is kunstredacteur van de Volkskrant. Hij schrijft over films, series en fotografie.
De rubriek Beeldvormers onderzoekt hoe een foto onze kijk op de werkelijkheid beïnvloedt. Deze week: hoop in Homs.
Je wilt als krant, en zeker als fotoredactie, het jaar op zijn minst hoopvol beginnen. Lezers van de papieren krant van donderdag 2 januari kwamen een vrolijke, naakte nieuwjaarsduik tegen, een vredesmars in Istanbul en een Utrechts oudejaarszaalvoetbaltoernooi als ‘vuurwerkvervanger’.
Onze aandacht werd vooral getrokken door een foto uit het Syrische Homs, bij een zeer ernstig verhaal over de zoektocht naar bewijsmateriaal tegen de beulen van het regime-Assad. Kop: ‘Assads regime leek op goelags van Stalin’. Maar op de foto zien we een groentehandelaar die zijn waar heeft uitgesteld naast een ‘kapotgeschoten tank’, volgens het fotobijschrift. Met op de achtergrond een vervallen, dichtgemetselde stad valt de lage winterzon precies op zijn waar, dat fraai is uitgelicht.
De foto werd al op 20 december gemaakt door de jonge Syrische fotograaf Sameer al-Doumy (26), lid van het AFP-team (Agence France Presse) dat de nasleep van de val van Assad verslaat. Al-Doumy is een alias, een verwijzing naar zijn geboortestad Douma, jarenlang gebruikt om te kunnen werken zonder hemzelf en zijn familie in gevaar te brengen. In 2011 was hij nog een scholier die de eerste protesten tegen het regime-Assad in beeld probeerde te krijgen door de demonstraties stiekem te filmen en te verspreiden.
In 2014 begon hij zich in fotografie te verdiepen, met YouTube-tutorials als leerschool. Nog in hetzelfde jaar werd hij gerekruteerd door persbureau AFP, waarvoor hij sindsdien werkt. Al in 2016 won hij in de nieuwscategorie van World Press Photo met een foto uit Hamouria in Syrië, van een fietser die de brandende resten passeert van een huis na een bombardement. In 2017 ontvluchtte hij de gruwelijke burgeroorlog richting Frankrijk, waar hij sindsdien woont en werkt.
Na de val van Damascus en de vlucht van Assad op 8 december keerde Al-Doumy met een team van AFP terug naar Syrië. Hij fotografeerde de massagraven, de geplunderde villa van Maher al-Assad, de broer van de president, de omvergetrokken standbeelden, de vele posters waarmee mensen hun vermiste familieleden proberen op te sporen.
Maar wie door zijn bijzondere beelden (terug te vinden op Getty Images) gaat, ziet dat hij ook op zoek was naar hoopvolle beelden, voor een hoopvol moment voor zijn land. Veel spelende kinderen, veel opvliegende vredesduiven, veel mensen die hun dagelijks leven weer proberen op te pakken, letterlijk tussen de puinhopen. Zijn persbureau maakt ook een reportage over de fotograaf zelf, als hij zijn oude buurt in Douma bezoekt. Collega Aris Messinis volgt hem als hij op 22 december onder meer zijn oude school bezoekt, achtenhalf jaar nadat hij zijn geboortegrond heeft verlaten.
Op zijn Instagram-account staat een filmpje dat op deze dag is opgenomen. Hij bezoekt zijn ouderlijk huis, waar nog altijd een neef woont. ‘Ici, c’est chez moi’ (Dit is bij mij thuis), zegt hij in inmiddels vloeiend Frans. Wie op zoek is naar een houvast voor 2025 moet misschien bij dit filmpje beginnen.
Twee dagen voor zijn terugkeer naar Douma loopt hij rond op het plein in Homs, waar de groentehandelaar zijn waar uitstalt. Op de foto hierboven zien we de groentestal rechts in beeld. Hij richt hier zijn aandacht op de spelende kinderen op de tank. Linksachter verschijnt een regenboog aan de hemel tegen de achtergrond van een bui die zojuist is overgetrokken, in een soort harmonie met de fruit- en groentestal. Je kunt zeggen dat het allemaal wat veel is, en in de internationale nieuwsfotografie wordt over het algemeen zuinigjes met regenbogen omgesprongen, wat nadrukkelijke symboliek betreft.
Maar hier in Homs, op dit moment, door de ogen van deze jonge fotograaf, is het een volstrekt valide beeld.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant