De merknaam is bekender dan de werkzame stof. Acetylsalicylzuur? Aspirine! Zelfs als ze paracetamol willen, zijn er genoeg mensen die om een aspirientje vragen. Viagra en Valium is het gelukt, en ook de merknaam Ozempic maakt een goede kans om een soortnaam te worden.
Ozempic is dan kortschrift voor de bonte reeks geneesmiddelen tegen diabetes die ook blijken te helpen tegen overgewicht en andere gunstige effecten hebben, onder meer op hart en bloedvaten. Ozempic was het afgelopen jaar overal, zelfs als het geen Ozempic is maar Wegovy, Mounjaro, Zepbound of Saxenda heet.
Deze middelen moet je eens per week met een ‘skinny pen’ en een naaldje injecteren in arm, dij of buik. Het verbetert de afgifte van het hormoon insuline én remt de eetlust. Zo werd Ozempic een shortcut naar slank zonder dieet of sportschool, kilo’s kwijt in weken, een lonkend vergezicht voor iedereen, ook zonder suikerziekte, die worstelt met een te vol zelfbeeld. Of als manier om slechte gewoontes te kunnen volhouden zonder dat je omtrek toeneemt. Een slokje uit de fontein der jeugd.
2024 was het jaar waarin Ozempic niet viel aan te slepen als obesitasmiddel. Elon Musk was al fan, net als Oprah Winfrey en andere early adopters in Amerika. En nu is het bereikbaar voor vrijwel iedereen, dat wil zeggen voor wie ervoor wil en kan betalen; in de meeste landen wordt het alleen vergoed voor gebruik tegen diabetes-2. Wat weer leidt tot illegale verkoop en tot nepvarianten op de markt. En tekorten voor mensen die het echt nodig hebben: diabetespatiënten.
Sommige Ozempic-gebruikers geven eerlijk toe dat ze weer zijn gestopt wegens de bijwerkingen. Zoals de Britse schrijver en acteur Stephen Fry, die altijd „speelt met een lege maag”, maar zich erna niet erg kan inhouden. In maart bekende hij – in een podcast over lekker eten – dat hij jaren geleden al van een Amerikaanse arts min of meer onder de toonbank Ozempic toegestopt kreeg. „De eerste week dacht ik: dit is verbijsterend. Niet alleen heb ik geen honger meer, ik heb ook geen zin meer in alcohol. […] Maar toen begon ik me ziek te voelen, zieker en zieker, met vier of vijf keer per dag overgeven. Dat was niet vol te houden en toen ben ik gestopt.”
Misselijkheid, braken en constipatie zijn de bekendste nadelen. Op de bijsluiter staan nog veel engere kleine lettertjes over nierschade en schildklierkanker. Versneld gewichtsverlies kan bovendien leiden tot ingevallen wangen, slappe huid en meer rimpels in het gezicht, een fenomeen dat intussen Ozempic-face heet. Daar kun je dan met fillers en botox weer wat tegen doen en zo blijf je bezig. Ozempic mag een zegen zijn voor zieke mensen, het lijkt ook empirisch bewijs voor de Wet van behoud van Ellende.
Ozempic-gebruikers eten niet alleen minder, ze eten ook anders omdat hun smaak verandert. In het bijzonder verdwijnt het verlangen naar de instantbevrediging door zoete en zoute snacks, de ultra-processed foods die de obesitasepidemie aanjagen. Zeventig procent van de Amerikanen is (veel) te zwaar en in de rest van de wereld groeien tailles ook. Wat een markt voor de Ozempics! En wat een bedreiging voor de Unilevers, Kraft-Heinzen en Coca-Cola’s van de wereld, de multinationals die de voedselmarkt domineren.
Het is overigens niet voor het eerst dat big food siddert, noteerde The Economist vorig jaar koeltjes. „Elk tijdperk brengt wel iets nieuws om te vermijden”: calorieën, zout, vet, koolhydraten, gluten, zuivel. Zo zal ook Ozempic vermoedelijk een „tijdelijke spelbederver blijken”, aldus het Britse blad.
Daarvan zie je nu inderdaad de vertrouwde contouren, schreef The New York Times onlangs: grote voedselbedrijven haken meestal gewoon in op zo’n trend en komen met (iets) gezondere producten. „Er is weinig dat ze niet gedaan hebben om ook bewuste consumenten aan het eten te houden.”
Zo bezien zijn verdwijnend spierweefsel en Ozempic-face juist een enorme kans. Zie de Zwitserse voedselreus Nestlé, die in mei een nieuwe lijn voor diepvriesvoedsel aankondigde, Vital Pursuit, speciaal gericht op Ozempic-gebruikers. „Onze producten bevatten veel eiwitten, zijn een goede bron van vezels en bevatten essentiële voedingsstoffen”, schreef het concern. „Bovendien zijn de porties afgestemd op de eetlust van gebruikers van afslankmedicijnen.” Het hoefde Ozempic niet eens meer bij naam te noemen.
Het mooie is, gezien vanuit de big food én de afslankfarmaceuten, dat je er eigenlijk niet mee kunt stoppen. Want dan zitten al die pondjes er zo weer aan. Aan die Ozempic-pen zitten we nog wel even vast.
Elke maandagochtend ontvang je in je mailbox stukken en gidsen waar je meteen wat aan hebt: over carrière, geld, gezondheid, duurzaamheid en tips voor wat je kunt doen
Source: NRC