Het is niet de eerste keer dat elektriciteitskabels, gaspijpleidingen en telecomverbindingen in de Oostzee te maken krijgen met storingen. Zo zijn volgens de Duitse minister van Defensie vorige maand twee datakabels gesaboteerd. Zowel de Duitse als de Finse autoriteiten vermoeden sterk dat Rusland achter de beschadigingen zit.
Hoewel nog niet met zekerheid te zeggen is dat Rusland achter deze sabotageacties zit, zou het Koen Aartsma niet verbazen. Hij is inlichtingen- en veiligheidsexpert bij het Clingendael Instituut. "De NAVO levert financiële en militaire steun aan Oekraïne. Daardoor zegt Rusland dat het in een proxyoorlog is met de NAVO", zegt hij tegen NU.nl.
Met dit soort acties kan Rusland het Westen laten voelen dat de oorlog verder reikt dan alleen Oekraïne. "Het is een soort waarschuwing voor de NAVO, waarmee Poetin (de Russische president Vladimir Poetin, red.) laat zien hoe ver hij nu al bereid is te gaan."
Het zou volgens Aartsma ook een manier zijn om de westerse politiek en maatschappij te beïnvloeden. Daar sluit militair specialist Patrick Bolder zich bij aan. "Poetin wil het leven voor ons lastiger maken en ons onzekerheid en angst laten voelen."
Daarmee hoopt de Russische president te bereiken dat westerse burgers zich tegen de financiële en militaire steun aan Oekraïne keren, zegt Bolder. "Zo ontstaat een sentiment van: 'Dit is niet onze oorlog, dus laten we onze handen er maar van aftrekken.'"
Ook is het voor Rusland een manier om de Europese Unie uit elkaar te spelen, legt Bolder uit. Rusland heeft een sterkere onderhandelingspositie bij individuele Europese landen dan bij een verenigd Europees blok. "Zo kan de EU een lagere prijs hanteren voor Russisch gas, terwijl Rusland bij individuele Europese landen een hogere prijs zou kunnen vragen."
Dat verschillende EU-landen een andere koers willen varen, is volgens hem bijvoorbeeld te zien in Hongarije. De Hongaarse president Viktor Orbán ligt regelmatig dwars als het gaat om Europese steun aan Oekraïne.
Een pijpleiding of kabel beschadigen is een manier van hybride oorlogvoering. Daarbij gaat het niet, zoals in een klassieke oorlog, om bommen en granaten, maar om beïnvloeding, sabotage en het verspreiden van desinformatie.
Deze manier van oorlogvoering, met sabotage onder zee in het bijzonder, is volgens Aartsma de achilleshiel van het Westen. "Het is moeilijk om overal op zee ogen te hebben. We kunnen dus niet alle wateren controleren en beschermen." Daardoor is het moeilijk te achterhalen of er bij een beschadigde kabel opzet in het spel is en zo ja, wie de schuldige is. Dat maakt een kabel een gunstig doelwit.
"Er zullen achter gesloten deuren vast gesprekken plaatsvinden over tegenaanvallen. Maar dat is te risicovol als je niet hard kunt maken dat Rusland achter de sabotage zit", zegt Aartsma. Bolder vult aan: "Als we zonder bewijs een aanval uitvoeren, zetten wij de eerste stap in het ontketenen van een oorlog. Dat willen we natuurlijk niet."
Daarnaast pakt het internationaal recht in dit geval voordelig uit voor Rusland. Een groot aantal kabels ligt deels onder de bodem van internationale wateren. Daar mogen patrouilles niet zomaar andere boten betreden of in beslag nemen voor onderzoek.
Ook kan het beschadigen van een kabel niet worden gezien als aanval op de eigenaar ervan. "Het gebeurt in internationale wateren en volgens de wet is de locatie bepalend. Binnen juridische kaders zijn we daardoor nog meer beperkt om een tegenaanval uit te voeren. En wij houden ons nu eenmaal graag aan de regels", zegt Bolder.
De vraag is wat westerse landen dan wél kunnen doen. Volgens Aartsma zijn grondig onderzoek en transparantie een wapen, onder meer om weerbaarheid en bewustzijn te creëren onder burgers. Maar ze hebben nog een doel: "Als je kunt bewijzen dat Rusland vuil spel speelt, zullen zijn bondgenoten kritischer worden. Dan kan Rusland verder geïsoleerd raken op het wereldtoneel."
Daarnaast kunnen landen ervoor kiezen meer te patrouilleren. Zo heeft Estland een marineoperatie op de Oostzee aangekondigd. Ook de NAVO gaat haar militaire aanwezigheid daar uitbreiden, schrijft secretaris-generaal Mark Rutte vrijdag op X. "Dat laat zien dat we de dreiging serieus nemen en assertiever optreden", zegt Aartsma.
Ook op de Noordzee lijken Russische spionageschepen voorbereidingen te treffen voor sabotage, zegt Bolder. "Het is ingewikkeld om daarop te antwoorden, maar die schepen worden geschaduwd. We moeten zo veel mogelijk informatie verzamelen, zodat we kunnen ingrijpen als het fout gaat."
Source: Nu.nl algemeen