Bij de herstart van het politieke jaar zet Nieuw Sociaal Contract het landbouwdebat binnen de regeringscoalitie op scherp. De fractie mist visie bij BBB-minister Wiersma en vreest dat de landbouw zo alsnog afstevent op ‘gedwongen krimp’.
is chef van de politieke redactie van de Volkskrant.
Dat zegt NSC-Kamerlid Harm Holman zaterdag in NRC. Holman, voorheen zelf veertig jaar melkveehouder, toont zich zeer bezorgd over het gebrek aan voortgang in Wiersma’s eerste zes maanden als landbouwminister. ‘Ze werkt hard. Maar de vraag is: hoe creëren we een doorbraak? En is de minister in staat om een doorbraak te creëren? Er is geen duidelijk toekomstbeeld, geen visie. Geen structuurbeleid hoe de landbouw er over vijftien jaar uit moet zien.’
Hij erkent dat zijn eigen partij vorig jaar de handtekening zette onder het Hoofdlijnenakkoord. Daarin is veel hoop gevestigd op de pogingen om in Brussel nieuwe verzachtingen van de mest- en stikstofregels af te dwingen. Maar Holman gelooft daar inmiddels niet meer in, en zeker niet op de korte termijn. ‘Over het Hoofdlijnenakkoord moeten we ook constateren dat alles toch anders loopt dan we vorig jaar hadden ingeschat. De kans dat we dit jaar uit Brussel een versoepeling van de mestregels terugkrijgen is nihil, en volgend jaar heel klein, denk ik.’
Wiersma kampt groftweg met twee grote hoofdpijndossiers, de stikstofcrisis en de mestimpasse. Ruim vijf jaar na het ‘stikstofvonnis’ van de Raad van State daalt er nog altijd te veel stikstof neer op de Nederlandse natuurgebieden. Zolang die situatie niet verandert, blijft het voor veel bouwprojecten ingewikkeld om een natuurvergunning te krijgen.
Het mestprobleem is sinds 1 januari acuter dan ooit: door het wegvallen van de zogeheten ‘derogatie’, zoals de Brusselse uitzondering voor Nederland wordt genoemd, mogen boeren minder mest uitrijden dan eerder. Het afvoeren en verwerken van mest is duur, en de vrees is dat de vele boeren die dit niet kunnen betalen failliet zullen gaan. De mestkelders raken steeds voller.
Wiersma erkende eind 2024 in de Kamer dat zij geen snelle oplossing voorhanden heeft. Zij raadt melkveehouders aan ‘zelf keuzes te maken’ om het probleem oplossen, maar wil niet expliciet maken wat dat zou kunnen betekenen. Over gedwongen krimp van de veestapel wil BBB niet praten - dat is een plechtige verkiezingsbelofte van partijleider Van der Plas.
Holman vreest dat het kabinet door gebrek aan beleid zeer kwetsbaar is bij de rechter. Later deze maand volgt de uitspraak in de bodemprocedure van Greenpeace tegen de Staat. De milieuorganisatie eist dat het kabinet de uitstoot van stikstof ‘drastisch en snel’ naar beneden brengt. Milieuorganisatie Mobilisation for the Environment - die in 2019 het stikstofvonnis bij de Raad van State afdwong - kondigde in december een ‘tsunami’ van nieuwe rechtzaken aan om de provincies in 2025 te gaan dwingen tot handhaving.
Holman vreest ‘ongecontroleerde chaos’ en maakt zich grote zorgen. ‘Ik ben geen jurist, maar mijn boerenverstand zegt me dat dit verstrekkende gevolgen gaat hebben (...) In het Hoofdlijnenakkoord staat dat wij geen gedwongen krimp van de veestapel willen. Nou, dit kan gewoon uitdraaien op gedwongen krimp.’
Het landbouwbeleid ligt binnen de regeringscoalitie zeer gevoelig. De BBB eiste in de formatie het ministerie op met de belofte de crisis op het platteland op te lossen, maar Holman en VVD-Kamerlid Thom van Campen stelden zich vorig jaar in debatten al zeer kritisch op tegenover Wiersma. Ook de VVD mist toekomstperspectief en sprak over gebrek aan urgentie. BBB-leider Van der Plas reageerde daar geërgerd op en eiste in een gesprek met de coalitiegenoten meer steun voor Wiersma.
Holman zegt nu dat er intern inderdaad dingen zijn ‘uitgepraat’, maar maakt ook duidelijk dat hij niet van standpunt verandert. ‘Uiteindelijk kunnen we alleen uit deze crisis komen door minder stikstof en meer natuurherstel.’
Alles over politiek vindt u hier.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant