit laat zien wanneer je kamer niet te licht is, maar tot zichtbare reflecties leidt als er wel een lichtbron achter het scherm staat. Al die dingen waren van toepassing op de meeste QD-oledschermen van 2022, 2023 en 2024, en ze gelden ook weer voor het gros van de nieuwe QD-oledschermen die op de CES werden aangekondigd. Samsung had en heeft het alleenrecht op matte QD-oledpanelen.
De matte QD-oledschermen die Samsung in 2025 uitbrengt, ook die op basis van een ander paneel dan de hierboven genoemde 27"-opties, beschikken net als de 2025-televisies over een verbeterde antireflectielaag. Volgens Samsung zou het scherm er daardoor bij omgevingslicht zwarter moeten uitzien, ook doordat de interne reflectie binnenin het paneel zou zijn afgenomen. Dat werd gedemonstreerd aan de hand van een meting van een zwart vlakje op een checkerboard-patroon, waarbij de zwartwaarde op het 2025-paneel dieper bleek dan op het 2024-paneel. We zijn benieuwd in hoeverre dat zich vertaalt in zichtbare resultaten. De nieuwe gamingmonitors van Samsung met de verbeterde matte coating stonden opgesteld in een vrij donkere omgeving, zodat het lastig is om iets te zeggen over de prestaties van het scherm bij veel licht.
Source: Tweakers.net