In navolging van Spotify bieden veel bedrijven hun klanten en gebruikers een persoonlijk jaaroverzicht aan. Leuk om te zien in welke maand je veel gefietst hebt, of hoeveel Noorse woorden je kent. Maar kan het ook kwaad dat bedrijven die gegevens bijhouden?
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant.
‘Je kleinst ontvangen betaalverzoek was € 1,37. Is dit je gierigste vriend?’
Klanten van de Rabobank die deze maand hun bank-app openden, konden zomaar geconfronteerd worden met de vrekkigheid van hun vrienden. Of de kroeg waar ze dit jaar het meeste uitgaven. Of het jaarbedrag aan boodschappen. Althans, als ze voor ‘Kom maar op’, in plaats van ‘Nee, ik durf niet’ kozen op de vraag ‘Ben je klaar voor jouw Rabo Terugblik 2024?’
De Rabobank maakt de overzichten om klanten ‘op een speelse, laagdrempelige manier inzicht te geven in het uitgavenpatroon’, zegt woordvoerder Hugo Nutbey. ‘Zeker onder jongeren zien we dat het aanslaat, zij delen het veel op sociale media.’ Voor marketeers is het de gratis reclame waar ze naar op zoek zijn.
De Spotify Wrapped, het eindejaarsoverzicht van de muziekdienst, is sinds 2016 een eindejaarstraditie geworden, met gretig pochgedrag op sociale media over je verfijnde muziekvoorkeuren als belangrijkste ritueel. Maar de Zweedse muziekstreamer is al lang niet meer de enige met een jaaroverzicht.
Inmiddels is het persoonlijke overzicht het lievelingsspeeltje van haast iedere marketeer. Beter goed gejat dan slecht bedacht. De lijst is haast oneindig: van sport-app Strava die terugblikt op alle fietstochten en hardlooprondjes tot huizenplatform Funda dat je laat weten in welke maand je huis het meeste waard was.
Van taal-app Duolingo die voor je geturfd heeft hoeveel woorden Manderijn je dit jaar geleerd hebt, tot taxidienst Bolt die bekendmaakt hoe vaak je de taxi nam, zodat je geconfronteerd wordt met hoe vaak je wel niet zó dronken de kroeg uitgerolde dat fietsen niet meer ging. Groene stroomleverancier Zonneplan laat klanten weten hoe veel stroom ze dit jaar hebben bespaard en of ze ‘een echte duurzaamheidsgoeroe’ zijn.
Ook lezers van de Volkskrant, en andere titels van DPG Media, ontkwamen er niet aan. Twee weken geleden kregen abonnees een link naar een gepersonaliseerde site die op een rijtje zet hoeveel tijd ze in totaal hebben besteed aan het lezen van artikelen, welk onderwerp ze het interessantst vonden en bij welk percentage beste lezers ze horen.
De bedrijven spelen in op de terugblik- en lijstjesdrift waar het einde van het jaar bol van staat. Zie de eindejaarsspecials op televisie, de Top 2000 en de instagramposts met foto’s van de beste momenten uit 2024. En natuurlijk kan het ook bemoedigend zijn om te zien wat een jaar allemaal gebracht heeft.
Maar in al die overzichten, tot in detail gepersonaliseerd, laten bedrijven, wellicht onbedoeld, zien ook heel goed te zijn in wat ze allemaal van ons weten.
Volgens Rejo Zenger van privacy-ngo Bits of Freedom zijn de overzichtjes an sich geen geval van extra privacyschendingen. ‘Bedrijven bewaren geen gegevens van klanten met als doel een wrapped-lijstje te maken’, stelt hij.
‘De overzichten laten ons vooral weer eens goed zien welke gegevens bedrijven allemaal over ons verzamelen’, zegt Rejo Zenger van de privacy-ngo. ‘Dat doen ze in het belang van de bedrijven, niet in het eigen belang van de gebruikers. Bijvoorbeeld in het geval van DPG, om advertenties te verkopen. Ze beschikken al over die gegevens.’
Bits of Freedom heeft al langer kritiek op de manier waarop DPG informatie van lezers verzamelt en deelt met adverteerders. De uitgever is zelfs genomineerd voor de ‘Big Brother Award’ van de ngo. DPG beweert juist dat doordat de uitgever advertenties niet langer aan Google overlaat, de gegevens van abonnees juist beter beschermd zijn.
De Rabobank laat inderdaad weten dat het voor de Rabo Terugblik gebruikmaakt van gegevens die de bank sowieso al verzamelt. De bank schotelde eind 2023 haar klanten voor het eerst een jaaroverzicht voor van alle uitgaven van het afgelopen jaar. Willen mensen wel weten hoeveel duurder de boodschappen zijn geworden?
De reacties zijn volgens woordvoerder Nutbey overwegend positief, en je kunt volgens hem ook gewoon kiezen voor ‘Nee, ik durf niet’. Wel noemen klanten het overzicht vaak ‘confronterend’. ‘Ik had zelf ook meer uitgegeven aan buiten de deur eten dan ik had verwacht.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant