De bosbranden in Los Angeles worden aangewakkerd door de Santa Ana-winden. Die zijn op zichzelf geen bijzonder natuurfenomeen. Maar in combinatie met de droogte is deze wind bloedlink bij het verspreiden van branden, vertellen geografen tegen NU.nl.
In het gebied rond Los Angeles komen bosbranden regelmatig voor. Maar het is opmerkelijk dat dit ook in januari gebeurt.
Je kunt de bosbranden aan de zuidelijke kust van Californië in twee categorieën indelen, zegt geograaf Sander Veraverbeke van de Vrije Universiteit in Amsterdam. Hij onderzoekt onder meer de oorzaken van de bosbranden en de gevolgen op de natuur en het klimaat.
Bij de ene categorie horen de bosbranden in de zomermaanden. Die ontstaan in erg warme omstandigheden en zijn vergelijkbaar met zomerbranden het Middellandse Zeegebied: Los Angeles heeft namelijk ook een mediterraan klimaat.
Maar de bosbranden vanaf grofweg september ontstaan op een andere manier. De Santa Ana-winden spelen daar een belangrijke rol in.
Die winden worden veroorzaakt door een hoge drukgebied dat boven de woestijn van het Grote Bekken ontstaat, in de staten Nevada en Utah. Als er een lagedrukgebied ligt bij de kust van Zuid-Californië, trekt een stevige wind van de woestijn naar de kust.
"Op een bepaald moment botst die droge wind op de bergen die om Los Angeles heen liggen", zegt Veraverbeke. "De wind zoekt daar een weg doorheen en doet dat door de valleien. Dan heb je een massa lucht die door een klein gaatje moet, en krijg je een enorme toename van de windsnelheid. Dat zijn meestal gebeurtenissen van één tot vier dagen lang." De route van de wind kan je op het kaartje hieronder zien:
"Op dat moment is het een soort haardroger die over het landschap blaast. Het kleinste vonkje is genoeg om te leiden tot een enorme brand."
Zo'n vonkje kan op verschillende manieren overspringen. Zo kan een elektriciteitskabel knappen, kan een automobilist een sigaret weggooien of kan er sprake zijn van brandstichting.
De Santa Ana-winden en zelfs -branden zijn geen uitzonderlijk fenomeen. Maar het feit dat er de afgelopen maanden nauwelijks regen is gevallen maakt de situatie uitzonderlijk.
"Vanaf oktober en november kan je neerslag verwachten", zegt Veraverbeke, die zelf vijf jaar in Los Angeles heeft gewoond en gewerkt. "We zeiden meestal: als je de Santa Ana-wind voor Thanksgiving (eind november) krijgt, kan je rekening houden met grote branden." Er is immers grote kans dat er dan nog geen neerslag is gevallen en de grond droog is.
"Meestal gaat het na november wel regenen en is het natter. Als de Santa Ana-wind dan opduikt, heeft deze het brandeffect niet meer omdat de vegetatie vochtiger is. Maar nu is het begin januari. De regen is nog uitgebleven, en daarom kan een Santa Ana-wind zelfs nu effectief zijn in het verspreiden van een brand."
Ook wordt de brand gevoed door gewassen die de afgelopen jaren goed hebben kunnen groeien, zegt geograaf Niels Andela. "Afgelopen twee jaar viel er veel neerslag. Daardoor groeiden de grassen en struiken goed en werd er veel brandstof opgebouwd. Dat werd gevolgd door een heel droge periode afgelopen zomer en herfst. Door die combinatie met de sterke winden kun je deze situaties krijgen."
Veel NU.nl-lezers vragen zich af wat de rol is van klimaatverandering. Van de zomerse bosbranden in Californië is het duidelijk dat ze vaker voorkomen en intenser worden door klimaatverandering, zegt Veraverbeke.
"Maar bij de Santa Ana-branden is het een ingewikkelder verhaal, omdat ze afhankelijk zijn van het weerpatroon", vervolgt de wetenschapper. "Er is onderzoek dat aantoont dat de stormen minder frequent zouden kunnen gebeuren als het klimaat verandert."
Maar aan de andere kant kan het drogere seizoen ook langer worden door klimaatverandering. Dan vallen de droge periodes vaker samen met de eerste maanden van de Santa Ana-winden. "Je kan dus eigenlijk verschillende argumenten aanbrengen, over of die soort branden wel of niet vaker zullen voorkomen in de toekomst", zegt Veraverbeke. "Daar moet nog wel meer onderzoek naar gedaan worden."
Naast klimaatverandering en de wind zijn tot slot nog andere factoren die meespelen bij de impact van de brand. Zo speelt ook mee dat er een een groot stedelijk gebied wordt getroffen, zegt Andela. "Het zijn niet eens zulke grote branden: de impact op het ecosysteem valt misschien nog wel mee." Maar de stad heeft zich ontwikkeld richting brandgevaarlijkere gebieden. "Sommige van die gebieden waren een aantal decennia geleden niet bewoond."
"In het verleden was het lastiger om branden onder controle te houden. Maar mensen zijn daar beter in geworden, dus zijn mensen ook in brandgevoelige gebieden gaan wonen. Het is namelijk mooi wonen in de bergen, maar dat is nu weer problematisch."
Source: Nu.nl algemeen