In veel opzichten zijn de (geo)politieke kaarten in 2024 opnieuw geschud. Zowel nationaal als internationaal lijkt zich een nieuwe orde – dan wel wanorde – af te tekenen. Het Volkskrant-commentaar bespreekt aan het einde van het jaar de belangrijkste verschuivingen. Vandaag deel 5: de oorlog in Oekraïne.
is politiek verslaggever van de Volkskrant. Hij schrijft over veiligheid, diplomatie en buitenlands beleid.
Verwrongen levenloze lichamen in de sneeuw, Oekraïense soldaten die achteloos worden geëxecuteerd, de wanhopige blik van een frontsoldaat die een drone ziet naderen: bijna drie jaar na Poetins grote invasie, hebben honderdduizenden al de tol betaald voor zijn imperiale droom.
Elders in Europa lijkt de gewenning aan deze grote Europese slachtpartij ingetreden: de publieke aandacht is verschoven naar Gaza, de politieke aandacht wordt opgeslokt door binnenlandse crises. Mark Ruttes recente signaal dat de veiligheidssituatie noopt tot moeilijke keuzes riep behoorlijk wat irritatie op.
In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.
Terugkerend president Donald Trump belooft de oorlog snel te zullen beëindigen. Hoe dat zal uitpakken, is het komende jaar de grote vraag voor Oekraïne en de rest van Europa.
Veel Oekraïners snakken naar een einde van de Russische aanvallen, maar zij weten uit ervaring dat een wapenstilstand of akkoord met Poetin gelijk staat aan zelfmoord als Amerika en Europa er opnieuw de handen vanaf trekken. Na alle offers willen Oekraïners niet de klauwen van een tijger inruilen voor de omhelzing van een wurgslang.
Gezien zijn afhankelijkheid van Amerikaanse militaire steun heeft president Zelensky zijn ambities al naar beneden bijgesteld. De herovering van al het bezette land had vanaf het begin een veel serieuzer westers commitment vereist bij de territoriale integriteit van Oekraïne. Maar zoals bekend zijn andere keuzes gemaakt.
Inmiddels heeft Oekraïne zich zo goed mogelijk aangepast aan die omstandigheden, onder meer door de Russische vloot terug te dringen in de Zwarte Zee en zo eigen exportmogelijkheden te herstellen, en door een innovatieve eigen defensie-industrie uit de grond te stampen die ook langeafstandswapens ontwikkelt waarmee strategische doelen in Rusland geraakt kunnen worden.
Met de inval in Koersk toonde Oekraïne opnieuw initiatief, en dwong het uiteindelijk de terugtrekking af van Russische eenheden uit Oekraïne. Langs het lange front in eigen land doet Oekraïne, gedwongen door een tekort aan militairen en materieel, alles om de Russische aanvalscapaciteit te ondermijnen: het opgeven van kleine stukjes terrein tegen een maximale prijs – in levens en materieel – voor de vijand. Rusland verliest de laatste maanden meer manschappen en materieel dan het zo snel kan vervangen.
Poetins oplossing hiervoor is de grootschalige samenwerking met andere autoritaire regimes als Iran en vooral Noord-Korea. Hieruit, en uit Poetins veronachtzaming van de enorme politieke, economische en militaire kosten van zijn oorlog, blijkt nog geen serieuze compromisbereidheid. Ook zijn onderhandelingseis komt nog altijd neer op Oekraïense capitulatie.
Europese media mogen speculeren, net als Trump zelf, over een spoedig einde van de oorlog, maar de feitelijke situatie in de oorlog betekent dat ook met Trump het streven naar ‘vrede door kracht’ (een duurzaam akkoord dat een onafhankelijk en veilig Oekraïne ruimte geeft voor wederopbouw) moet blijven bestaan uit zo krachtig mogelijke steun voor de Oekraïense defensie.
Of Trump Poetin kan of wil afbrengen van zijn imperialistische oorlogsdoelen valt te bezien. Als dat niet lukt, en Trump de Oekraïners voor de bus wil gooien, is er maar één stam die dat, samen met Oekraïne, kan voorkomen. En dat is de oude, maar vermoeide stam der Europeanen, die er door Oekraïne aan herinnerd wordt dat vrijheid vaak niet wordt gegeven maar bevochten.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant