In Museumpark Archeon wordt deze winter de prehistorie tot leven gebracht. Daarbij is ook een rol weggelegd voor kunstmatige intelligentie. Maar niet iedereen is fan van de vertelling. "Mensen uit die tijd worden afgebeeld als een kruising tussen acteurs uit een bierreclame en ondergoedmodellen."
Het Alphense Archeon besteedt tijdens zijn Licht Festival aandacht aan de ontdekking van barnsteen, een fossiele hars die ook bekendstaat als amber. Het museumpark laat het verhaal vertellen door medewerkers die in historische klederdracht het leven uit de middensteentijd uitbeelden. Dat wordt aangevuld met lichttechnologie en videoprojecties met voice-overs.
De video's zijn deels met AI gemaakt. Een promovideo op Instagram laat al zien wat voor bevreemdende beelden dat oplevert. Er komt een vogel in beeld met twee ogen onder elkaar en poten die los langs het lijf schuiven. "Wat is dit voor AI-onzin?", reageert iemand onder het filmpje.
Dat vraagt archeoloog Gerrit Dusseldorp zich ook af. Hij bracht afgelopen weekend een bezoek aan Archeon en plaatste op Bluesky enkele foto's van AI-beelden die volgens hem niet kloppen met de werkelijkheid. "Dankzij DNA van opgegraven skeletten weten we dat de mensen in de middensteentijd een donkere huidskleur hadden", zegt hij tegen NU.nl. "De ontwikkeling van een lichte huidskleur kwam pas veel later in de Europese geschiedenis. Maar de mensen in de filmpjes zijn net zo wit als ik (Dusseldorp heeft een witte huidskleur, red.)."
Zo heeft Dusseldorp wel meer voorbeelden. In een video ziet hij halfnaakte, stevige mannen die een stuk barnsteen hebben gevonden. "De voice-over benadrukt dat het jagers en verzamelaars zijn", vervolgt hij. "Dat zijn vaak pezige mensen. Maar in het filmpje worden ze afgebeeld als een kruising tussen mensen uit een bierreclame en ondergoedmodellen. En ze waren ook niet halfnaakt. In de middensteentijd waren mensen geen neanderthalers meer, ze droegen gewoon kleding."
Met de snelle opkomst van generatieve AI, waarmee de computer zelf tekst of beeld bedenkt op basis van een regel tekst, blijken de resultaten van die technologie constant voer voor discussie. Zo liet Google zijn gebruikers begin vorig jaar tijdelijk geen afbeeldingen genereren met zijn AI-model. Dat kwam doordat historische figuren, zoals Duitse soldaten uit het nazitijdperk, met een andere huidskleur werden getoond.
Dusseldorp vindt dat AI-beelden niet op deze manier in dit soort musea thuishoren. "Als je een informatieve voice-over gebruikt, wek je de indruk dat je naar een reconstructie van het verleden kijkt", zegt hij.
Archeon-directeur Monique Veldman snapt de kritiek en zegt het mee te nemen in de evaluatie. "De uitdaging is om het oude te behouden en er nieuwe technologie aan toe te voegen", vertelt ze over het idee van het festival.
Volgens Veldman worden bezoekers in de eerste plaats getrakteerd op een "leuk avondje uit. Met veel ruimte voor de historische wetenschap, maar wel gebracht met een knipoog en een beetje fantasy." Volgens Veldman is het wel duidelijk wanneer echte beelden worden afgewisseld met AI-beeld. "Archeon is een informatief park dat mensen moet enthousiasmeren voor geschiedenis en misschien kunnen we met deze technologie een nieuw publiek bereiken."
Dusseldorp zegt dat het inderdaad een leuk uitje was. "De video's zijn waarschijnlijk met de beste bedoelingen gemaakt, maar dit had stukken beter gekund", zegt hij. "Ik ben archeoloog en waarschijnlijk pedanter dan de gemiddelde bezoeker, maar dit heeft een hoog Asterix en Obelix-gehalte. Het geeft op allerlei manieren een twijfelachtig beeld van het werkelijke verleden."
Archeon is ook niet van plan om met AI te stoppen. "We gaan het volgend jaar zeker weer doen", belooft Veldman.
Source: Nu.nl Tech