Op zijn oude dag had zelfs het Front National, de politieke partij die Jean-Marie Le Pen had opgericht, hem niet meer nodig. De meest omstreden politicus uit de naoorlogse Franse geschiedenis maakte anti-immigratiestandpunten bespreekbaar, maar vervreemdde ook bijna iedereen van zich met zijn racisme en extremisme.
Le Pen overleed dinsdagmiddag op 96-jarige leeftijd in een zorginstelling in de omgeving van Parijs.
Hij was tijdens zijn lange loopbaan als politicus onderwerp van schandaal na schandaal. Le Pen deed meerdere antisemitische uitspraken die hem op gerechtelijke veroordelingen kwamen te staan. Zelfs voor leden van zijn familie werd zijn extremisme uiteindelijk te veel.
Tegelijkertijd was Le Pen dertig jaar lang Europarlementariër en wist hij ondanks zijn politieke isolement lang onderwerp van gesprek te blijven. Zijn kritiek op immigratie werd in de loop van de tijd meer maatschappelijk geaccepteerd.
Le Pen werd in 1928 geboren in Bretagne. Zijn vader was visser en kwam in 1942 om het leven, nadat zijn boot op een zeemijn was gelopen. Le Pen studeerde politicologie en rechten en sloot zich in 1954 aan bij het Franse Vreemdelingenlegioen.
Hij vocht als parachutist in onder meer Indochina (het huidige Vietnam, Laos en Cambodja) en Algerije, waar Frankrijk de koloniale macht was en te maken kreeg met vrijheidsstrijders. In latere jaren verdedigde Le Pen het martelen van gevangenen in Algerije door zijn toenmalige collega's. Ondanks zijn ontkenningen vonden historici overtuigende bewijzen dat hij zich daar zelf ook schuldig aan had gemaakt.
Als student hield Le Pen zich al op aan het uiterst rechtse einde van het politieke spectrum, onder meer als voorzitter van een vereniging van rechtenstudenten die zich vooral bezighield met knokpartijen tegen communisten. Hij werd verschillende keren veroordeeld wegens mishandeling. Zijn tijd in het leger gaf verder vorm aan de racistische en extremistische denkbeelden die zijn politieke loopbaan zouden kenmerken.
Le Pen was fel tegenstander van de Algerijnse onafhankelijkheid. Hieronder is hij te zien bij een demonstratie daartegen in 1956. Hij draagt een militaire baret en een sjerp die laat zien dat hij in het parlement zit.
Na zijn terugkeer in Frankrijk sloot Le Pen zich aan bij de politieke beweging van de populistische en openlijk antisemitische politicus Pierre Poujade, die zich verzette tegen onder meer inkomstenbelasting, industrialisering en de invloed van de overheid. Le Pen werd in 1956 verkozen tot lid van het Franse parlement, de Assemblée nationale.
Hij kreeg ruzie met Poujade en verloor zijn zetel in 1962. Na een decennium van politieke obscuriteit richtte Le Pen in 1972 zijn eigen politieke partij op: het Front National (FN). Het begin was stroef. Hij deed in 1974 een zeer onsuccesvolle gooi naar het presidentschap en wist in 1981 niet genoeg handtekeningen te verzamelen om zich überhaupt kandidaat te stellen.
Le Pen bracht steeds hardere anti-immigratieboodschappen. In de loop van de tijd begonnen die aan te sluiten bij onvrede over Noord-Afrikaanse migranten, met name in Zuid-Frankrijk. Tijdens de Europese verkiezingen in 1984 kreeg het FN 10 procent van de stemmen en kwam Le Pen in het Europees Parlement te zitten. Daar zou hij meer dan dertig jaar blijven, als grote vijand van Europese eenwording. Le Pen vond dat de EU zich niet met Frankrijk moest bemoeien.
Als politicus was Le Pen een provocateur. Hij droeg openlijk nationalistische, racistische en antisemitische standpunten uit. Tijdens een interview in 1987 kwam daar Holocaustontkenning bij. Le Pen noemde de gaskamers waarin miljoenen Joden en anderen waren vermoord "een voetnoot in de geschiedenis van de Tweede Wereldoorlog". Hij werd vanwege zijn uitspraken meerdere keren veroordeeld tot hoge boetes.
In 2002 beleefde hij zijn hoogtepunt. Door politieke verdeeldheid bij linkse partijen schopte Le Pen het verrassend tot de tweede ronde van de presidentsverkiezingen. Hij kwam tegenover zittend president Jacques Chirac te staan.
Le Pens kandidatuur stuurde een schokgolf door Frankrijk en leidde tot massale protesten in Parijs. Andere politieke partijen verenigden zich tegen hem en riepen hun achterban op tot een stem op Chirac. Die behaalde de grootste verkiezingszege uit de Franse geschiedenis.
Als 78-jarige probeerde Le Pen in 2007 nog een keer president te worden (in totaal deed hij dat vijf keer), maar eindigde hij als vierde. Het FN wist in datzelfde jaar en in 2007 geen parlementszetels te winnen. Le Pen was definitief weggezakt als relevante figuur in de Franse politiek.
Hij stapte in 2011 op als partijleider en werd opgevolgd door zijn dochter Marine, hieronder afgebeeld. Zij probeerde het FN uit de extreemrechtse hoek te halen, terwijl hij weigerde zijn gedrag aan te passen of zijn uitspraken te matigen. Le Pen werd in 2018 definitief uit de partij gezet. Zijn dochter brak publiekelijk met hem en zette dat kracht bij door de partij om te dopen tot Rassemblement National (RN).
Le Pen was te extreem om ooit echt in de buurt van de macht te komen. Zijn loopbaan werd gekenmerkt door ruzies en schandalen en hij werd uiteindelijk een blok aan het been van zijn eigen politieke partij.
Desondanks heeft hij een blijvende invloed gehad op de Franse politiek. Hij kreeg veel aandacht vanwege zijn extreme uitspraken, maar bracht ook gevoelens die bij een deel van de kiezers leefden onder woorden. Le Pen maakte anti-immigratiestandpunten tot onderwerp van maatschappelijk debat.
Zijn partij werd hem uiteindelijk ontnomen. Het Front National veranderde flink onder het bewind van zijn dochter en is zelfs niet meer onder die naam bekend. Maar Jean-Marie Le Pen zal altijd de eerste blijven die de partij politiek relevant maakte. Ook als hij dat vooral voor elkaar kreeg door vrijwel iedereen tegen zich in het harnas te jagen.
Source: Nu.nl algemeen