Het zijn onrustige dagen in de Surinaamse hoofdstad Paramaribo in aanloop naar de uitvaart van Desi Bouterse volgende week. Verslaggever Ashwant Nandram ziet op straat dat Surinamers snakken naar duidelijkheid over de plotse en onverwachte dood van de voortvluchtige oud-president.
is politiek verslaggever van de Volkskrant
Dag Ashwant, je bent vrijdag aangekomen in Paramaribo, waar de dood van Bouterse nog altijd het gesprek van de dag is. Welke vragen leven er?
‘Suriname is een heel kleine samenleving. Iedereen kent wel iemand die in de inner circle van Bouterse zat. Ik zat in het vliegtuig naast een medepassagier die een oud-lijfwacht van hem kende. En Surinamers praten graag. Je verwacht dat er snel duidelijkheid komt over de omstandigheden, maar die blijft vooralsnog uit.
‘Mensen zijn vooral erg bezig met de vraag waar Bouterse tot zijn dood ondergedoken zat. Nadat hij vorig jaar werd veroordeeld voor zijn rol in de Decembermoorden, waarbij in 1982 vijftien critici werden geëxecuteerd, was hij spoorloos. Er doen nu vooral veel sterke verhalen de ronde over waar hij zich schuil hield. Ook over hoe het lichaam van Bouterse precies bij zijn familie is gekomen, wie zich daarmee hebben beziggehouden en hoe die operatie is opgezet.
‘Ook de vraag waaraan hij was overleden hield de gemoederen flink bezig. Inmiddels heeft het Surinaams Openbaar Ministerie bekend gemaakt dat Bouterse is overleden aan ‘complicatie van leverfalen bij ernstige leverfibrose, veroorzaakt door chronisch alcoholgebruik’.’
Wat voor reacties roept Bouterse op bij de Surinamers, terugblikkend op die decennia?
‘Woensdag was ik in Amsterdam in een Surinaamse kerk waar ik al merkte dat Bouterse nog altijd zeer controversieel is. En hier in Paramaribo zie je hetzelfde.
‘Op de markt sprak ik bijvoorbeeld mensen die zich hem herinneren als oud-president die veel heeft gedaan voor het land, zoals de gesubsidieerde boodschappenpakketten. En wat we in Nederland vaak vergeten: hij was een ongelofelijke charmeur. Hij kon mensen betoveren wanneer hij een kamer binnenliep. Dat stak schril af bij andere politici die Suriname heeft meegemaakt.
‘Aan de andere kant zijn er met name oudere mensen die een principiële lijn hebben getrokken na zijn staatsgreep in 1980. Zij herinneren zich de avondklok, lange rijen om voedsel te kopen, de Decembermoorden en ook de Binnenlandse oorlog, een burgeroorlog die van 1986 tot 1992 in het land woedde.
‘Maar wat opvalt is dat zowel zijn voor- als tegenstanders erg genuanceerd over hem denken. Je hoort niemand de Decembermoorden goedkeuren, of de drugshandel waar hij zich schuldig aan maakte. Maar tegelijk zeggen velen: hij heeft ook goede dingen gedaan.’
Hoe wordt er gereageerd op het besluit van de Surinaamse regering om Bouterse geen staatsbegrafenis te geven?
‘Eigenlijk kon de regering niet anders: het zou heel gek zijn geweest als ze een veroordeelde man naar wie ze een jaar lang op zoek zijn geweest, nu met alle egards van een oud-president zouden behandelen. De meeste mensen vinden het begrijpelijk. Op straat halen velen er ook de schouders over op en wijzen naar de lucht. ‘Uiteindelijk is het alleen God die over Bouterse zal oordelen’, zeggen ze.’
Aanhangers van Bouterse willen de komende verkiezingen in mei winnen. Is het denkbaar dat hij ook na zijn dood nog invloed uitoefent?
‘Dat ligt eraan hoe je ernaar kijkt. De partij van Bouterse, de NPD, is nog altijd de grootste oppositiepartij. Maar het is wel een partij die dreef op zijn charisma en het is dus de grote vraag wat zijn dood betekent voor de NDP.
‘En Bouterse werd de afgelopen jaren ook al wel steeds ouder, zwakker en zieker. Hij heeft enorme invloed gehad, maar wat hij vooral achterlaat zijn de grote schulden die hij als president maakte. Suriname zal zijn invloed dus vooral merken doordat het land die de komende decennia moet afbetalen.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant