Bij de zoektocht naar de verdachte van de drie dodelijke schietpartijen in Rotterdam werden zware middelen ingezet: de politie deelde foto's en het Openbaar Ministerie loofde een beloning van 30.000 euro uit. Hoe gebruikelijk is dit? En hoe goed werken deze opsporingstechnieken?
In het onderzoek naar de verdachte Rotterdammer kreeg de politie veel tips binnen van onder anderen buurtbewoners, vertelde politiechef Fred Westerbeke vrijdag op de persconferentie. Op basis daarvan werd de verdachte voor zijn arrestatie al staande gehouden.
Het is nog niet duidelijk of de gouden tip die leidde tot zijn arrestatie ook van een burger kwam. Daarom is ook nog niet bekend of iemand de beloning van 30.000 euro toegekend krijgt. "Maar dat komt nauwelijks voor", zegt een woordvoerder van het Openbaar Ministerie (OM). Het OM bepaalt doorgaans of er een beloning wordt uitgeloofd en hoe hoog die moet zijn.
Het uitloven van een beloning komt meer voor, blijkt uit onderzoek van de Open Universiteit in opdracht van het Wetenschappelijk Onderzoek- en Datacentrum. Waar het in het verleden vaak als laatste middel werd ingezet, gebruiken autoriteiten het nu steeds vaker al in een vroege fase van een strafrechtelijk onderzoek.
Dat gebeurt vooral bij zware misdrijven als moord, doodslag, brandstichting, gewelddadige overvallen en zedenzaken, zegt de woordvoerder van het OM. "Dan is het van belang om in een korte tijd zoveel mogelijk informatie te verzamelen. Bijvoorbeeld omdat iemand een gevaar vormt voor de samenleving."
Maar het uitloven van een beloning is ook een middel om meer aandacht te generen voor een zaak, zegt criminoloog Jasper van der Kemp tegen NU.nl. "Of als het vermoeden bestaat dat iemand in de omgeving meer weet en die persoon wakker geschud moet worden." Zo zou een geldbedrag bijvoorbeeld familieleden of kennissen over de streep kunnen trekken om informatie te delen.
Maar daar plaatst Van der Kemp vraagtekens bij. "Als je echt bang bent voor iemand, ga je niet zomaar informatie delen. Ook niet als daar een geldbedrag tegenover staat. Daarnaast hoop je natuurlijk dat iemand informatie deelt vanuit het belang van de maatschappij en niet vanwege het geld."
Dat laatste kan ervoor zorgen dat een beloning juist averechts werkt. Als de indruk wordt gewekt dat iemand alleen een tip geeft vanwege het geld en niet vanuit maatschappelijk belang, kan dat onbetrouwbaar overkomen. "Mensen die eerst bereid waren een tip te geven, willen dat dan niet meer doen. Dan zijn ze bang dat de politie denkt dat ze alleen op het geld uit zijn."
In het onderzoek naar de schutter koos de Rotterdamse politie er niet alleen voor om een beloning uit te loven, maar ook om een foto van de verdachte te delen. Dat is een zwaar middel dat de politie niet zomaar inzet, zegt docent-onderzoeker Bram Groothoff van de Vrije Universiteit Amsterdam. "Wanneer dat wordt gedaan, zie je dus meteen de urgentie."
De verdachte en zijn of haar familieleden hebben in Nederland recht op privacy. Als de politie vastloopt in een onderzoek, worden bijvoorbeeld eerst geblurde beelden van een verdachte gedeeld, zodat die de kans heeft zichzelf te melden. "Pas als dat niet gebeurt, kan de politie er alsnog voor kiezen de foto te delen."
Ook met het delen van iemands naam is de politie voorzichtig. Zo wordt de achternaam van een verdachte bijvoorbeeld bijna nooit voluit geschreven. "Die privacy schendt de politie pas als er angst is dat er meer slachtoffers zullen vallen. Of als er andere serieuze verdenkingen tegen een persoon zijn." Door dan specifieke informatie te delen, hoopt de politie ook veel concrete tips binnen te krijgen.
Of het delen van beelden en namen van verdachten leidt tot meer tips, is volgens een woordvoerder van het landelijke politiekorps per zaak verschillend. "Het ligt eraan hoe betrokken de omwonenden zijn. Als het slachtoffer bijvoorbeeld een kind is, zullen veel ouders zich identificeren met de zaak. Dan zijn ze sneller geneigd om tips te delen." Datzelfde geldt voor zaken waarin een beloning wordt uitgeloofd.
Maar over het algemeen geldt: hoe meer aandacht een zaak krijgt, hoe meer tips er binnenkomen, zegt criminoloog Van der Kemp. "Meer informatie betekent niet altijd dat het ook goede informatie is. Het filteren van de tips kost veel tijd." Toch lukt het de politie vaak om de bruikbare tips eruit te filteren. "Dat maakt deze opsporingsmethoden toch heel nuttig en nodig."
Source: Nu.nl algemeen