Alkmaar voegde zich dit jaar bij de negentien gemeenten waar geen vuurwerk meer mag worden afgestoken. Verkoop is wel toegestaan, en dus is het zaterdagmiddag druk bij Hans de Boer Tweewielers. Hoelang houdt de traditie nog stand? ‘Je ziet dat het wel een keer gaat ophouden.’
is verslaggever van de Volkskrant.
In de tijdelijke vuurwerkshop Hans de Boer Tweewielers in Alkmaar kan bezoeker Roan zijn enthousiasme tegenover zijn vader Patrick nauwelijks inhouden. ‘Is dat de Himmelsschimmer?’ vraagt hij vol ongeloof. En jawel: tussen het andere siervuurwerk van Duitse makelij, de Funkenzauber en de Sturm Meister, staat de compound met 45 schoten en 331 gram kruitgewicht. ‘Doe er maar twee, vriend’, zegt zijn vader over het 38,99 euro kostende stuk vuurwerk.
In Alkmaar mag er sinds dit jaar geen vuurwerk meer worden afgestoken – maar het bezit en de verkoop is niet strafbaar. ‘Wij houden ons netjes aan de regels en steken het vuurwerk af in Heerhugowaard (10 kilometer verderop, red.)’, zegt Patrick. Hij vindt het jammer dat de vuurwerktraditie niet meer zo vanzelfsprekend is als vroeger. ‘Ach, het is één keer per jaar. Al die piepers en huilers, dat is toch prachtig?’
Alkmaar is sinds dit jaar één van de nu 19 gemeenten – naast onder meer Amsterdam, Rotterdam en Eindhoven – waar geen grondbloemen, fonteinen en supernova’s de lucht in mogen. Sinds oktober worden hier twee extra vuurwerkboa’s ingezet om het afsteekverbod in de gaten te houden. Veel boetes levert dat niet op: uit cijfers blijkt dat er tot halverwege december drie Alkmaarders op de bon zijn geslingerd. Dit is een zaak van de lange adem: volgens de gemeente is het doel ‘een geleidelijke cultuurverandering’.
Gemeenten kunnen verkopers niet dwingen te stoppen met het verkopen van vuurwerk. Dat kan alleen als er landelijk een wetswijziging komt, maar het huidige kabinet ziet daar voorlopig niets in. Eerder probeerde de vuurwerkvrije gemeente Schiedam om de vergunning van enkele vuurwerkverkopers in te trekken, maar de rechter zette daar een streep door.
Hans de Boer Tweewielers, fietsenwinkel aan de Europaboulevard, verkoopt al veertig jaar vuurwerk. ‘In de winter verkoop ik weinig fietsen, dus komt dit goed van pas’, zegt eigenaar Hans de Boer als hij zaterdagmiddag een lading vuurwerk uit een busje richting zijn magazijn tilt. Tijdens de drie verkoopdagen verdient hij een aanzienlijk deel van zijn totale jaaromzet. ‘Zonder vuurwerk zou ik het niet redden.’
Begin juni hield de gemeenteraad van Alkmaar een raadgevend referendum over een mogelijk vuurwerkverbod: 65 procent bleek daar een voorstander van. De raad besloot om die stemmen serieus te nemen en, ondanks het vrijblijvende karakter van het referendum, een afsteekverbod in te voeren. Als alternatief organiseert de gemeente dit jaar op oudejaarsavond twee laservoorstellingen, volgend jaar moeten daar ook vuurwerkshows bij komen.
De Boer – donker montuur, sportief jack – ziet de houding ten opzichte van vuurwerk langzaam veranderen. ‘Je ziet dat het wel een keer gaat ophouden. Het is een leuke Hollandse traditie, maar net als zwarte piet is het niet bestand tegen de tijdgeest.’
Zijn winkel loopt zaterdag aardig vol, maar het is niet zo druk als vorig jaar: hij schat dat hij dit jaar zo’n 30 procent minder omzet heeft. En dus lijkt het erop dat het afsteekverbod in Alkmaar effect heeft. Landelijk zijn er overigens andere cijfers. Belangenvereniging Pyrotechniek Nederland stelt dat het aantal bestellingen in de online voorverkoop juist 17 procent hoger lag dan vorig jaar.
De Boer denkt dat steeds meer gemeenten zullen overgaan tot een verbod. Naast Alkmaar deden ook Utrecht en Zutphen dit jaar de traditie in de ban. Luchtvervuiling ziet hij als een ‘redelijk argument’ om van vuurwerk af te willen. ‘Wij zijn thuis ook van het milieu. We rijden een elektrische auto, scheiden ons afval netjes en hebben ook zonnepanelen op het dak.’
En dan zijn er natuurlijk nog de vele ongelukken die elk jaar plaatsvinden. Iedere jaarwisseling zijn oogartsen en chirurgen razend druk om handen, vingers en ogen van slachtoffers te redden. Afgelopen jaar raakten nog 200 kinderen van onder de 12 jaar gewond door vuurwerk.
‘Het blijft natuurlijk een risico’, zegt De Boer. ‘Al gebeurt de ergste schade door illegaal vuurwerk zoals cobra’s, en dat verkoop ik natuurlijk niet.’ Ook vermoedt hij dat als hij zijn winkel sluit, mensen het ergens anders gaan halen. In Duitsland of België bijvoorbeeld, waar zaterdag ook weer massaal Nederlanders heengingen om vuurwerk te kopen. ‘Daar krijgen ze niet een gratis vuurwerkbril en een veilige vuurwerkhouder, zoals bij mij.’
Verderop in de winkel krijgt de 18-jarige Kobus – zwarte jas, petje van Louis Vuitton – van een medewerker een tas vol vuurwerk uitgereikt. ‘Ik heb hier 170 euro uitgegeven en bij een andere winkel 530 euro’, zegt hij. Hij is vastberaden om met zijn vrienden het vuurwerk ‘gewoon’ in Alkmaar af te steken. Dat de boa’s extra mensen hebben ingezet, daar is hij niet bang voor. ‘Wij hebben ook extra mensen ingezet’, klinkt het stoer. ‘Als zij niet gek doen, doen wij ook niet gek’, valt zijn gemillimeterde vriend, die anoniem wil blijven, hem bij.
De twee vrienden hopen nog jaren bij Hans de Boer Tweewielers vuurwerk te kunnen inslaan. De eigenaar is daar niet zeker van. ‘Ik ben nu 66 jaar en hoop dit nog een paar jaar te doen. Daarna is het misschien klaar. Mijn opvolger zal goed moeten nadenken of hij of zij nog vuurwerk wil verkopen.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant