4,5 miljoen Nederlanders hadden afgelopen jaar last van het medicijntekort. Dat riep een vraag op bij een van onze lezers: waarom worden er ondanks een tekort zo veel medicijnen weggegooid? En is er iets te doen tegen die verspilling?
Hoeveel medicijnen werden door de consument teruggebracht? En hoeveel geld heeft dit gekost? Anke Lambooij, apotheker en adviseur voor het Instituut Verantwoord Medicijngebruik (IVM), laat aan NU.nl weten dat de schattingen hierover uiteenlopen. "Men ging jarenlang uit van 100 miljoen euro aan medicijnen per jaar", zo blijkt uit een onderzoek van het Radboudumc uit 2011.
Huisarts Walter Schrader gaf donderdag in het AD een iets recentere indruk. Hij concludeerde na een steekproef bij 78 openbare apotheken dat op één dag maar liefst 30.221 tabletten en capsules waren ingeleverd omdat ze niet meer nodig waren.
Opmerkelijk is dat meer dan de helft van deze medicijnen in onaangebroken verpakkingen zat. De totale waarde van de ingeleverde geneesmiddelen bedroeg bijna 15.000 euro.
Patricia van den Bemt, hoogleraar klinische farmacie aan het Universitair Medisch Centrum Groningen (UMCG), ziet deze verspilling ook. "Het is goed dat dit de laatste jaren nog meer aandacht heeft gekregen. Voor de duurzaamheid is het nog belangrijker om deze verspilling tegen te gaan."
Volgens het Instituut voor Verantwoord Medicijngebruik (IVM) komt deze verspilling vooral voort uit wet- en regelgeving. "Om ervoor te zorgen dat iedereen veilige geneesmiddelen krijgt, moet het medicijn van de fabriek via de apotheek naar de patiënt gaan zonder tussendoor ergens anders naartoe te gaan."
"Dit betekent dat elk doosje een unieke QR-code heeft die in elke stap gescand moet worden. Zodra een apotheek het doosje aan iemand geeft, zorgt het systeem ervoor dat het niet nog een keer aan iemand anders kan worden gegeven."
Die veiligheidseisen zijn er niet voor niets, maar zijn dus wel een veroorzaker van verspilling. Van den Bemt noemt ook een andere oorzaak: het doosje medicijnen dat je thuis gebruikt, mag je niet gebruiken als je in het ziekenhuis ligt, en andersom.
"Als iemand klaar is met zijn of haar behandeling in het ziekenhuis, blijven er vaak medicijnen over die worden weggegooid. Maar de patiënt heeft diezelfde medicijnen thuis weer nodig, en die moeten dan opnieuw gehaald worden bij de apotheek."
Volgens Van den Bemt krijgen ziekenhuizen in Nederland elk jaar een totaalbedrag van de zorgverzekeraars voor de medicijnen die ze geven aan patiënten die in het ziekenhuis liggen. De apotheek in het ziekenhuis zorgt ervoor dat al deze patiënten hun medicijnen krijgen.
"Als een patiënt thuis medicijnen nodig heeft, betaalt de zorgverzekeraar dat via een ander systeem. Dat heet het Geneesmiddel Vergoedingssysteem (GVS)", vertelt de hoogleraar. "Als je die thuismedicijnen tóch zou gebruiken tijdens je verblijf in het ziekenhuis, hoeft het ziekenhuis geen extra medicijnen te verstrekken, ook al heeft het daarvoor al geld gekregen."
"Dit betekent dat de zorgverzekeraar in dat geval eigenlijk twee keer betaalt: één keer voor de medicijnen die je thuis hebt en één keer voor de medicijnen die je in het ziekenhuis zou krijgen."
Van den Bemt heeft een oplossing hiervoor. "Zorg dat het ziekenhuis patiënten bij ontslag hun medicijnen meegeeft en dat betaalt uit het bedrag dat het ziekenhuis al heeft gekregen. Zo wordt het eerlijker verdeeld en betaalt de zorgverzekeraar niet dubbel."
Uit onderzoek van het Radboudumc blijkt dat het gebruik van thuismedicatie in ziekenhuizen verspilling inderdaad kan verminderen.
Het terugbrengen van medicijnen die je niet meer nodig hebt naar de apotheek zodat die naar iemand anders gaan, zal omwille van de veiligheid niet gauw een optie zijn. "Heruitgifte van middelen die bij de patiënt thuis zijn geweest, gebeurt alleen bij dure middelen bij kanker."
Volgens Lambooij kunnen artsen, apothekers en patiënten wel bekijken hoe ze op andere manieren minder kunnen verspillen. "Begin met het verstrekken van kleinere hoeveelheden, bijvoorbeeld voor twee weken, om te zien of een patiënt het nieuwe geneesmiddel verdraagt."
"Beperk vervolgens het afleveren van medicijnen tot de echt noodzakelijke periodes, in plaats van standaard voor drie maanden. Stem de hoeveelheid medicijnen af op het volgende controlebezoek aan de arts, zodat er bij aanpassingen minder medicijnen worden verspild."
En wat kun je zelf doen? Het lijkt zinloos om je overgebleven medicijnen terug te brengen naar de apotheek, aangezien ze toch niet worden hergebruikt. Toch is dat wel wat Van den Bemt aanraadt.
"Mensen gooien het anders meestal gewoon weg of spoelen het door de wc. Dat is slecht voor het milieu en helpt ook niet om de verspilling tegen te gaan. Breng het daarom echt naar de apotheek. Dan verbranden zij het op een verantwoorde manier."
Volgens de hoogleraar is het strafbaar om je medicijnen aan iemand anders te geven voor hergebruik. "Iedere kwaal is uniek en vraagt een aparte behandeling. Ik snap de gedachte dat het verspilling tegengaat, maar het kan grote gevolgen hebben voor de persoon aan wie je het geeft."
Lambooij voegt toe: "Patiënten kunnen verspilling tegengaan door alleen medicijnen op te halen die ze echt nodig hebben en waarvan ze geen voorraad meer hebben. Bespreek daarnaast jaarlijks met je arts en apotheker welke medicijnen je echt nodig hebt, zodat je geen onnodige medicijnen in huis haalt."
Source: Nu.nl economisch