‘Je kunt’, zei de Duitse schrijver Axel Hacke zaterdag in deze krant in gesprek met Sterre Lindhout, ‘over de toekomst op dit moment eigenlijk helemaal niets positiefs zeggen.’ Voor wie weleens een krant leest geen schokkende observatie, maar wel uit de mond van iemand die een boek heeft gepubliceerd dat ‘vrolijkheid als levenshouding’ propageert.
Hacke, die als bestsellerauteur met zijn appartement in München en zijn door Lindhout opgemerkte quiet luxury ademende outfit wel iets meer reden tot vrolijkheid heeft dan de gemiddelde inwoner van Gaza, Charkiv of Sanaa, leent het begrip ‘durchheitern’ van Thomas Mann: het ‘doorvrolijken’ van wat niet vrolijk is. Sombere vooruitzichten verlichten en het ellendige heden waar mogelijk draaglijk maken. Daarvoor is moed en zelfspot nodig. Want, zei Hacke, om vast te stellen hoe merkwaardig je eigen spiegelbeeld is, zul je jezelf vanuit de verte moeten leren bekijken.
En ondertussen klinkt er verderop in huis steeds een stemmetje. Een hoog, opgetogen geluidje, van iemand die verbaasd (maar niet ontevreden) luistert naar het geluid van haar eigen hand op de vensterbank. Ze is net 1. Eerst kon ze niet kruipen, toen opeens wel, en nu trekt ze zich de hele dag op zodat ze uit het raam kan kijken, voor ze moe wordt en omvalt. Ze zegt een hoop, alleen slagen wij er nog niet in die hoop te ontcijferen.
Op de momenten die zich de hele tijd maar voordoen, momenten waarop ze voor het eerst iets kan wat ze gisteren nog niet kon, momenten van onstuitbare vooruitgang, kan ik me niet voorstellen dat ik me ooit nog zal kunnen zetten tot het schrijven over alles wat er in de wereld gebeurt. Een wereld waarin alles steeds sneller vooruit lijkt te gaan – met name de achteruitgang.
In Samantha Harveys In Orbit kijken vier astro- en twee kosmonauten tussen hun wetenschappelijke werkzaamheden door naar de aarde. Voor hen wordt de wereld ’s nachts pas wakker wanneer overal de lichten aangaan, overdag valt-ie stil en ontwaren ze niets van het alledaags gewemel. Ze zweven eraan voorbij, in een capsule van titanium van een paar centimeter dik. Een van hen, Nell, stelt verbaasd vast dat ze voortdurend op zoek is naar dingen die ze kan vertellen aan de mensen thuis, want ‘de kleine dingen zijn te triviaal en de rest is te verbijsterend’.
Voor die ervaring hoef je niet eens astronaut te worden. Je kunt ook met een kind op je arm naar buiten kijken. Binnen is alles te klein of te verbijsterend om erover te berichten, buiten worden onderzeese kabels vernield, schaatst Marijke Groenewoud een waardeloos NK Allround en opinieert Musk de AfD tot grote hoogten.
Later volgen de bemanningsleden in In Orbit het parkoers van een tyfoon die elk moment op de Filipijnen aan land kan komen. Zo voelt het volgen van de actualiteit ook geregeld aan: als het volgen van een tyfoon die ieder moment aan land kan komen, al dan niet in je eigen achtertuin.
Ergens in huis klinkt het geluid van houten blokken die met opmerkelijk geduld op elkaar worden geplaatst. Zodra de toren omvalt, klinkt hard gelach en begint het onregelmatige getik opnieuw. Zo vanzelf als bij haar gaat het bij weinig andere mensen, maar hardnekkig kleine, ogenschijnlijk triviale pogingen ondernemen om de dagen van anderen en van jezelf te doorvrolijken: het zal wel weer onhaalbaar blijken, maar een beter voornemen voor 2025 is moeilijk voorstelbaar.
Over de auteur
Frank Heinen is schrijver en columnist voor de Volkskrant. Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant