Hoe gaat het eigenlijk met Vladimir Poetin en zijn ambities in Oekraïne? Vrijdag liet hij weten klaar te zijn voor een gesprek met Trump ‘zonder voorwaarden vooraf’. Volgens Kremlinwatchers zit Poetin goed in zijn vel en is hij bereid eeuwig door te vechten – tenzij er iemand langskomt die hem geeft wat hij wil: de onttakeling en ontwapening van een onafhankelijk Oekraïne.
Omdat de toegang tot het land beperkt is en de vooroordelen groot, en omdat Russische propaganda werkt, hebben veel westerse media de grappige Russische baboesjka’s van weleer vervangen door clichés over onoverwinnelijke Russen die overal tegen kunnen, desnoods gras eten en nooit van opgeven weten.
Als iemand die er jarenlang vertoefde, lijkt me dit onzin; het tegendeel is eerder waar voor de puur op consumptie gerichte middenklasse, terwijl de onderklasse alleen tijd heeft voor primair overleven. Er is een lui patriottisme en een instinctmatige imperialistische houding (Rusland is groot en verdient zijn rijk terug), maar erg diep gaat dat allemaal niet. Zelden een Rus ontmoet die zich had verdiept in de gedachtenwereld van de nationalistische denker Alexander Doegin.
Over de auteur
Arnout Brouwers is journalist en columnist voor de Volkskrant, met als specialisatie veiligheid, diplomatie en buitenlands beleid. Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Het befaamde Russische ‘incasseringsvermogen’ is vaak gewoon armoede en gebrek aan keuzes. Net als elders in de wereld, buiten de Europese welvaartsstaten. Als het aan de merendeels apolitieke bevolking had gelegen, hadden ze misschien liever honderd extra Ikea’s gehad dan meer dan een half miljoen landgenoten verloren om een strook van 50 bij 100 kilometer verwoest land in Oost-Oekraïne te veroveren. Just my guess.
In het Westen zijn er grofweg twee scholen over de kracht van Rusland. De ene school kent u: Oekraïne staat er rampzalig voor en Rusland gaat zeker winnen tenzij er een (bijna) goddelijke interventie komt van vredebrenger Donald Trump.
Tot de andere school behoort de Amerikaanse minister van Defensie Lloyd Austin. Hij schetst de oorlog als catastrofale mislukking voor Poetin: 700 duizend doden en gewonden aan eigen kant, je strategische reserves en economie om zeep geholpen in ruil voor een oorlogsmachine waarmee je ‘nul van je strategische doelen’ hebt bereikt. Het wordt steeds duurder nieuwe vrijwilligers te vinden, vandaar de Noord-Koreaanse noodgreep.
Finlands buitenlandminister Elina Valtonen zit ook in dit kamp. In The Economist schrijft ze dat Poetin de tijd niet aan zijn zijde heeft. ‘Rusland is allesbehalve een onstuitbare natuurkracht’, de sancties werken en moeten verscherpt worden om de druk te vergroten. Ze soms Ruslands talloze economische problemen op en stelt: ‘Het momentum is aan onze kant.’
In Rusland zijn veel Z-stickers van de auto’s verdwenen, over de oorlog wordt nauwelijks gesproken, staatsnieuws als vanouds gewantrouwd. De helft vindt het prima volgens peilingen als Rusland stopt zonder Poetins doelen gehaald te hebben. Zeker als dat de kans op minder inflatie, goedkopere eieren en meer Ikea’s vergroot, voeg ik eraan toe.
Zelfs militaire bloggers zijn ontevreden. ‘Lijken, lijken, lijken’, zien ze. Desertie is wijdverbreid, net als wreedheid. Westerse media die schrijven dat Rusland nu meer terreinwinst boekt, vergeten soms te melden dat de eigen verliezen nog sneller stijgen: de geschatte gemiddelde dagelijkse verliezen van Rusland kwamen in 2022 niet boven de zeshonderd (een klein bataljon), in 2023 steeg dat naar zevenhonderd tot duizend en sinds deze zomer naar 1.200 tot 1.600. Per dag.
Wat koopt Oekraïne hiervoor? Op zich weinig, omdat het zelf met grote problemen kampt en veel afhankelijker is van externe hulp dan Rusland. En omdat autocraten makkelijker rekruten kunnen ronselen – al kent dit ook grenzen. Poetin heeft zijn volk weinig meer te bieden dan eeuwige strijd en een ‘glorieuze’ dood op het slagveld. Ook in Rusland is dat voor velen weinig aanlokkelijk, al zijn er ook miljoenen die zich vastbijten in dit agressieve patriottisme. Want Rusland is nu eenmaal ‘het grootste land ter wereld’ en een kernmacht. Revanchisme en oorlogszucht zullen er niet snel verdwijnen, ongeacht waartoe Trumps onderhandelingen zullen leiden.
Oorlog is een gevecht tussen mensen. Zonder wil om te vechten, gebeurt er niks, wat Russische leiders eerder ervaren hebben. Aan beide kanten kan het moreel instorten. De belangrijkste gift die westerse landen zichzelf en Oekraïne kunnen doen, is zich – ook aan de onderhandelingstafel – niet te laten intimideren door een krimpende macht die in de Koude Oorlog is afgeschreven door de geschiedenis – en nu door het roekeloze gedrag van zijn leider.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant