is tv-recensent voor de Volkskrant.
Je ontkomt er de laatste weken niet aan: terugkijken. In kranten, podcasts, op de radio. Overal duiken lijstjes en terugblikken op. Ook op televisie. Zaterdagavond bijvoorbeeld, in het NOS Jaaroverzicht 2024. Dit jaar werden de chronologisch aaneengeregen nieuwsberichten afgewisseld met items op locatie. Saïda Maggé sprak onder andere met leden van Democrats Abroad over de verkiezingen in de VS. Later, in Leeuwarden, blikte ze met twee fanatieke songfestivalfans terug op het Joost Klein-debacle. Dat laatste item viel wat uit de toon tussen alle geopolitieke ellende en klimaatrampen.
Want: ‘Weer een jaar met oorlog’, zoals Maggé het verwoordde. In Oekraïne duurde die al drie jaar. ‘En de oorlog in Gaza raakte de bevolking steeds harder (…) Geen enkele plek lijkt nog veilig voor Gazanen die in eigen land op de vlucht zijn’, zei de presentator, terwijl hartverscheurende beelden het geweld in Gaza in herinnering riepen – voor zover je dat kunt vergeten. Dat steeds meer mensenrechtenorganisaties (Amnesty International, Artsen zonder Grenzen) van genocide spreken, of van aanwijzingen daarvoor, moest de innerlijke voice-over van de kijker er zelf bij vermelden.
Een productie die door het kerstgeweld van de afgelopen week geen aandacht kreeg op deze plek: Over bevolking. In de prikkelende documentaire, het terugkijken waard, onderzoekt VPRO-journalist Pieter Hulst de impact van een kind op de leefbaarheid van de aarde. Er zijn inmiddels meer dan acht miljard mensen, en de teller loopt (in de film letterlijk) op. Hierdoor stijgt de vraag naar voedsel, water en grondstoffen. En de CO2-uitstoot: volgens sommige onderzoeken kun je beter wekelijks van Amsterdam naar New York vliegen dan een kind krijgen.
‘Een kind krijgen is het asociaalste wat je kunt doen’, zegt Middas Dekkers. De bioloog en Hulst staan in een Vinex-wijk bij een opblaasbare ooievaar die tegen de ruit van een nieuwbouwwoning is geplakt. ‘Als ik een kind kreeg, zou ik me eerlijk gezegd doodschamen, de gordijnen een beetje dichttrekken en me een tijdje niet vertonen.’ Hulst blijft kinderen ‘vertederend’ vinden. ‘Als ik een kindje zie, schiet bij mij ook de melk in de tieten’, zegt Dekkers. Maar hij blijft erbij: ‘Als iedereen maar zijn hartje laat spreken, zitten we straks met een probleem.’
Op praten over geboortebeperking heerst een taboe. Hoe controversieel het onderwerp is, blijkt ook uit de reactie van Extinction Rebellion-activist Hannah Prins, die niet begrijpt waarom Hulst dit podium gebruikt voor deze ‘non-discussie’. Door de focus te leggen op het individu misken je de verantwoordelijk van het bedrijfsleven in de klimaatcrisis, aldus Prins.
Hulst heeft originele vormen gevonden voor normaal gesproken vaak taaie wetenschappelijke inzichten. Deskundigen worden bijvoorbeeld in een auto in de file of in een overvolle metro geïnterviewd. Spelende kinderen in een speeltuin veranderen op beeld in spelende schoorsteentjes. De bevolkingsgroei wordt gepresenteerd als een nogal druk verjaardagsfeestje, waardoor de kijker zich moet afvragen of ‘hoe meer zielen, hoe meer vreugd’ wel echt geldt.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant