Joseph Aoun, de nieuwe president van Libanon, heeft een vlekkeloze reputatie als militair. Maar waar staat hij voor? ‘Aoun is een politiek enigma.’
is buitenlandredacteur van de Volkskrant. Ze schrijft over Israël en de Palestijnse gebieden, het Midden-Oosten en België.
Het klinkt bijna te mooi om waar te zijn: over de nieuwe president van Libanon gaan geen verhalen rond over vriendjespolitiek, politiek gestook, of ordinaire zelfverrijking. De voormalige legerchef Jospeh Aoun, die vorige week door het parlement werd gekozen als nieuwe president, heeft een werkelijk vlekkeloze reputatie als militair.
‘Tegelijkertijd is hij een politiek enigma’, schreef de Libanese krant L’Orient du Jour vorige week in een profiel. Sinds Aoun in 2017 commandant der strijdkrachten werd, deed hij nooit politieke uitspraken en gaf hij zelden interviews.
Eén keer slechts hield hij een toespraak waarin hij fel tekeerging tegen het politieke leiderschap van het land. Begin 2019 was Libanon in een zware economische crisis terechtgekomen en de Libanese munt was zo weinig waard, dat het salaris van een soldaat gelijk stond aan ongeveer 100 euro per maand. Een jaar later stond het er zo slecht voor dat het leger aankondigde alleen nog vegetarische maaltijden te kunnen serveren aan zijn mensen.
‘De soldaten hebben honger, net als de bevolking!’, zei Aoun boos in zijn toespraak. ‘Waar wachten jullie op? Wat zijn jullie van plan om te doen?’
Er gebeurde echter helemaal niets, en uiteindelijk kwam het geld van de Verenigde Staten en Qatar. De twee bondgenoten hebben ieder hun eigen belangen bij een zo stabiel mogelijk Libanees leger dat een tegenwicht kan bieden tegen Hezbollah − de machtigste organisatie van het land die ook in militair opzicht veel sterker was dan het leger, maar door Washington wordt gezien als een terroristische organisatie en door de soennitische Golfstaten als een gevaarlijk verlengstuk van Iran.
Afgezien van deze ene toespraak hield Aoun echter altijd de kaken op elkaar. Hij wordt omschreven als een generaal die dicht bij het volk staat en zijn soldaten zeer beschermend behandelt. ‘Hij verlaat nooit zijn huis en gaat nooit naar restaurants, uit fatsoen en uit consideratie voor zijn soldaten die zich zulke luxe niet kunnen veroorloven’, zegt een van zijn goede kennissen tegen L’Orient du Jour.
Ook anderen omschrijven de nieuwe president als nuchter en bescheiden. ‘Een lieve man’, zegt Bilal Saab, die vroeger voor het Pentagon heeft gewerkt, tegen persbureau AP. ‘Hij is betrokken en warm, en mijdt politieke discussies als de pest.’
Dat is een zeldzaamheid in een land waar bijna alles politiek is. Het begint in Libanon al met je naam, waaraan mensen vaak direct weten tot welk geloof je behoort − en daarmee in welke wijk je woont, met wie je omgaat, wie je moet benaderen voor een baantje, en op welke partij je stemt. Loyaliteit loopt in Libanon strak via sektarische lijnen.
Dat zie je ook terug in de manier waarop de macht is verdeeld. Toen het Franse mandaat over het gebied in 1943 werd opgeheven en Libanon haar onafhankelijkheid kreeg, werd het Nationaal Pact gesloten, in de hoop alle religieuze partijen tevreden te houden. De president zou altijd een maronitische christen zijn, de premier een soenniet en de voorzitter van het Huis van Afgevaardigden een sjiiet.
De 61-jarige Aoun werd geboren in het christelijke dorpje Jezzine in het zuiden van Libanon. Hij studeerde politieke wetenschappen aan de Amerikaanse Universiteit in Beiroet, heeft daarnaast een graad in de krijgswetenschappen, en in 1983, toen Libanon nog werd verscheurd door een burgeroorlog, ging hij in het leger.
George Nader, een gepensioneerde brigadier-generaal die zij aan zij met Aoun heeft gevochten, vertelt aan persbureau AP dat de man zelfs tijdens hevige gevechten kalm bleef. Tijdens een veldslag in 1990, die Nader omschrijft als ‘de bloedigste die ik ooit heb meegemaakt’, bleef Aoun ‘standvastig en gefocust’.
De grote man met het kale hoofd en de hoekige kaken werd in 2017 benoemd tot commandant der strijdkrachten. Hij kreeg het in de jaren die volgden flink voor de kiezen: het leger streed (samen met strijders van Hezbollah) tegen militanten van Islamitische Staat die Libanon vanuit Syrië waren binnengedrongen, maar hij moest de strijdkrachten ook heelhuids door verschillende crises zien te loodsen. Zo waren er de hevige protesten tegen de regering in 2019, de explosie in de haven van Beiroet in 2020 en sinds oktober 2023 de strijd tussen Israël en Hezbollah, die uiteindelijk duizenden burgers het leven kostte.
Het vergt veel talent om het aanzien van het leger in zulke roerige tijden hoog te houden, de interne rust te bewaren, en ondertussen niemand op de tenen te gaan staan. ‘Maar onder zijn leiderschap behield het leger haar inclusiviteit en neutraliteit, en werd de stabiliteit van het land beschermd’, zei Imad Salamey, politiek wetenschapper aan de American University in Beiroet tegen de website Middle East Eye. ‘Hij weigerde het leger te verbinden met politieke facties.’
In zijn overwinningstoespraak zei Aoun dat zijn verkiezing ‘een nieuwe fase’ inluidt. Hij noemde Arabische landen, die ooit door Iran uit Libanon zijn verdreven, ‘broedernaties’, en stelde dat de staat het ‘monopolie moet krijgen op het dragen van wapens’ − een subtiele referentie aan de oproep aan Hezbollah om zichzelf te ontwapenen. Het leger en het leger alleen moet Libanon kunnen verdedigen, stelde hij − zonder milities dus als Hezbollah die het land al jarenlang intern verdeelt en meesleurt in oorlogen.
Twitter bericht wordt geladen...
‘Een krachtige toespraak’, schreef Maha Yahya, directeur van de denktank Carnegie in Beiroet op X. ‘Het is de eerste keer in lange tijd dat de Libanezen een sprankje hoop krijgen.’
Drie uitdagingen waar Aoun voor staat:
- De economische crisis van Libanon
Het land is sinds 2019 failliet, de munt is geen cent meer waard en meer dan 80 procent van de bevolking leeft onder de armoedegrens.
- Ontwapenen Hezbollah
De organisatie is ernstig verzwakt door de strijd met Israël, maar is nog steeds een politieke en militaire factor van belang, en zal zich niet zomaar terzijde laten schuiven.
- Israël
Op dit moment heerst een bestand van zestig dagen. Dat loopt af op 27 januari, maar vooralsnog heeft het Israëlische leger nauwelijks aanstalten gemaakt zich uit het zuiden van Libanon terug te trekken.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant