Marguerite Bérard, oud-klasgenoot van president Macron, moet de eerste vrouw worden aan het roer van ABN Amro. De Française gooit graag de knuppel in het hoenderhok. ‘Banken moeten het einde van de wereld verzoenen met het einde van de maand.’
is economieredacteur van de Volkskrant. Hij schrijft over de financiële sector.
Een van de befaamdste lichtingen van de École nationale d’administration (ENA), de Franse eliteschool die decennialang de bloem der natie klaarstoomde voor een carrière in de politiek of het bedrijfsleven, was die van 2002-2004: de klas van de latere president Emmanuel Macron. Toch was niet hij dat jaar de beste van zijn klas – Macron eindigde vijfde van in totaal 134 pupillen – noch de tientallen toekomstige politici en topambtenaren uit de lichting ‘Senghor’, vernoemd naar de Senegalese staatsman en dichter Léopold Senghor (1906-2001).
Nee, de beste leerling van de klas was Marguerite Bérard (47), de nieuwe topvrouw van ABN Amro. En dat is de prestigieuze school, die enkele jaren geleden werd opgedoekt door nota bene Macron zelf, destijds niet bepaald in de koude kleren gaan zitten. Want toen Bérard in 2004 tijdens de diploma-uitreiking als eerste van haar lichting naar voren werd geroepen, overhandigde ze dwars tegen het ceremoniële protocol in een twintig pagina’s tellend schotschrift aan de van woede kokende directeur.
In het schotschrift, ondertekend door Macron en 131 andere leerlingen, veegden Bérard en consorten de vloer aan met het onderwijs én de onderwijzers van de ENA. Bérard vergeleek het eerbiedwaardige instituut – het Zweinstein van de Franse technocratie, leverancier van vier Franse presidenten en negen premiers – met ‘een schoonheidswedstrijd, georganiseerd door de verschillende staatsorganen’. Het kwam Bérard en haar mede-oproerkraaiers op een reprimande te staan van de minister van Ambtenarenzaken, zoals Mathieu Larnaudie beschrijft in zijn boek Les jeunes gens – Promotion Macron.
ABN Amro is dus gewaarschuwd. Met Marguerite Bérard krijgt de derde bank van Nederland een topvrouw aan het roer – de eerste vrouwelijke bestuursvoorzitter in de tweehonderdjarige geschiedenis van ABN Amro en haar rechtsvoorgangers – die van haar hart geen moordkuil maakt. En dat zal misschien een kleine cultuurschok teweegbrengen in de Nederlandse bankierswereld, waarin de door bestuurders gebezigde teksten dikwijls dezelfde uitwerking hebben als valeriaanthee.
‘Een bedrijf kan niet neutraal blijven’, zei Bérard in haar vorige baan als bestuurder van het Franse BNP Paribas, de grootste bank van de Europese Unie. Daar was ze tussen 2019 en begin vorig jaar het hoofd van de kleinzakelijke en particuliere tak. Zelfs als banken en andere bedrijven het zouden willen, kunnen ze zich niet afzijdig houden van ontwikkelingen op het wereldtoneel, zoals de oorlog in Oekraïne, stelde ze in een interview uit oktober 2022.
‘Nergens ontmoeten zoveel verschillende mensen elkaar als in een onderneming. Terwijl buurten, scholen en sociale netwerken steeds eenvormiger worden, zijn bedrijven nog echte ontmoetingsplekken, een soort levende organismen die de tegenstellingen in de samenleving moeten zien te beheersen.’
De missie van een bank in tijden van klimaatverandering omschreef Bérard als ‘het verzoenen van het einde van de wereld met het einde van de maand’. ‘We moeten absoluut onze consumptiepatronen veranderen, omdat we de planeet in elke betekenis van het woord aan het uitputten zijn.’ Tegelijkertijd zei Bérard te beseffen dat veel klanten, zeker gezien de torenhoge inflatie van 2022, het einde van de maand meer vrezen dan het einde van de wereld.
Daardoor kunnen klanten zich niet altijd de luxe permitteren om hun consumptiepatroon te veranderen, en zijn ze dikwijls al blij genoeg als ze überhaupt de rekeningen kunnen betalen en boodschappen voor hun gezin kunnen kopen. Banken moeten de samenleving helpen om die twee uitersten met elkaar te verzoenen, aldus Bérard.
Zelf zal Bérard als topvrouw van ABN Amro het einde van de maand waarschijnlijk niet hoeven te vrezen, al behoort ABN Amro, dat deels nog in staatshanden is, niet bepaald tot de best betalende banken. Het salaris van haar voorganger Robert Swaak bedroeg in 2024 829 duizend euro. Eerder maakte de raad van commissarissen van de bank zich in het jaarverslag nog zorgen of voor dat bedrag wel een geschikte bestuursvoorzitter zou kunnen worden gevonden.
Bérard, die als de ECB én de aandeelhouders groen licht geven op 23 april zal aantreden, is in tegenstelling tot haar voorgangers Robert Swaak (een accountant), Kees van Dijkhuizen (een ambtenaar) en Gerrit Zalm (een politicus) meer een bankier. Voor BNP Paribas zat de moeder van twee kinderen in het bestuur van Banque Populaire Caisse d’Epargne, als nummer twee achter toenmalig topman François Pérol, met wie ze enkele jaren geleden trouwde. Bij BNP Paribas werd ze lange tijd genoemd als potentieel topvrouw van de bank, tot ze afgelopen maart onverwacht opstapte, ‘een donderslag bij heldere hemel’, zoals het Franse dagblad Les Échos het noemde.
Tussen het bankieren door vond Bérard tijd om een boek te schrijven: Le Siècle d’Assia (2019), het levensverhaal van haar zwijgzame joods-Russische grootvader Emmanuel Genstein (1903-1999). Daarin beschrijft ze onder meer hoe haar opa in de jaren twintig van de Sovjet-Unie ontsnapte aan de pogroms, later als bouwvakker in Tel Aviv werkte en zich eind jaren dertig aansloot bij het Franse leger, waarna hij tijdens de oorlog met veel geluk aan de Holocaust ontsnapte.
Bérard begon haar carrière in de ambtenarij. Van 2007 tot en met 2010 was ze adviseur van president Nicolas Sarkozy, gevolgd door enkele jaren als kabinetschef van de minister van Sociale Zaken. In die jaren hield ze zich onder meer bezig met de tarieven van ziekenhuizen en met een onderzoek naar overheidssteun aan bedrijven. Haar bestuurlijke talent heeft ze niet van een vreemde: haar moeder was eind jaren tachtig adviseur van toenmalig premier Jacques Chirac, terwijl haar vader prefect was van de regio Nord-Pas-de-Calais.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant