Han Duck-soo is nog geen twee weken interim-president van Zuid-Korea geweest. Na president Yoon Suk-yeol werd ook deze invaller vrijdag door het parlement afgezet, en vervangen door nummer drie in de rij: vice-premier Choi Sang-mok. Daarmee zakt het land steeds verder weg in de chaos.
is buitenlandredacteur van de Volkskrant. Eerder was hij correspondent in Oost-Europa en Zuidoost-Azië.
De onrust begon op 3 december, toen Yoon geheel onverwacht de staat van beleg uitriep. Hij wilde de oppositie uitschakelen omdat die volgens hem te links was, en danste naar het pijpen van aartsvijand Noord-Korea. Militairen drongen op Yoons bevel het parlementsgebouw binnen, maar werden opzijgeschoven door woedende parlementariërs die de staat van beleg meteen ongeldig verklaarden.
Rond het gebouw hadden zich inmiddels tienduizenden protesterende Zuid-Koreanen verzameld. Na zes uur trok Yoon zijn beslissing alweer in, maar daarmee was de chaos nog niet bezworen. Op 14 december werd Yoon door een ruime meerderheid van het parlement afgezet, en ook dat blijkt nog niet het einde van het verhaal te zijn. Het Grondwettelijk Hof moet binnen zes maanden Yoons afzetting bekrachtigen, anders is het niet geldig en blijft hij president.
In de tussentijd zou de zittende premier Han Duck-soo hem vervangen. Han, een partijloze oud-diplomaat en carrière-technocraat, leek de ideale kandidaat om op de winkel te passen, maar in het huidige Zuid-Korea blijken de zaken niet zo helder als verwacht.
Han struikelde over de eerste horde die op zijn weg kwam: als president moest hij de benoeming van drie nieuwe rechters van het Hof bekrachtigen, maar hij aarzelde. Hij was maar een invaller, vond hijzelf, en daarom wilde hij zo’n politiek gevoelige beslissing niet nemen zonder toestemming van het voltallige parlement.
In de gepolariseerde politiek van Zuid-Korea bleek dat onmogelijk. De conservatieve partij van Yoon, de PPP, zal die toestemming nooit geven, en de oppositie zag in Han uiteindelijk toch een handlanger van de conservatieven en van Yoon.
De benoeming van de drie rechters is cruciaal: zij moeten drie vacatures vervullen die in oktober zijn ontstaan toen drie rechters opstapten omdat hun termijn erop zat. Op dit moment bestaat het Grondwettelijk Hof daarom maar uit zes rechters, en dat is precies het minimale aantal dat nodig is om Yoon definitief af te zetten als president.
Als nu één rechter ‘nee’ zegt, gaat Yoons afzetting niet door. Met de drie nieuwe rechters erbij is de kans dat Yoon alsnog kan aanblijven zo goed als nul. De kandidaten voor de functies zijn al aangewezen door het parlement, waarin de oppositie een meerderheid heeft.
De oppositie heeft daarom nu ook de interim-president opzijgeschoven, in de hoop dat de nieuwe ‘interim’ Choi die benoeming wel zal ondertekenen. Net als zijn voorganger Han is ook Choi partijloos en een technocraat, en net als zijn voorganger heeft hij na zijn benoeming meteen gezegd dat ‘stabiliteit’ voor Zuid-Korea nu het allerbelangrijkste is. Over het Grondwettelijk Hof heeft hij nog met geen woord gerept, maar die kwestie zal heel snel ook op zijn weg komen.
De chaos heeft intussen de economie van het welvarende Zuid-Korea een flinke klap gegeven. De economische groei van deze bondgenoot van de Verenigde Staten is afgeremd, en de waarde van de lokale munt de Won is omlaag getuimeld; de Won is nu zelfs minder waard dan tijdens de financiële crisis van zo’n vijftien jaar geleden. De koersen van de aandelen op de Zuid-Koreaanse beurs zijn dit jaar bijna 10 procent gedaald.
Han Duck-soo heeft zijn ontslag meteen aanvaard, ‘om de verwarring niet nog groter te maken’, maar de gekozen president, Yoon Suk Yeol, heeft gezworen ‘te zullen vechten tot het einde’. Zijn optreden op 3 december wordt een ‘opstand’genoemd. Uit voorlopige onderzoeken is bekend geworden dat Yoon die avond militairen bij het parlement zelfs toestemming had gegeven te schieten, als dat nodig zou zijn.
Hij drong er bij commandanten op aan haast te maken, desnoods deuren in te trappen of met bijlen open te hakken, en iedereen in het parlement ‘naar buiten te slepen’ om te voorkomen dat ze zijn staat van beleg zouden wegstemmen. Maar dan nog zag Yoon kansen: desnoods, zei hij, ‘kan ik de staat van beleg een tweede of een derde keer uitroepen, dus ga door!’
De militairen aarzelden echter, en keerden uiteindelijk terug naar hun kazernes. Het parlement stemde die nacht met 190 tegen 0 stemmen tegen de staat van beleg. Het proces tegen Yoon Suk-yeol, voor het Grondwettelijk Hof, is vrijdag begonnen. Yoon zelf was daarbij niet aanwezig.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant