De Syrische rebellen hebben de regering van president Bashar al-Assad omver geworpen. Assad is het land ontvlucht. Volg in dit liveblog de laatste ontwikkelingen.
Meer weten? Lees hier alle artikelen over de val van Assad.
De kersverse Syrische regering lijkt het onderwijs voor schoolgaande kinderen een meer conservatief religieuze invulling te willen geven. Het nieuwe ministerie van Onderwijs kondigde de veranderingen gisteren aan in een post op de officiële Facebookpagina.
Zo zouden zinsneden uit het onderwijs over de Koran veranderd zijn naar een conservatieve interpretatie, schrijft CNN. ‘Het pad van goedheid’ wordt ‘islamitisch pad’ en ‘zij die verdoemd en afgedwaald zijn’ is veranderd naar ‘Joden en christenen’, aldus de Amerikaanse nieuwszender. Ook zou de les over de evolutietheorie en het ontstaan van het leven in zijn geheel geschrapt zijn.
De Syrische onderwijsminister Nazir Mohammed al-Qadri weerspreekt de verandering naar een conservatiever onderwijsprogramma. In een verklaring zegt hij dat zijn ministerie alleen de verheerlijkende passages over het regime-Assad laat verwijderen. Ook moeten alle vlaggen van het regime veranderd worden naar de vlag van de Syrische revolutie, aldus al-Qadri.
De veranderingen komen de nieuwe Syrische regering op kritiek te staan. Critici vrezen dat de lesprogramma’s, die gelden voor alle kinderen van 6 tot 18 jaar, een islamitische inslag krijgen. De veranderingen in het onderwijs over de regering van de verdreven president Bashar al-Assad worden daarentegen wel positief ontvangen.
De nieuwe Syrische regering, onder leiding van de rebellengroepering HTS, laat zich erop voorstaan een tolerant en inclusief beleid te willen voeren. Onderwijsminister al-Qadri zei vorige maand tegen Reuters dat zowel de islam als het christelijke geloof onderwezen zal worden, en dat jongens en meisjes samen basisonderwijs zullen krijgen.
Dana Holscher
Oekraïne gaat de diplomatieke banden met Syrië herstellen, zegt de Oekraïense president Volodymyr Zelensky. Na de val van president Bashar al-Assad, een bondgenoot van Rusland en Iran, hoopt Oekraïne dat het nieuwe bewind Kyiv gunstiger gezind zal zijn.
Het diplomatieke contact tussen beide landen werd in 2014 bevroren, nadat Assad de Russische bezetting van de Krim had erkend. Twee jaar later sloot Kyiv zijn ambassade in Damascus, wegens mensenrechtenschendingen door Assads regime. In juni 2022 verbrak Oekraïne formeel de diplomatieke banden met Syrië. Aanleiding was de erkenning van de onafhankelijkheid van de pro-Russische ‘volksrepublieken’ Donetsk en Loehansk door Syrië.
Kort na de val van Assad, begin vorige maand, sprak Zelensky zijn steun uit voor de overgangsregering. Maandag bracht de Oekraïense minister van Buitenlandse Zaken Andri Sybiha een bezoek aan de Syrische hoofdstad Damascus. Daar ontmoette hij de voormalige rebellenleider Ahmed al-Sharaa, die geldt als de feitelijke nieuwe leider van Syrië. Sybiha’s Syrische ambtgenoot Asaad Hassan al-Shaibani sprak de hoop uit dat Oekraïne en Syrië ‘strategische partners’ kunnen worden.
Oud-president Assad is na het omverwerpen van zijn regime gevlucht naar Rusland, dat hem politiek asiel heeft verleend. Rusland was jarenlang een belangrijke steunpilaar voor Assad. Ook heeft het Russische leger in Syrië een marinehaven en een luchtmachtbasis. Rusland heeft een deel van zijn troepen uit deze bases teruggetrokken, maar het is nog onduidelijk wat de machtsovername in Syrië voor de Russische militaire aanwezigheid zal betekenen.
Daan de Vries
De Syrische centrale bank krijgt voor het eerst in zijn bestaan een vrouwelijke directeur. De overgangsregering heeft Maysaa Sabrine aangesteld als hoofd van het overheidsorgaan, zegt een Syrische regeringsfunctionaris tegen persbureau Reuters. Sabrine bekleedde ook onder het bewind van oud-president Bashar al-Assad al een hoge positie bij de centrale bank.
De centrale bank zal een belangrijke rol spelen in de hervorming van de Syrische economie, die na meer dan 10 jaar burgeroorlog zwaar gehavend is. Ook is de bank verantwoordelijk voor de voormalige bezittingen van de familie Assad.
De aanstelling van een vrouwelijke directeur van de centrale bank sluit aan bij de gematigde toon van rebellengroepering HTS, die een sleutelrol speelde bij het omverwerpen van het Assad-regime. HTS heeft zijn wortels in terreurorganisatie Al-Qaida, maar rebellenleider Ahmed al-Sharaa benadrukt dat de rechten van minderheden en vrouwen onder het nieuwe bewind zullen worden beschermd. De overgangsregering bestaat grotendeels uit vertrouwelingen van Al-Sharaa, die eerder prominente posities innamen in het HTS-bestuur van de stad Idlib.
Deze overgangsregering moet Syrië besturen tot 1 maart. Op die datum komen verschillende invloedrijke groeperingen bijeen om te spreken over de politieke toekomst van Syrië. Tijdens die bijeenkomst moet een nieuwe overgangsregering worden gevormd. Die regering zal Syrië vervolgens leiden tot er vrije verkiezingen worden uitgeschreven. Al-Sharaa zei vorige week dat hij verwacht dat het ‘tot wel 4 jaar’ kan duren voor die verkiezingen er komen, mede omdat er eerst een volkstelling moet plaatsvinden.
Daan de Vries
Lees ook: Wie gaat Syrië leiden in de overgangsperiode naar de verkiezingen over drie of vier jaar?
Het Franse leger heeft afgelopen weekend bombardementen uitgevoerd op onderdelen van Islamitische Staat in Syrië. Dat zei de Franse defensieminister Sébastien Lecornu vandaag tijdens een bezoek aan de Franse leden van de VN-vredesmacht in Libanon. Volgens Lecornu wierp Frankrijk zeven bommen op twee locaties. De minister zei niet om wat voor doelen het precies ging. Het was de eerste Franse luchtaanval in Syrië sinds de val van oud-president Bashar al-Assad.
Frankrijk maakt sinds 2014 deel uit van een internationale coalitie tegen IS in Irak en Syrië. De Fransen leveren geen grondtroepen, maar beschikken in het Midden-Oosten wel over gevechtsvliegtuigen, die zijn gestationeerd in de Verenigde Arabische Emiraten en Jordanië.
Hoewel Islamitische Staat in 2019 in Syrië werd verslagen, is de organisatie nooit geheel uit het land verdwenen. De afgelopen jaren voerden Rusland, de Verenigde Staten en andere westerse landen regelmatig luchtaanvallen uit op IS-strijders in met name het oosten van Syrië.
De vrees bestaat dat de terreurorganisatie gebruik zal maken van de val van het regime van Assad en zal proberen opnieuw delen van Syrië in handen te krijgen, zo waarschuwde eerder deze maand de Amerikaanse president Joe Biden. Vorige week voerden de Amerikanen nog bombardementen uit op IS-strijders in Oost-Syrië. De VS beschikken in Syrië over een troepenmacht van zo’n tweeduizend soldaten.
Daan de Vries
De hulpgoederen die de Europese Unie morgen aan Syrië zou leveren, hebben vertraging opgelopen bij de Turkse grens. Daardoor zullen de spullen waarschijnlijk pas volgende week Syrië bereiken. Dat meldt een woordvoerder van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) in Turkije. Het gaat om zo’n vijftig ton aan medisch materiaal, waarmee de EU de gebrekkige gezondheidszorg in het land probeert te ondersteunen.
Onder oud-president Bashar al-Assad en gedurende de dertien jaar burgeroorlog is het gezondheidszorgsysteem in Syrië compleet uitgehold. Medisch specialisten hebben het land massaal verlaten, zorgfaciliteiten zijn in het conflict beschadigd geraakt en er heerst een nijpend tekort aan medisch materiaal. In het EU-steunpakket zitten daarom achtduizend chirurgische noodpakketten, verdovings- en sterilisatiebenodigdheden en medicijnen om epidemieën te voorkomen.
De hulpgoederen zijn vanaf Dubai naar Istanboel gevlogen, meldt de WHO. Vanaf de zuidgrens van Turkije moeten de spullen vervolgens naar Aleppo en Idlib, twee steden in het noorden van Syrië. Die regio ging jarenlang gebukt onder de strijd tussen rivaliserende rebellengroepen. In februari 2023 werd het gebied getroffen door een aardbeving, wat het zorgsysteem nog meer onder druk zette.
Dana Holscher
Tijdens een bezoek aan Syrië heeft de Oekraïense minister van Buitenlandse Zaken, Andrii Sybiha, gesproken met Ahmed al-Sharaa, de leider van rebellengroep HTS en het officieuze nieuwe staatshoofd van Syrië. Dat meldt Sana, het Syrische staatspersbureau.
Er is nog veel onzekerheid over hoe het nieuwe leiderschap van Syrië zich gaat opstellen richting de rest van de wereld. Zo ook met Oekraïne: de verdreven Syrische dictator Bashar al-Assad werd tijdens zijn bewind gesteund door Rusland en Iran, waardoor Oekraïne weinig tot geen contact onderhield met Syrië.
Ahmed al-Sharaa, een voormalig lid van Al Qaida, uit zich vooralsnog gematigd, bijvoorbeeld door te zeggen vrije verkiezingen te steunen. Sharaa is recentelijk van de Amerikaanse terreurlijst afgehaald, en de Europese Unie zegt bereid te zijn sancties op Syrië te herzien als het land inderdaad democratische waarden overneemt.
Het is de eerste keer dat een Oekraïense diplomatieke delegatie Syrië bezoekt na de val van het regime van Assad. Volgens persbureau Sana spraken Sybiha en Sharaa over ‘strategische samenwerkingen’ tussen Syrië en Oekraïne, op ‘politieke, economische en sociale niveaus’.
Volgens Sana zei Sybiha ook dat Oekraïne voedsel naar Syrië zal sturen. Kort na de val van de Syrische regering meldde de Oekraïense president Volodymyr Zelensky humanitaire hulp te zullen leveren aan Syrië.
Oekraïne stuurde volgens Zelensky afgelopen vrijdag voor het eerst voedsel naar Syrië. Het ging om 500 duizend kilogram tarwe. Hiermee vult Oekraïne een gat op dat is achtergelaten door Rusland, een bondgenoot van het gevallen Syrische regime: Russische diplomaten vertelde persbureau Reuters onlangs dat Rusland de levering van tarwe aan Syrië had stopgezet, uit onzekerheid over de relatie met het nieuwe leiderschap.
Frank Rensen
Bij een Israëlische luchtaanval in de buurt van de Syrische hoofdstad Damascus zijn elf doden gevallen. Dat meldt het Syrische Observatorium voor de Mensenrechten, een in Londen gevestigde organisatie die de oorlog in Syrië nauwgezet volgt. Volgens de organisatie was de aanval gericht op een wapendepot van het regeringsleger van de Syrische oud-president Bashar al-Assad. Ook Syrische media maken melding van de luchtaanval. Het Israëlische leger heeft nog niet gereageerd.
Israël heeft de afgelopen weken tientallen aanvallen uitgevoerd op Syrië, naar eigen zeggen om te voorkomen dat de wapens van Assads leger in de verkeerde handen vallen. Daarbij hebben de Israëliërs onder meer de Syrische marine en luchtmacht zwaar beschadigd. Ook heeft Israël een stuk Syrisch grondgebied bezet tussen de door Israël bezette Golanhoogten en de rest van Syrië.
Ahmed al-Sharaa, die als leider van rebellengroepering HTS een hoofdrol speelde bij het omverwerpen van het Assad-regime, heeft Israël opgeroepen een eind te maken aan de aanvallen op Syrië.
Daan de Vries
Het gaat tot wel vier jaar duren voor de nieuwe machthebbers in Syrië verkiezingen zullen organiseren, zegt Ahmed al-Sharaa, de leider van rebellengroepering HTS, tegen de Saoedische staatszender Al Arabiya. HTS wierp begin deze maand het regime van oud-president Bashar al-Assad omver. Volgens Al-Sharaa moeten de nieuwe Syrische autoriteiten eerst een volledige census uitvoeren voordat er eerlijke verkiezingen kunnen worden uitgeschreven.
Nadat Assad Syrië was ontvlucht, beloofde HTS dat er vrije verkiezingen zouden komen. In het interview met Al Arabiya doet Al-Sharaa voor het eerst uitspraken over de termijn waarbinnen die verkiezingen zullen plaatsvinden. Ook zal er de komende jaren worden gewerkt aan een nieuwe grondwet, een proces dat volgens Al-Sharaa tot drie jaar kan duren.
Sinds de machtsovername presenteert HTS, dat is voortgekomen uit de Syrische tak van Al-Qaida, als gematigd en tolerant. Onder minderheden bestaan echter zorgen over de oprechtheid van die verzoenende toon. Ook zijn de afgelopen weken op diverse plaatsen in Syrië duizenden vrouwen de straat opgegaan om te demonstreren voor vrouwenrechten en een democratisch en seculier Syrië.
Daan de Vries
• Het nieuwe Syrische bewind streeft een ‘hartelijke relatie’ met Israël na, zegt gouverneur Maher Marwan van Damascus. De woorden van Maher komen overeen met de lijn van HTS-leider al-Shara, die ook zegt geen conflict te willen met Israël.
• Familieleden van de afgezette Syrische president Bashar al-Assad zijn vrijdag gearresteerd op het vliegveld van de Libanese hoofdstad Beiroet. Daar probeerden de dochter en vrouw van een van neven van Assad volgens Libanese veiligheidsfunctionarissen met vervalste paspoorten naar Egypte te vliegen.
Familieleden van de afgezette Syrische president Bashar al-Assad zijn vrijdag gearresteerd op het vliegveld van de Libanese hoofdstad Beiroet. Daar probeerden de dochter en vrouw van een van neven van Assad volgens Libanese veiligheidsfunctionarissen met vervalste paspoorten naar Egypte te vliegen.
Het gaat om de vrouw en de dochter van Duraid al-Assad, de zoon van de voormalige vice-president Rifaat al-Assad. Een dag voor de arrestatie van zijn familieleden heeft de 87-jarige Rifaat al-Assad, die een oom is van Bashar al-Assad, Libanon ongehinderd op zijn echte paspoort per vliegtuig verlaten.
Rifaat al-Assad is in maart in Zwitserland aangeklaagd wegens betrokkenheid bij oorlogsmisdaden en misdaden tegen de menselijkheid. Hij wordt ervan beschuldigd veertig jaar geleden opdracht te hebben gegeven tot moord en martelingen. Rifaat al-Assad voerde destijds het bevel over een militaire eenheid die de stad Hama beschoot, waarbij duizenden doden vielen. Die slachtpartij leverde hem de bijnaam ‘de slachter van Hama op’.
Marije Vlaskamp
Het nieuwe Syrische bewind streeft een ‘hartelijke relatie’ met Israël na, zegt gouverneur Maher Marwan van Damascus tegen de Amerikaanse radiozender NPR. De gouverneur is aangesteld door Ahmed al-Shara, de leider van rebellengroep Hayat Tahrir al-Sham (HTS). Die groepering wierp begin deze maand het regime van president Bashar al-Assad omver.
Maher zegt te begrijpen dat Israël bezorgd is over de machtswisseling in Syrië en daarom militair ingreep in het buurland. Na de val van Assad voerde het Israëlische leger bombardementen uit op vliegvelden, wapenfabrieken en andere onderdelen van Assads regeringsleger. Ook bezette Israël de bufferzone bij de Golanhoogten, een deel van Syrië dat na de Zesdaagse Oorlog in 1967 door Israël is geannexeerd. Maar, zegt de gouverneur, ‘wij hebben geen probleem met Israël en willen ons niet mengen in zaken die Israëls veiligheid bedreigen.’
De woorden van Maher komen overeen met de lijn van HTS-leider al-Shara, die ook zegt geen conflict te willen met Israël. Wel wil HTS dat Israël de bombardementen in Syrië staakt en zich terugtrekt uit de recent bezette bufferzone. Ook voor de val van Assad voerde Israël geregeld aanvallen uit op Syrisch grondgebied, waar verschillende door Iran gesteunde groeperingen actief waren. Via Syrië werden ook wapens naar Hezbollah in Libanon gesmokkeld. Volgens de nieuwe Syrische autoriteiten zal Syrië in de toekomst niet langer dienen als Iraans ‘lanceerplatform’.
Daan de Vries
• De nieuwe Syrische minister van Binnenlandse Zaken heeft laten weten dat veertien van zijn medewerkers zijn gedood in een hinderlaag die was opgezet door aanhangers van ex-president Bashar al-Assad.
• Syrische veiligheidstroepen hebben een tegenoperatie uitgevoerd tegen strijders die Assad steunen. Hierbij kwamen drie mensen om.
• Sinds de val van Assad zijn ongeveer 18 duizend Syriërs vanuit Jordanië teruggekeerd naar hun thuisland.
De Libanese regering zegt goede relaties te willen onderhouden met de nieuwe Syrische regering. Het is de eerste keer dat het buurland zich uitlaat over de machtsoverdracht in Syrië.
De Libanese minister van Buitenlandse Zaken Abdallah Bou Habib belde vanmiddag met zijn Syrische ambtgenoot Asaad Hassan al-Shibani, zo meldde hij op X. De Libanese militie Hezbollah, die de werkelijke macht heeft in veel delen van Libanon, was een belangrijke bondgenoot van het gevallen regime van Assad. De relatie tussen de Libanese regering en Assad was stabiel, maar niet heel hecht.
Ook Rusland, Assads grootste bondgenoot en het land dat de gevallen dictator asiel biedt, lijkt toenadering te zoeken. Buitenlandminister Sergej Lavrov zei vandaag zich aan te sluiten bij de woorden van de nieuwe Syrische regering, die had gemeld dat de banden tussen de twee landen ‘langdurig en strategisch’ zijn. Een buitenlandadviseur van het Kremlin zei maandag al dat Rusland in contact stond met de nieuwe regering.
Dylan van Bekkum
Syrische veiligheidstroepen hebben een operatie uitgevoerd tegen strijders die de verdreven dictator Bashar al-Assad steunen, meldt staatspersbureau Sana. De operatie vond plaats in de westelijke kustprovincie Tartus, een bolwerk van de alawitische minderheid waartoe Assad behoort.
Volgens het Syrisch Observatorium voor de Mensenrechten (SOHR) zijn er drie doden gevallen. De Britse waarnemingsorganisatie heeft het over ‘gewapende mannen die loyaal waren aan het voormalige regime’. Sana berichtte dat ‘een aantal strijders’ is uitgeschakeld. Het doel van de operatie was het herstel van ‘veiligheid, stabiliteit en burgervrede’ in het kustgebied.
De situatie in Tartus is gespannen. In het plaatsje Khirbet al-Maaza doodden aanhangers van Assad gisteren veertien leden van de Syrische veiligheidsdienst, zo meldde de Syrische minister van Binnenlandse Zaken.
Redactie/ANP
Sinds de val van de Syrische dictator Bashar al-Assad zijn ongeveer 18 duizend Syriërs vanuit Jordanië teruggekeerd naar hun thuisland. Volgens de Jordaanse autoriteiten hebben de gegevens betrekking op de periode 8 tot 26 december.
Jordanië heeft sinds het uitbreken van de Syrische burgeroorlog in 2011 ongeveer 1,3 miljoen Syriërs opgevangen. De helft staat bij de Verenigde Naties geregistreerd als vluchteling.
Niet alleen vanuit Jordanië, maar ook vanuit andere landen keren Syriërs terug. Turkije meldde dinsdag dat meer dan 25 duizend Syriërs huiswaarts waren gekeerd. In dit land verblijven ongeveer 3 miljoen Syrische vluchtelingen.
VN-vluchtelingenorganisatie UNHCR schat dat wereldwijd 6 miljoen Syriërs zijn gevlucht voor de oorlog, voornamelijk naar de buurlanden. De organisatie verwacht dat de komende zes maanden 1 miljoen van hen zullen terugkeren.
(ANP/Redactie)
De nieuwe Syrische minister van Binnenlandse Zaken heeft woensdag laten weten dat veertien van zijn medewerkers zijn gedood in een hinderlaag die was opgezet door aanhangers van ex-president Bashar al-Assad. De verrassingsaanval vond plaats op het platteland buiten de kuststad Tartous in het westen van Syrië, meldt het Syrische staatspersbureau.
Minister Mohammed Abdel Rahman zei in een verklaring dat 'veertien personeelsleden van het ministerie van Binnenlandse Zaken zijn gedood' en dat tien anderen gewond raakten 'na een verraderlijke hinderlaag door overblijfselen van het misdadige regime, terwijl zij hun taken uitvoerden om de veiligheid en orde te handhaven'. (ANP)
In de Noord-Syrische stad Manbij zijn twee doden gevallen door een aanslag met een autobom. Ook raakten vier mensen gewond. Dat meldt het Syrische Observatorium voor Mensenrechten, een onafhankelijke groep die vanuit het Verenigd Koninkrijk het conflict in Syrië volgt. Het is nog onduidelijk wie er achter de aanslag zit.
Vermoedelijk heeft de aanslag te maken met het conflict tussen Koerdische en Turkse groepen in Noord-Syrië. Afgelopen nacht waren er volgens het Observatorium opnieuw zware gevechten rond Manbij tussen het door Turkije gesteunde Syrische Nationale Leger (SNA) en de Koerdische Syrische Democratische Strijdkrachten (SDF).
Sinds de val van het regime van Bashar al-Assad, op 30 november, zijn in beide groepen tientallen strijders gesneuveld. De tegengestelde Koerdische en Turkse belangen in Noord-Syrië vormen een serieuze bedreiging voor het bestaan van een Syrische eenheidsstaat.
De SNA wint momenteel terrein in Noord-Syrië. Tot recent was Manbij nog in Koerdische handen, maar op 9 december werd de stad veroverd door het SNA. Manbij is van strategisch belang als knooppunt in de toeleveringsketens naar omliggende plaatsen.
Frank Rensen
Duizenden mensen zijn in Syrië de straat op gegaan nadat maandag een kerstboom in brand was gestoken. Dat meldt de BBC. De daad wordt gezien als een aanval op de christelijke minderheid in Syrië: de boom stond in Suqaylabiyah, een stad in de buurt van Hama, waar de meerderheid van de bevolking christen is. Daar, en in Damascus, vinden de demonstraties plaats.
De demonstranten eisen dat het nieuwe leiderschap van Syrië minderheden beschermt. Ahmed al-Sharaa, leider van de islamitische rebellengroep HTS en de officieuze huidige machthebber van Syrië, heeft voortdurend benadrukt dat etnische en religieuze minderheden welkom en veilig zouden zijn in het ‘bevrijde’ Syrië.
Mede door zijn verleden bij Islamitische Staat houdt de internationale gemeenschap nauw in de gaten of hij deze belofte waarmaakt. Zo zei Ursula von der Leyen, voorzitter van de Europese Commissie, vorige week dat de Europese Unie overweegt de sancties op Syrië te heroverwegen, mits het nieuwe leiderschap inderdaad de vrijheden van burgers verzekert.
Volgens HTS zijn buitenlandse strijders verantwoordelijk voor de brandstichting. Ze zouden zijn gearresteerd, hoewel niet bekend is om hoeveel personen het gaat, waar zij vandaan kwamen en waarom zij de boom in brand staken. Een religieuze leider van HTS heeft de menigte toegesproken en gezegd dat er een nieuwe kerstboom komt. Hij hield hierbij een christelijk kruis omhoog, om te benadrukken dat hij de christenen steunt.
Frank Rensen
Rebellenleider Ahmed al-Sharaa van HTS heeft een samenwerkingsakkoord gesloten met andere rebellengroepen. De bedoeling is dat in het nieuwe Syrië de aparte groepen verdwijnen en allemaal samenkomen onder het ministerie van Defensie.
Al voor de val van Assad was Syrië een lappendeken van regio’s die (deels) onder controle stonden van verschillende groeperingen. In het noorden en noordoosten zijn dit bijvoorbeeld Koerden en Pro-Turkse groepen. Momenteel is nog onbekend welke rebellengroepen zich bij het akkoord van Sharaa hebben aangesloten.
Interim-premier Mohammed al-Bashir zei vorige week al dat het ministerie van Defensie hervormd gaat worden, waarbij rebellenleiders een rol in het nieuwe ministerie zouden krijgen. Murhaf Abu Qasra, die al lange tijd actief was binnen HTS, is aangesteld als interim-minister van Defensie.
Dylan van Bekkum
Het Amerikaanse leger heeft maandag een luchtaanval uitgevoerd in Syrië waarbij twee IS-strijders om het leven zijn gekomen en er één gewond raakte.
De IS-strijders waren bezig met het verplaatsen van een vrachtwagen vol wapens in de provincie Dayr az Zawr, een gebied dat voorheen werd gecontroleerd door de Syrische regering en de Russen, toen ze het doelwit werden van de luchtaanval, aldus het Amerikaanse Centcom in een verklaring op het socialemediaplatform X.
Afgelopen vrijdag werden ook al twee IS-strijders gedood door de Amerikanen. Volgens de Amerikaanse generaal Michael Kurilla willen de VS voorkomen dat de beweging vastere voet aan de grond krijgt na de val van de Syrische president Bashar al-Assad.
IS, die nog steeds kleine delen van Syrië in handen heeft, staat in het Westen aangemerkt als terroristische organisatie. De Amerikanen hebben om die reden nog altijd militairen aanwezig in Syrië. Eerder deze week meldde het Pentagon dat de VS hun militaire aanwezigheid tijdelijk zelfs heeft verdubbeld. Dat zou al gebeurd zijn voor de val van Assad.
Redactie
Waar de gevangenissen van oud-president Bashar al-Assad na zijn vlucht uit Syrië massaal zijn opengebroken, blijft de Nederlander Stefan Uiterloo (19) tot op de dag van vandaag achter Syrische tralies zitten. Dat blijkt uit een reportage van de Spaanse krant La Vanguardia, die hem bezocht. Uiterloo zit sinds zijn 13de vast in Panorama, een van de streng bewaakte gevangenissen waarin IS-strijders opgesloten zitten.
SDF, de Koerdische groepering die de gevangenissen in het noorden van Syrië beheert, wil de westerse wereld waarschuwen voor de mogelijkheid dat IS zich hergroepeert nu het regime-Assad omvergeworpen is. Om die reden lieten ze de buitenlandse pers rondkijken in de gevangenis. Volgens de Koerden zitten er in Panorama duizenden mannelijke IS-leden vast, evenals enkele honderden jongens. Een van hen is de in Suriname geboren Uiterloo, die in 2015 met zijn moeder naar Syrië afreisde.
‘We zijn niet gekomen voor het jihadistische gedoe of om te vechten. We kwamen omdat mijn moeder geneeskunde studeerde en Syrië een plek was om te werken en te leren. Dat vertelde mijn moeder mij’, zegt Uiterloo tegen de Catalaanse journalisten. Volgens hem zijn de jongens met wie hij gevangen zit allemaal onschuldig. ‘Sommigen zijn misschien met jihadistische ideeën opgegroeid, maar in de gevangenis zijn ze veranderd.’ Uiterloo ontkent dat hij ooit voor IS heeft gevochten.
La Vanguardia schrijft dat de Nederlandse overheid geen weet heeft van de zaak van Uiterloo. Naar aanleiding van een reportage van CNN, afgelopen juni, bereikte het verhaal van Uiterloo in ieder geval de Surinaamse overheid. Volgens de Surinaamse minister van Buitenlandse Zaken Albert Ramdin is geprobeerd om de familie van Uiterloo op te sporen, om hem consulaire bijstand te kunnen geven. Die pogingen zijn, voor zover bekend, tevergeefs.
In april dit jaar publiceerde Amnesty International een onderzoek waaruit blijkt dat de mensen in Koerdische gevangenissen in Noord-Syrië vaak vastzitten zonder juridisch proces of uitzicht op vrijlating. In Panorama zouden gevangenen bovendien gemarteld worden. Ook zou de kwaliteit van het voedsel en de medische hulp zo erbarmelijk zijn dat er al jaren een tuberculose-epidemie heerst.
Dana Holscher
In de Syrische stad Qamishli zijn vrouwen de straat op gegaan om gelijke rechten te eisen van het nieuwe islamistische bewind. Een verslaggever van persbureau Reuters meldt dat het er duizenden zijn en dat ze demonstreren met vlaggen van vrouwenrechtenorganisaties.
Aangezien HTS, de rebellengroep die het vooralsnog voor het zeggen heeft in Syrië, in het verleden gelieerd was aan het fundamentalistische Al Qaida, denken critici dat de rechten van vrouwen onder het aankomende regime geen uitgemaakte zaak is. Een woordvoerder van HTS liet zich vorige week ontvallen dat vrouwen om ‘biologische en fysiologische’ redenen ongeschikt zijn voor overheidsfuncties.
De huidige overgangsregering heeft zich nog niet gedetailleerd uitgelaten over vrouwenrechten HTS-leider Ahmed al-Sharaa zei in een interview met de BBC dat hij voorstander is van universitair onderwijs voor vrouwen. Over andere zaken, zoals het verplicht dragen van een hoofddoek, bleef Sharaa in het midden.
Hoewel voormalig dictator Bashar al-Assad zich erop liet voorstaan dat vrouwen dezelfde rechten hadden als mannen, wijst onafhankelijk onderzoek iets anders uit. VN-mensenrechtenorganisatie OHCHR concludeerde dat vrouwen disproportioneel meer leden onder de burgeroorlog die sinds 2011 woedde in Syrië. Zaken als eerwraak en uithuwelijkingen komen bovendien geregeld voor in het land.
Dana Holscher
Syrië wil bijdragen aan 'regionale vrede', verzekerden de nieuwe autoriteiten van het land vrijdagavond na een ontmoeting tussen machthebber Ahmed al-Sharaa en Amerikaanse diplomaten.
Syrië zei tegen de bezoekende delegatie 'dat het Syrische volk op gelijke afstand staat van alle landen en partijen in de regio en dat Syrië elke vorm van polarisatie afwijst', aldus een verklaring. Ook bevestigden de nieuwe autoriteiten 'de rol van Syrië in het bevorderen van regionale vrede en het opbouwen van bevoorrechte strategische partnerschappen met landen in de regio'.
Een Syrische functionaris had eerder aan persbureau AFP laten weten dat de ontmoeting tussen al-Sharaa, die eerder als Abu Mohammad al-Julani leiding gaf aan een jihadistische strijdgroep, en de Amerikaanse delegatie positief was.
Al-Sharaa, de leider van de islamistische groep Hayat Tahrir al-Sham (HTS) die de macht in Damascus heeft overgenomen, stond eerder onder Amerikaanse sancties. Maar na het eerste formele contact in Damascus op vrijdag heeft Washington de beloning voor zijn arrestatie ingetrokken.
Barbara Leaf, hoofd voor het Midden-Oosten bij het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken, zei tegen de pers dat ze de nieuwe Syrische leider had gewezen op de 'kritieke noodzaak om ervoor te zorgen dat terroristische groeperingen geen bedreiging kunnen vormen binnen of buiten Syrië, inclusief voor de Verenigde Staten en onze partners in de regio'. Al-Sharaa zou daarmee hebben ingestemd en maakte op Leaf een 'pragmatische' indruk.
ANP
Amerikaanse diplomaten hebben voor het eerst in Damascus gesproken met Ahmed al-Sharaa, de officieuze nieuwe leider van Syrië. Het was volgens topdiplomaat Barbara Leaf, leider van de delegatie, een ‘goed, uitgebreid gesprek’ over de politieke transitie in het land. Volgens Leaf is hierna de beloning van 10 miljoen dollar ingetrokken, die de VS zou uitloven voor de tip die tot de arrestatie van Sharaa zou leiden.
Sharaa, ook wel bekend onder zijn oorlogsnaam Mohammad al-Jolani, is de leider van de rebellengroep HTS. De organisatie voerde het bliksemoffensief aan dat leidde tot de val van het regime van de dictator Bashar al-Assad. Wel staat HTS nog op de Amerikaanse terreurlijst, omdat het is ontsprongen uit de Syrische tak van Al Qaida.
Bovendien was Sharaa een tijdlang onderdeel van Islamitische Staat. Maar dat is volgens Sharaa een fase van zijn leven die achter hem ligt. Tijdens een interview met CNN beloofde hij in het door hem beoogde islamitische Syrië ruimte te bieden aan etnische en religieuze minderheden.
Frank Rensen
In bergdorp Qerdaha liggen de wortels van de familie Assad. Nu de president gevlucht is, vrezen dorpsbewoners dat zij de schuld krijgen van diens tirannie. ‘Ze vroegen of ik in het leger gediend had. Wat als ik ja had gezegd?’
Lees hier de hele reportage van correspondent Jenne Jan Holtland
De Verenigde Staten zeggen vandaag twee strijders van Islamitische Staat (IS) in Syrië te hebben uitgeschakeld. Dat meldt het Amerikaanse Centrale Commando (Centcom) op X. Het gaat onder andere om Abu Yusif, ook bekend als Mahmud. Centcom noemt een leider van de beweging in Syrië, zonder daar verdere details over te geven. IS staat in het Westen aangemerkt als terroristische organisatie.
Hoewel met name de Koerden, met behulp van de VS, IS inmiddels grotendeels hebben gedecimeerd in Syrië, heeft de beweging nog altijd kleine delen van het land in handen. De Amerikanen hebben om die reden nog altijd militairen aanwezig in Syrië. Eerder deze week meldde het Pentagon dat de VS hun militaire aanwezigheid tijdelijk heeft verdubbeld. Dat zou al gebeurd zijn voor de val van de Syrische president Bashar al-Assad.
In het bericht over de dood van de twee IS-strijders zegt de Amerikaanse generaal Michael Kurilla van Centcom dat de VS willen voorkomen dat de beweging ‘misbruik maakt van de huidige situatie in Syrië om zich te hergroeperen’. De twee IS-leden zouden zijn uitgeschakeld in de oostelijke provincie Deir Ezzor.
Thom Canters
Het mensenrechtenbureau van de Verenigde Naties stuurt volgende week voor het eerst in jaren een team functionarissen naar Syrië. Dat heeft VN-woordvoerder Thameen Al-Kheetan tijdens een persconferentie bekendgemaakt.
Het mensenrechtenteam was gedurende het regime van de afgezette dictator Bashar al-Assad niet welkom in het land. De VN kon de mensenrechtenschendingen in Syrië daardoor enkel van een afstand monitoren.
Het team zal volgende week ondersteuning bieden voor een machtstransitie die ‘inclusief en binnen het kader van het internationaal recht’, is, aldus Al-Kheetan. ‘Het is belangrijk dat we een aanwezigheid beginnen op te bouwen.’ Daarnaast hopen de VN volgens de woordvoerder ook een onderzoeksorgaan naar Syrië te sturen, voor het verzamelen van bewijsmateriaal tegen topambtenaren van Assads regering.
Jasper Daams
Bij gevechten in het noorden van Syrië zijn gisteren twee Turkse journalisten gedood. Dat melden een vereniging van Turkse journalisten en een ngo. Het tweetal deed verslag van de strijd tussen door de VS en door Turkije gesteunde gewapende groepen.
De dood van de journalisten laat zien dat het na de machtsovername van de Syrische rebellengroep HTS nog allerminst rustig is in het noorden van het land. Pro-Turkse en Koerdische groepen zijn met elkaar in gevecht, gesteund door respectievelijk Ankara en Washington. Turkije beweert dat de Koerdische strijders gelieerd zijn aan de Koerdische groep PKK, waarmee het land al jaren in strijd is. De Koerden zien zich vanwege hun sleutelrol in de strijd met terreurgroep IS in 2019 verzekerd van Amerikaanse steun.
Vorige week kwam het dankzij bemiddeling door de VS kortstondig tot een staakt-het-vuren tussen beide partijen, maar inmiddels hebben ze de wapens weer opgepakt. Eergisteren nog werden volgens het Syrian Observatory For Human Rights (Sohr) 21 pro-Turkse strijders gedood in de buurt van de Noord-Syrische stad Kobani.
Ook journalisten zijn nu slachtoffer geworden van de aanhoudende gevechten. Zij zouden zijn gedood op zo’n 100 kilometer ten oosten van Aleppo, de tweede stad van het land. Hun auto werd getroffen door een explosie.
Jasper Daams
Lees ook: Offensief van pro-Turkse rebellengroepen bedreigt breekbare vrede in Syrië
Een afvaardiging van Amerikaanse diplomaten is momenteel in de Syrische hoofdstad Damascus voor gesprekken met de nieuwe leiders van het land. Het is voor het eerst sinds 2012 dat een officiële Amerikaanse delegatie een bezoek brengt aan Syrië.
De rebellen van Hayat Tahrir al-Sham (HTS), die deze maand het regime van Bashar al-Assad ten val brachten, staan in de VS nog altijd als terroristische organisatie aangemerkt. Dat stempel gaat gepaard met een reeks sancties, maar verbiedt de Amerikanen niet om met de leiders van HTS te spreken. Het is onduidelijk of Ahmed al-Sharaa, de HTS-leider die voorheen bekend stond onder de naam Abu Mohammed al-Jolani, bij de gesprekken aanwezig is.
Boven aan de Amerikaanse prioriteitenlijst staat het verkrijgen van informatie over Austin Tice. De Amerikaanse journalist werd tijdens de Syrische burgeroorlog in 2012 ontvoerd. Weken later dook een video op waarin Tice geblinddoekt werd vastgehouden door gewapende mannen. Daarna werd niets meer van hem vernomen. De Amerikanen vermoeden dat functionarissen van het voormalige regime van Bashar al-Assad meer weten over het lot van de journalist.
De VS hebben de zoektocht naar Tice geïntensiveerd na de machtsovername in Syrië. Zo maakt president Joe Bidens hoofdgezant voor gijzelingsonderhandelingen, Roger Carstens, deel uit van de afvaardiging. Amerikaanse functionarissen stonden vorig weekend al met HTS in contact over Tice.
De Amerikanen krijgen mogelijk hulp uit onverwachte hoek. De Russische president Vladimir Poetin zei tijdens zijn eindejaarspersconferentie bij Assad te zullen informeren naar Tice, als antwoord op een vraag van een Amerikaanse journalist. De Syrische dictator verblijft sinds deze maand in Moskou, nadat hij was gevlucht voor de oprukkende rebellen.
De delegatie van de VS zal ook met de rebellen spreken over de toekomst van Syrië. Volgens persbureau Reuters zullen de diplomaten er bij de HTS-leiding onder meer op aandringen Syrische minderheden te beschermen en terrorisme en het gebruik van chemische wapens te verwerpen. Alleen dan zouden de VS de nieuwe regering kunnen steunen.
Jasper Daams
Honderden mensen hebben donderdag in de Syrische hoofdstad Damascus gedemonstreerd voor vrouwenrechten, democratie en een seculiere Syrische staat. Vooral jongeren riepen op tot een scheiding van staat en religie, vertelden ooggetuigen aan het Duitse persbureau dpa. Demonstranten riepen ook op tot nationale eenheid, vrijheid en gelijke rechten voor alle minderheden, zeiden ze.
Syrië wordt momenteel bestuurd door een interim-regering onder leiding van de islamitische groepering Hayat Tahrir al-Sham (HTS), die Damascus veroverde. Daardoor kwam het regime van de voormalige Syrische leider Bashar al-Assad ten val.
Uitspraken van een woordvoerder van HTS op de Libanese televisie over de rol van vrouwen hebben tot kritiek geleid. Hij zei onder meer dat vrouwen door hun 'biologische aard' ongeschikt zijn voor het ambt van minister van Defensie of voor functies in de rechterlijke macht.
Christenen, alawieten en andere minderheden vrezen repressies na de val van het regime van al-Assad. HTS-leider Ahmed al-Sharaa zei in een interview met de BBC dat hij van Syrië niet een soort Afghanistan wil maken, waar de radicale Taliban het voor het zeggen hebben. Hij zei ook burgers niets te willen aandoen en een voorstander te zijn van onderwijs voor vrouwen.
ANP
Nog voor de val van dictator Assad hebben de Verenigde Staten hun militaire aanwezigheid in Syrië verdubbeld. Dit bericht het Amerikaanse persbureau AP op basis van uitspraken van Pentagon-woordvoerder Pat Ryder.
Terwijl de VS aanvankelijk volhielden dat 900 Amerikaanse troepen aanwezig waren in Syrië, meldde de hoge militair Ryder dat sinds enkele maanden dat aantal is verhoogd naar 2000 soldaten. De VS zijn in Syrië aanwezig om te strijden tegen terreurbeweging Islamitische Staat (IS). De grotere Amerikaanse troepenmacht is tijdelijk, stelde de woordvoerder.
De Amerikanen zijn niet de enigen die militaire operaties uitvoeren in Syrië sinds de vlucht van Bashar al-Assad twee weken geleden. Terwijl de Amerikanen proberen te voorkomen dat IS in het ontstane machtsvacuüm heropleeft, voert het Israëlische leger bombadermenten uit op wapenvoorraden die behoorden tot de Assad-regering. Turkije is onderwijl in het noordoosten in gevecht met de Koerden. Diezelfde Koerden vormen een alliantie met de VS in de strijd tegen IS, meldt AP.
De grotere Amerikaanse troepenmacht zal een onaangename verrassing zijn voor aanstaand president Donald Trump, die tijdens zijn eerste termijn al probeerde om Amerikaanse troepen terug te halen uit Syrië. Terwijl de rebellen van HTS oprukten richting de Syrische hoofdstad Damascus liet Trump op sociale media nog weten: ‘Dit is niet ons gevecht!’ De VS hadden in het onstuimige Syrië van na Assad volgens hem niks te zoeken.
Redactie
De Syrische overgangsregering heeft geen plannen voor een grote hervorming van het onderwijssysteem. Dat zegt de nieuwe minister van Onderwijs, Nazir Mohammad al-Qadri, in een interview met persbureau Reuters. Ook behouden meisjes hun recht op onderwijs, zegt de onderwijsminister. De enige verandering is dat elke verwijzing naar oud-president Bashar al-Assad en zijn Ba’athpartij verdwijnt uit het curriculum.
De woorden van al-Qadri zijn typerend voor de verzoenende toon die de overgangsregering tot nu toe heeft aangeslagen. Ook rebellengroepering HTS, die de regering van Assad omverwierp, benadrukt vooralsnog dat zij de rechten van minderheden zullen respecteren.
Eerder vandaag riep Ahmed al-Shara, de leider van HTS, het Westen op de sancties tegen Syrië in te trekken. ‘Ze waren gericht tegen het oude regime. Het slachtoffer en de onderdrukkers zouden niet hetzelfde moeten worden behandeld’, zei Al-Sharaa tegen de BBC. Momenteel beschouwen onder meer de Verenigde Naties en de Verenigde Staten de rebellengroep, die is voortgekomen uit Al-Qaida, als een terroristische organisatie.
Daan de Vries
Ahmed al-Sharaa, de leider van rebellengroep HTS, roept het Westen op sancties tegen hem in te trekken. ‘Ze waren gericht tegen het oude regime. Het slachtoffer en de onderdrukkers zouden niet hetzelfde moeten worden behandeld’, zei Al-Sharaa in een interview met de BBC.
Voorzitter van de Europese Commissie Ursula von der Leyen zei gisteren al dat de EU sancties tegen Syrië moet heroverwegen. Vandaag vindt in Brussel een EU-top plaats waar onder meer de machtsoverdracht in Syrië op de agenda staat.
In het interview met de BBC doet Al-Sharaa, voorheen bekend onder zijn nom de guerre Abu Mohammed al-Jolani, zich voor als een gematigde kracht die ‘geen bedreiging voor het Westen’ vormt. HTS is geen terroristische organisatie, meent de rebellenleider. Bij de rebellenopmars zouden volgens hem geen burgers zijn aangevallen. De VN en de VS bestempelen de rebellengroep, die ontstond uit Al-Qaida, momenteel nog wel als terroristische organisatie.
Al-Sharaa zei van Syrië geen land als Afghanistan te willen maken en gelooft naar eigen zeggen in onderwijs voor vrouwen. ‘We hebben al acht jaar universiteiten in Idlib’, zei hij over de stad waar HTS al jaren aan de macht is. ‘Ik denk dat 60 procent van de studenten daar vrouw is.’
Dylan van Bekkum
Lees ook: In Idlib is het nieuwe Syrië er al, en dat geeft hoop
• Bij gevechten met Koerdische strijders in de buurt van het Noord-Syrische Kobani zijn 21 pro-Turkse strijders omgekomen. Een onbekend aantal strijders raakte gewond. Dat meldt de in Londen gevestigde oorlogsmonitor Syrian Observatory For Human Rights (Sohr). Volgens die organisatie is de aanval een schending van een nog vers staakt-het-vuren tussen de twee partijen.
• De Europese Unie zou de sancties tegen Syrië moeten heroverwegen om de heropbouw van het land makkelijker te maken. Dat heeft Ursula von der Leyen, voorzitter van de Europese Commissie, vandaag gezegd.
Bij gevechten met Koerdische strijders in de buurt van het Noord-Syrische Kobani zijn 21 pro-Turkse strijders omgekomen. Een onbekend aantal strijders raakte gewond. Dat meldt de in Londen gevestigde oorlogsmonitor Syrian Observatory For Human Rights (Sohr). Volgens die organisatie is de aanval een schending van een nog vers staakt-het-vuren tussen de twee partijen.
Kobani, vlak bij de grens met Turkije, wordt gecontroleerd door de Koerdische strijdgroep SDF. In 2016 veroverden Koerdische strijdgroepen de stad terug op de terroristische groepering Islamitische Staat (IS), schrijft The New York Times. SDF speelde daarnaast een belangrijke rol in het verslaan van IS in heel Syrië. De groep wordt daarom gesteund door onder meer Frankrijk en de VS.
Turkije beschouwt SDF echter als een terroristische groepering, omdat zij volgens Turkije gelieerd is aan de Koerdische groep PKK, waarmee Turkije al jaren in strijd is. Na de val van het regime-Assad ontstonden er opnieuw gevechten tussen pro-Turkse en Koerdische groepen in Noord-Syrië.
Afgelopen week kwam er onder leiding van de VS een bestand tussen de partijen. Dat staakt-het-vuren werd gisteren nog verlengd tot het einde van deze week, meldde persbureau Reuters. Matthew Miller, de woordvoerder van het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken, zei in reactie dat hij hoopte dat het bestand in Noord-Syrië ‘zolang mogelijk stand zou houden'.
Ook zei Miller dat de VS strijders van Turkije of van pro-Turkse groepen in de regio van Kobani nauwlettend in de gaten houden, maar dat de VS de Turkse zorgen over de PKK ‘begrijpen’. Ook de VS hebben de PKK aangemerkt als terroristische groepering.
Mazloum Abdi, een SDF-commandant, zei dinsdag dat de groep bereid is te praten over de oprichting van een gedemilitariseerde zone in Kobani, schrijft Reuters. Daar zouden dan veiligheidstroepen worden gevestigd die de VS moeten controleren. Of een dergelijke zone er ook daadwerkelijk komt, is onduidelijk.
Yassin Boutayeb
De Europese Unie zou de sancties tegen Syrië moeten heroverwegen om de heropbouw van het land makkelijker te maken. Dat heeft Ursula von der Leyen, voorzitter van de Europese Commissie, vandaag gezegd.
Wel hangt de Commissievoorzitter een belangrijke voorwaarde aan het intrekken van de sancties: ‘Echte vooruitgang naar een inclusief politiek proces’ vanuit het nieuwe leiderschap in Damascus. In het verleden heeft de rebellenleider Ahmed Hussein al-Sharaa, ook bekend onder zijn gekozen naam Abu Mohammad al-Jolani, gezegd dat er in het nieuwe Syrië ruimte zal zijn voor minderheden, zoals Koerden en christenen.
Vandaag stelde de voormalige Syrische oppositieleider, Hadi al-Bahra, dat er een brede afvaardiging van de bevolking komt in de nog te vormen overgangsregering. ‘De regering van Syrië moet geloofwaardig zijn, waarbij geen enkele partij is uitgesloten.’
Deze beloften moeten wel worden omgezet in daden, zegt Von der Leyen. Dan zou de EU de sancties heroverwegen, die de Unie in 2011 oplegde aan het regime van de dictator Bashar al-Assad. Die maatregelen gingen onder meer over de handel van wapens, olie en technologie. De sancties gelden vooralsnog tot juni 2025.
Frank Rensen
Nederland bekijkt of de speciale Syrië-gezant 'snel' naar Damascus kan gaan om te beoordelen hoe de situatie zich in het Arabische land ontwikkelt. Dat zei premier Dick Schoof dinsdagavond tijdens een debat over de komende EU-top in de Tweede Kamer.
Voor de inzet van het kabinet is belangrijk dat minderheden zoals Koerden en christenen vreedzaam kunnen leven en niet worden onderdrukt. 'Dat is een belangrijke toetssteen voor het nieuwe regime in Syrië', aldus de minister-president.
De streng islamitische strijdgroep Hayat Tahrir al-Sham (HTS) speelde een hoofdrol in de val van president Bashar al-Assad. De groepering heeft wortels in de jihadistische bewegingen en de leider is in het verleden actief geweest bij terreurgroep Al Qaida.
De ontwikkelingen in Syrië zullen een belangrijk onderwerp zijn in de komende top van Europese regeringsleiders. De EU zal ook moeten gaan kijken naar de sancties die zijn ingesteld tegen het oude regime van Assad, zei Schoof. (ANP)
Bewijsmateriaal dat in massagraven in Syrië is gevonden, heeft volgens een internationale aanklager voor oorlogsmisdaden een 'doodsmachine' blootgelegd. Het regime van de recent verdreven Syrische leider Bashar al-Assad zou sinds 2013 meer dan 100.000 mensen hebben gemarteld en gedood.
Dat zei de voormalige Amerikaanse ambassadeur voor oorlogsmisdaden Stephen Rapp dinsdag, vlak nadat hij twee massagraven in de Syrische steden Qutayfah en Najha had bezocht. 'Er zijn zeker meer dan 100.000 mensen in deze machine verdwenen en doodgemarteld', zei Rapp. 'Ik twijfel niet aan dit soort aantallen na wat we in deze massagraven hebben gezien.'
Volgens de Internationale Commissie voor Vermiste Personen (ICMP) in Den Haag zijn er mogelijk 66 massagraven in Syrië. Meer dan 157.000 mensen zijn als vermist opgegeven bij de commissie.
'We hebben sinds de nazi's echt niets dergelijks gezien', zei Rapp, die de vervolgingen leidde bij de tribunalen voor oorlogsmisdaden in Rwanda en Sierra Leone en die nu meewerkt aan het documenteren van tijdens de burgeroorlog in Syrië begane misdaden. 'Van de geheime politie die mensen liet verdwijnen, tot de bewakers en ondervragers die hen uithongerden en martelden tot de dood, tot de chauffeurs van vrachtwagens en bulldozers die hun lichamen bergden: duizenden mensen werkten in dit doodssysteem.'
Turkse reddingswerkers hebben hun zoektocht naar overlevenden in de beruchte militaire Sednayagevangenis, of het 'mensenslachthuis' van dictator Bashar al-Assad, stopgezet. 'Het hele gebouw is doorzocht en gescand en er is geen levend persoon gevonden', heeft Okay Memis, directeur van de Turkse rampenhulpdienst (AFAD), ter plaatse aan de pers verklaard.
Een team van AFAD, bestaande uit 120 reddingswerkers, begon de zoektocht in opdracht van de nieuwe Syrische machthebbers. Activisten van de Syrische Civiele Bescherming (SCD), ook bekend als de Witte Helmen, hadden eerder al een systematische zoektocht met honden en geluidssensoren uitgevoerd. Ook zij hadden geen gevangenen of ondergrondse cellen teruggevonden.
Volgens het hoofd van de Witte Helmen, Raid Al Saleh, zaten in totaal ongeveer 150.000 mensen in de Sednayagevangenis, op enkele tientallen kilometers van de hoofdstad Damascus. De gevangenis stond onder Syriërs bekend als het 'slachthuis' vanwege de beruchte martelmethoden. Tijdens het Assad-regime brachten mensenrechtenorganisaties de plaats ook in verband met massale buitengerechtelijke executies, vaak van burgers die zich tegen de regering hadden verzet.
Na bestorming van de gevangenis door oppositietroepen vermoedden overlevenden en familieleden dat sommige gevangenen nog steeds vastzaten in afgesloten cellen en geheime kamers. (Belga)
De komende zes maanden keren ongeveer een miljoen Syrische vluchtelingen terug naar hun geboorteland, verwacht VN-vluchtelingenorganisatie UNHCR. Het is onduidelijk waarop de VN-organisatie die verwachting heeft gebaseerd. Sinds het uitbreken van de Syrische burgeroorlog in 2011 zijn meer dan 14 miljoen Syriërs op de vlucht geslagen. Een deel van hen ziet door de val van oud-president Bashar al-Assad kans om terug te keren naar Syrië.
UNHCR vraagt landen die Syrische vluchtelingen hebben opgevangen om hen daar niet toe te dwingen, omdat de humanitaire situatie in Syrië onzeker blijft. Ongeveer een miljoen mensen zijn de afgelopen weken ontheemd geraakt door de razendsnelle opmars van de rebellen die het regime van Assad omver wierpen. Ook zijn duizenden Syrische vluchtelingen vanuit met name buurlanden Turkije, Libanon en Jordanië al teruggekeerd.
Vrijwel direct na de val van Assad begon in veel landen de discussie over de terugkeer van Syrische vluchtelingen. Een aantal Europese landen, waaronder Nederland, heeft besloten om de asielaanvragen van Syriërs voorlopig niet te behandelen. De Turkse president Recep Tayyip Erdogan sprak meermaals over een terugkeerprogramma voor Syrische vluchtelingen in Turkije. Met ruim 3,5 miljoen Syriërs is Turkije verreweg het grootste gastland voor Syrische vluchtelingen.
Daan de Vries
De leider van de belangrijkste rebellengroep van Syrië, Ahmed al-Sharaa, wil dat alle gewapende strijdgroepen van het land opgaan in één leger. Dat heeft hij gezegd in gesprek met vertegenwoordigers van de Druzische minderheid in het land. Na de val van president Bashar al-Assad is een van de grote vragen hoe de vele strijdgroepen die Syrië kent niet vervallen in onderling conflict.
Hayat Tahrir al-Sham (HTS), de islamistische strijdgroep van Al-Sharaa (ook wel bekend onder zijn nom de guerre Abu Mohammed al-Jolani) ging vanuit Noord-Syrië voorop in de strijd tegen Assad. Maar ook milities in het zuiden, door Turkije gesteunde rebellengroepen in het noorden, en Koerdische strijdgroepen in het noordoosten van het land leverden een belangrijke bijdrage aan de verdrijving van Assad.
Al-Sharaa is van plan de verschillende ‘gewapende strijdgroepen te ontbinden en de strijders op te nemen in een nationaal leger’, dat moet vallen onder het ministerie van Defensie. In hoeverre dat een realistisch plan is, moet nog blijken.
Zo staan de pro-Turkse rebellengroepen op slechte voet met de Koerden. Ook nadat Assad het land was uitgevlucht, vonden er in de noordelijke stad Manbij nog gevechten tussen hen plaats. Pas na bemiddeling van de Verenigde Staten kwam het tot een wankel staakt-het-vuren, die Koerden de kans bood om te vluchten richting het autonome Koerdische gebied Rojava, verder naar het oosten van het land.
In gesprek met de Druzen, een kleine bevolkingsgroep die zich door soennitische radicalen bedreigd voelt, zei Al-Sharaa verder dat er ‘een sociaal contract moet komen waarmee de verschillende etnische groepen samenleven’. Onder de Druzen die wonen op de door Israël bezette Golanhoogvlakte gaan steeds meer stemmen op om zich aan te sluiten bij dat land.
Thom Canters
Duitse en Franse diplomaten spreken, los van elkaar, in de Syrische hoofdstad Damascus met de nieuwe machthebbers van Syrië. De voorlopige regering wordt aangevoerd door de islamistische strijdgroep Hayat Tahrir al-Sham (HTS), die door onder meer de Verenigde Staten en de Europese Unie op dit moment nog staat aangemerkt als terroristische organisatie.
Desondanks is een delegatie uit Berlijn naar Damascus gegaan voor gesprekken met de voorlopige regering onder leiding van HTS. Er wordt onder meer gesproken over bescherming van minderheden en over de verdere relaties met het oog op een mogelijke heropening van de ambassade.
Vier Franse diplomaten zijn ook in Damascus voor een onderhoud met de Syrische leiders, die negen dagen geleden het regime van Bashar al-Assad verrassend ten val brachten. Het is de eerste Franse diplomatieke missie naar Syrië sinds het land de ambassade in Damascus twaalf jaar geleden sloot. De Franse vlag is weer gehesen op de ambassade. Volgens een topdiplomaat ‘staat Frankrijk aan de zijde van Syrië tijdens de overgangsperiode’. De Fransen spreken onder meer met de voorlopige premier van Syrië, Mohammed al-Bashir.
Het Duitse ministerie van Buitenlandse Zaken heeft gezegd dat onder meer wordt gesproken met een niet bij naam genoemde ingenieur die de nieuwe machthebbers als voorlopige minister van Buitenlandse Zaken naar voren hebben geschoven. Diezelfde interim-minister heeft ook al met Amerikaanse en Turkse diplomaten contact gehad.
De Duitse diplomaten hebben ook gesproken met vertegenwoordigers van christelijke bevolkingsgroepen. Volgens een woordvoerster van het ministerie is Berlijn bezorgd over jihadistische achtergronden van HTS, die is ontsproten uit Jabhat al-Nusra, dat op haar nauwe banden onderhield met Al Qaida.
De Europese Unie is van plan haar delegatie in Syrië heropenen, zei EU-buitenlandchef Kaja Kallas op dinsdag. Hoewel de EU-delegatie in Syrië, die functioneert als een ambassade, nooit officieel gesloten was, was er tijdens de oorlog in Syrië geen geaccrediteerde ambassadeur in Damascus, aldus Kallas. Dat moet nu veranderen.
Kallas zei dat ze de leider van de EU-delegatie had gevraagd om maandag naar Damascus te gaan om contact te leggen met de nieuwe leiders in Syrië en verschillende andere groepen. Eerder spraken ook het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten al met HTS.
ANP/Redactie
In de buurt van de Syrische hoofdstad Damascus zijn duizenden lichamen ontdekt in een massagraf. Mouaz Moustafa, het hoofd van de Syrische Emergency Task Force, een in de VS gevestigde Syrische belangenorganisatie, heeft in een interview met persbureau Reuters gezegd dat het om zo’n 100 duizend mensen gaat die zijn gedood door de afgezette president Bashar al-Assad en zijn voorganger (en vader) Hafez.
Dat aantal is niet onafhankelijk geverifieerd. Wel is bekend dat onder het Assad-regime zo’n 130 duizend personen vermist raakten. Een onbekend deel daarvan belandde in de beruchte Sednaya-gevangenis net buiten Damascus, waar gevangenen werden gemarteld tot de dood of werden geëxecuteerd. Schattingen van hoeveel mensen sinds het begin van de burgeroorlog zijn omgekomen lopen op tot ruim 600 duizend.
Thom Canters
Als de nieuwe Syrische regering af wil van de Europese sancties, dan is mogelijk een van de voorwaarden dat de Russen de deur worden gewezen. Dat heeft EU-buitenlandchef Kaja Kallas gezegd na de vergadering met de ministers van Buitenlandse Zaken van alle lidstaten. Het Russische leger opereert op twee militaire bases in het westen van het land, die van groot strategisch belang zijn voor het Kremlin.
Volgens Kallas hebben meerdere ministers, waaronder de Nederlandse Caspar Veldkamp, geëist dat Syrië ‘zich moet ontdoen van de Russische invloed’. Verschillende Arabische landen zouden er net zo over denken, zo zei ze te hebben gehoord in gesprekken met Arabische leiders afgelopen weekend in Jordanië. Ze kondigde aan het onderwerp aan te kaarten in gesprekken met de nieuwe leiders van het land. Daarvoor stuurde de EU maandag al een gezant naar Damascus.
Rusland lijkt intussen weinig haast te maken met de ontruiming van de marinebasis bij Tartus en de luchtmachtbasis Khmeimim bij Latakia. Rusland zegt in gesprek te zijn met de nieuwe machthebbers in Syrië over de toekomst van Khmeimim en Tartus, die sinds 2015 permanent werden gebruikt om het Assad-regime te ondersteunen. Volgens een regeling met Assad konden de Russen tot zeker 2066 nog gebruikmaken van beide bases, maar dat staat door de val van de dictator nu op losse schroeven.
Het wegvallen van de bases zou een grote strategische tegenvaller zijn voor het Kremlin. Tartus, Ruslands enige basis aan de Middellandse zee, en Khmeimim vormden belangrijke schakels in de toevoer van militair materieel naar Volkskrant