Waar de aankondiging van het nieuwe Zaanse museum Zamu eerst nog uitgekiend leek, blijft op dit moment vooral de verwarring over.
Ophef kan een marketingstrategie zijn. Ook raadselen kunnen de nieuwsgierigheid prikkelen. Maar museum Zamu, dat dit jaar verwacht te openen in Zaandam, maakt het wel erg bont.
Toegegeven: oorspronkelijk leek het te gaan om een uitgekiende lancering. NRC had de primeur eind augustus op de voorpagina: de opening van een ‘megamuseum’ in Zaandam. In de culturele bijlage stond dat museum Zamu op het Hembrugterrein ‘bijna drie keer zo groot als het Rijks’ zou worden en in 2025 opent. Ondernemers Serge Hannecart en Ernest Mourmans vertelden erover. Het Parool had prompt ook stuk over Zamu, Rubiah Balsem zou ‘de eerste directeur van dit museumparklandschap’ worden. Zij zei: ‘We zetten een Moma in de achtertuin.’
Wekelijks neemt Bor Beekman, Robert van Gijssel, Joris Henquet, Merlijn Kerkhof, Anna van Leeuwen of Herien Wensink stelling in de wereld van film, muziek, theater of beeldende kunst.
Dat zijn grote woorden. Toch ging de kunstredactie van de Volkskrant niet halsoverkop naar Zaandam. Er worden vaker musea aangekondigd. Ik moest denken aan een artikel uit 2017. Toen stond in Het Parool: ‘Amsterdam krijgt er een tentoonstellingsruimte van formaat bij. Een 7 meter hoge hal met 500 vierkante meter oppervlak aan het Buikslotermeerplein. De naam: Kunsthalle Amsterdam.’ Nooit meer iets van gehoord. Nu ik ernaar zoek zie ik dat er uiteindelijk een pop-upinitiatief was in het winkelcentrum, en wat online projecten.
De Zamu-plannen roepen ook het eerdere kunstinitiatief op het Hembrugterrein in herinnering, Het Hem. Volgens ondernemer en filantroop Alex Mulder zou dat ‘een Tate Modern aan het Noordzeekanaal’ worden. Na een ambitieuze aftrap in 2019, met kunst van Erik van Lieshout, Adrian Piper en Dana Lixenberg, volgden een aantal experimentelere tentoonstellingen. Tot Mulder zich vijf jaar later terugtrok: Het Hem voortzetten bleek ‘niet haalbaar’, vanwege de ‘vertraagde ontwikkeling van het Hembrugterrein’ en de moeilijke bereikbaarheid van het gebied.
Eerst zien dan geloven, dachten we dus bij Zamu. NRC wijdde nog twee artikelen aan het beoogde museum. In een betoog schreef kunstredacteur Hans den Hartog Jager dat ‘de jubelzang op het nieuwe Zamu’ onterecht was. Hij vond het ‘een liefdeloos, flodderig initiatief’. Bovendien zou de programmering van Zamu niet passen bij de ambitie van Rubiah Balsem, die het in Het Parool had gehad over ‘een diversiteit aan kunstenaars’.
Daarna volgde een artikel van NRC-ombudsman Arjen Fortuin, waarin de verwarring groter werd. De Zamu-initiatiefnemers distantieerden zich namelijk geheel van de uitspraken die hun ‘eerste directeur’ in Het Parool had gedaan: ‘Balsem heeft slechts korte tijd één dag in de week voor Zamu contacten met de gemeente onderhouden. Directeur is ze nooit geweest en zal ze ook nimmer worden.’
Geen uitgekiende marketingstrategie dus. In correcte marketingtermen zou je deze opeenvolging van berichten eerder een shitshow noemen. Desondanks kan het natuurlijk alsnog een mooie nieuwe culturele plek worden. Graag had ik u in deze ‘verheugbijlage’ uitgelegd hoe het allemaal wél zit, maar Zamu laat per e-mail weten ‘in alle rust verder te werken, zonder extra persaandacht’. Hetzelfde e-mailadres (de mails zijn niet ondertekend) laat desgevraagd weten dat Balsem niet meer betrokken is bij Zamu. En: ‘De omvang van de collectie kan vandaag om verschillende redenen niet gedeeld worden.’ Mysterieus. In herfst 2025 wil het museum openen.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant columns