is economieredacteur en commentator van de Volkskrant.
In veel opzichten zijn de (geo)politieke kaarten in 2024 opnieuw geschud. Zowel nationaal als internationaal lijkt zich een nieuwe orde – dan wel wanorde – af te tekenen. Het Volkskrant-commentaar bespreekt aan het eind van het jaar de belangrijkste verschuivingen. Vandaag deel 6: de komende regering-Trump en de media.
Nog iets meer dan drie weken en dan begint de grootste test van het Amerikaanse systeem sinds de Burgeroorlog in de 19de eeuw. Donald Trump neemt op 20 januari voor de tweede keer de touwtjes in handen en zal ze strakker aanhalen dan ooit voor mogelijk is gehouden.
Dat heeft drie oorzaken.
Allereerst heeft een meerderheid van de Amerikanen met de keuze voor Trump alles weggewuifd wat hij sinds zijn eerste verkiezing heeft misdaan of wat sindsdien is bewezen. Trump – een liefhebber van dictators, een veroordeelde crimineel, een mislukte couppleger, een man die een vrouw in een pashokje tegen haar wil met zijn vingers heeft gepenetreerd – weet dus dat hij in de ogen van onvoorstelbaar veel van zijn landgenoten weinig verkeerd kan doen.
Ten tweede is zijn partij bijna volledig ontdaan van dissidenten. De weerstand die Trump tijdens zijn eerste termijn nog ondervond van partijgenoten met inhoudelijke of rechtsstatelijke bezwaren tegen het trumpisme, is weggeschuurd. Met een loyale meerderheid in zowel de Senaat als het Huis van Afgevaardigden hoeft Trump bij benoemingen en eventuele wetsvoorstellen nauwelijks rekening te houden met andersdenkenden. Een impeachment is ondenkbaar.
Ten derde is Trump juridisch vrijwel onschendbaar. Het Hooggerechtshof bepaalde op 1 juli dat de Amerikaanse president niet kan worden gestraft voor daden of beslissingen die bij zijn officiële ‘kern’-takenpakket horen. Het is niet duidelijk wat daar precies allemaal onder valt, maar in elk geval de taken die vallen onder zijn uitvoerende macht, inclusief de ministeries. Wanneer hij de minister van Justitie opdraagt iemand te vervolgen, dan mag dat.
Dat het Trump menens is, blijkt wel uit zijn voordrachten voor ministersposten en andere sleutelfuncties. Terwijl hij acht jaar geleden nog moest werken met krachten die door het conservatieve establishment naar voren werden geschoven, put hij nu exclusief uit kringen van bewezen loyalisten, hoe marginaal en/of extremistisch die ook zijn.
Daarbij heeft hij zelfs volgelingen aangewezen voor posten die normaal gesproken bij een presidentswissel bezet blijven door de zittende functionaris: het hoofd van de FBI en het hoofd van de belastingdienst IRS. Dat hij dat goede gebruik doorbreekt, is een teken aan de wand. Juist deze twee diensten bieden goede mogelijkheden vrienden te vrijwaren en vijanden te vervolgen.
De nieuwe directeuren weten wat er van hen wordt verwacht. Kash Patel, de beoogde nieuwe directeur van de FBI, stelde in zijn boek Government Gangsters een lijst op met zestig namen van mensen die gestraft moeten worden omdat ze Trump (of hemzelf) hebben tegengewerkt, variërend van Hillary Clinton tot Alexander Vindman, kroongetuige in de eerste afzettingsprocedure tegen Trump.
Dat dit geen wensdenken is, bleek deze maand uit uitspraken van Lara Trump, de tot Republikeins politicus gepromoveerde schoondochter van Trump. Ze noemde de opstand van 6 januari een ‘hoax’ en zei dat iedereen die deze ‘nonsens’ had opgeblazen in de gevangenis terecht zou komen.
‘Gelukkig is God goed. Die laat zijn licht schijnen op duistere plekken. Wacht tot Donald Trump aantreedt, wacht tot Kash Patel aantreedt, wacht tot deze mensen licht laten schijnen op de duistere plekken, daar waar de Democraten en het establishment ons nooit wilden laten kijken. Dit is nog maar het begin.’
Strakke touwtjes kunnen wurgkoorden worden.
In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant