Razendsnel woningen bouwen voor vluchtelingen, starters en spoedzoekers complex en lastig? Niet volgens architecten- en ingenieursbureau TheNewMakers. ‘Je kunt de grote maatschappelijke crises oplossen met architectuur, en met draagvlak van de bevolking.’
Het hele pand van flexwoningmaker TheNewMakers staat vol met meubels die een kind uit elkaar zou kunnen halen. De stoel waar directeur Pieter Stoutjesdijk (37) op zit in de vergaderruimte, de kapstok, de meubels, het bed: ze bestaan allemaal uit losse onderdelen van hout of bamboe die simpel in en uit elkaar kunnen worden geschoven – zonder schroeven.
Dit modulaire ontwerpen is de essentie van het bedrijf. Want ook de woningen die ze maken bestaan uit losse onderdelen. Vloerdelen, keukenblokjes, badkamerdelen: ze kunnen allemaal vervangen worden. Zo kan de woning veel langer mee en verspil je minder materiaal. De keuken heeft een ‘losmaakbaarheidscore’ van 90 procent, vertelt de directeur.
De onderneming
In deze wekelijkse rubriek vertellen ondernemers over hun bedrijf. Vandaag: TheNewMakers.
Waar: Ridderkerk
Sinds: 2013
Aantal werknemers: 59
Omzet: 11 miljoen euro over 2024
‘En hij is ook ‘molestbestendig’, zoals dat heet in COA-jargon’, zegt hij, wijzend op ronde gefreesde gaten die dienen als hendels van de keukenkastjes. ‘We kunnen het zo sober maken als de minister maar wil, maar wel altijd van natuurlijke materialen.’
TheNewMakers heeft een druk jaar achter de rug. In 2024 moest het bedrijf de productie met achtvoud opvoeren. Januari is normaal een dode maand in de bouw. Maar in Ridderkerk staat de telefoon roodgloeiend. De reden: de enorme woningbouwopgave in Nederland, en het feit dat gemeenten steeds meer zelf woningen gaan neerzetten voor statushouders, Oekraïense vluchtelingen en eigen bewoners.
Het idee ontstond vijftien jaar geleden in de Verenigde Staten. Stoutjesdijk was student architectuur en Bouwtechniek in Delft. Op uitwisseling bij MIT in Boston stak het enthousiasme van zijn Amerikaanse huisgenoten die om de haverklap eigen bedrijven begonnen hem aan.
In Delft zag hij die begeestering maar mondjesmaat. ‘De bouw hier is van oudsher conservatief. Nederland is een betonland. Alles wordt gekit en gestuct.’ Dit ‘gedrocht van materialen’ moest volgens hem plaatsmaken voor biobased, dus biologisch materiaal. Hout, of liever nog, materiaal dat sneller teruggroeit, zoals bamboe of olifantengras.
Ook zag hij potentie in digitale productie: huizen kunnen ook computergestuurd gezaagd worden. Dat gaat veel sneller en preciezer. Nadat hij was afgestudeerd, stak hij al zijn spaargeld in een rokerig groene freesmachine, zette die neer in een antikraakpand in Delft en ging aan de slag.
In een bouwhesje met de slogan ‘frees niet, dat doen wij wel’ erop loopt hij dertien jaar later door zijn eigen fabriek in Ridderkerk. Om hen heen zetten medewerkers 108 woningen in elkaar, inclusief alle aansluitingen, een warmtepomp, meubels, stoffering en energielabel A+++. Kosten voor een tweepersoonswoning van 38 vierkante meter: 90 duizend euro. En in drie weken klaar.
In de eerste jaren groeide het bedrijf gestaag. Bedrijven en woningcorporaties wilden verduurzamen gingen graag met het jonge bedrijf in zee voor proefprojecten. Sinds 2022 gaat het hard. Het was de wethouder van de gemeente Rhenen die als eerste aan de lijn hing met de vraag of TheNewMakers niet tien woningen voor Oekraïense vluchtelingen kon neerzetten voor een paar jaar.
Dat lukte. Binnen tien weken woonden veertig mensen in de prefab-huizen uit de Ridderkerkse fabriek, met hoge plafonds, hoogwaardig afgewerkt met hout en een grote glazen pui.
De woningen in Rhenen gaan zo’n schatting dertig jaar mee. Inmiddels heeft het bedrijf de woningen verder ontwikkeld: het nieuwste model gaat honderd jaar mee en voldoet aan het permanent bouwbesluit.
Dus als ze vijf jaar worden gebruikt kan een gemeente ze gewoon ergens anders neerzetten of eenvoudig laten ombouwen tot sociale huurwoningen, zegt Stoutjesdijk. ‘Een woning van 18 vierkante meter kunnen we uitbouwen tot eentje van 72 vierkante meter en zo de gemeenschap helpen.’
Het bedrijf speelt in op het feit dat bouwen van woningen nu vaak drie jaar duurt vanwege aanbestedingen, vergunningen en bezwaarprocedures. Met prefab kunnen gemeenten snel huizen neerzetten op een veldje voor vluchtelingen of statushouders bijvoorbeeld. Op de achtergrond kan de gemeente dan vergunningen voor permanente bouw regelen.
In duurzame woningen investeren is goedkoper dan belastinggeld uitgeven aan het opvangen van vluchtelingen in hotels of schepen, of ‘lelijke containers’, terwijl er een tekort van een miljoen woningen is in Nederland, zegt Matthijs Meijer van Putten, die voor het bedrijf zaken doet met overheden. ‘Je gooit het geld eigenlijk weg.’
Om het nog gemakkelijker te maken voor gemeentes biedt het bedrijf ook de woningen voor drie jaar te leasen. Vooral kleine gemeenten zijn daarmee geholpen. Meijer van Putten: ‘Ze weten niet hoelang die oorlog gaat duren, dus het is spannend voor hen om voor tien jaar te investeren in opvang. Dus hebben wij gezegd: dan nemen wij het risico op ons.’
Maar schuilt in dat leasen niet een enorm financieel risico voor een jong bedrijf? Het was best spannend om het model op te zetten, zegt Stoutjesdijk. Dankzij investeringen van een bank en enkele duurzame beleggers is het gelukt. ‘De crux is losmaakbaarheid en permanente bouwkwaliteit. Zo blijven de onderhoudskosten laag. We hebben die investeerders weten te overtuigen dat we de woningen nog decennialang kunnen verhuren.’
Winstmaximalisatie is niet het doel, zegt de directeur, hij wil vooruit. Zo ergert hij zich eraan dat de binnenkant van de douche nog niet volledig uit biologisch materiaal bestaat, vertelt hij als hij in de fabriek de waterdichte wandjes laat zien. ‘Dus ontwikkelen we nu een proces om waterdichte biobased lijm te gebruiken.’
Naast stapelbare woningen heeft het bedrijf ook een tak die zich richt op modulaire keukens en badkamers en bouwpakketten die in oude loodsen, hallen of kerken kunnen worden geplaatst. Ook droomt Stoutjesdijk over uitbreiding over de grens.
Omdat zijn huizen in feite digitale bouwpakketten zijn die bij iedere freesmachine wereldwijd kunnen worden ingevoerd, ziet hij internationale mogelijkheden. ‘Waarom zouden we niet samenwerken met een fabriek in Polen om in Oekraïne huizen te bouwen als de oorlog daar straks voorbij is? Ook daar ligt een enorme opgave.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant